Qisas qiyamətə qalmadı-Ələsgər Talıboğlu

Xəbər lenti

22:04 / 23-03-2026

Rusiyaya gəlməzdən əvvəl tibbi müayinədən keçəcəklər

22:00 / 23-03-2026

Baş verən yanğında iki uşaq öldü

21:56 / 23-03-2026

100 hərbçini daşıyan təyyarə qəzaya uğrayıb

21:51 / 23-03-2026

İran Parlamentinin sədri ABŞ ilə danışıqların aparıldığı iddialarını saxta xəbər adlandırıb

21:40 / 23-03-2026

Lavrov və Misir xarici işlər naziri telefonla Yaxın Şərqdəki vəziyyəti müzakirə etdilər

21:37 / 23-03-2026

ABŞ-ın obyektləri bombalamaqla bağlı təhdidlərindən sonra iranlılar elektrik stansiyalarının yaxınlığında toplaşıblar

21:34 / 23-03-2026

İran Trampı səmadakı "sürprizi" qaçırmamaq üçün sosial mediadan fasilə verməyə çağırdı

21:31 / 23-03-2026

Moskva metrosunda bibər qazı istifadə edən saxlanılıb

21:28 / 23-03-2026

İsrail Müdafiə Qüvvələri (İMQ) Tehrandakı qərargah və obyektlərə endirilən zərbələr barədə məlumat verib

19:32 / 23-03-2026

Bazar ertəsi günü ABŞ-İran danışıqlarının yeni mərhələsi keçiriləcək

19:11 / 23-03-2026

Tramp İranın ABŞ ilə razılaşma əldə etmək üçün "çox həvəsli" olduğunu iddia etdi

19:08 / 23-03-2026

24 il əvvəl törədilmiş ikiqat qətl hadisəsinə görə məhkəmə qarşısına çıxacaq

19:05 / 23-03-2026

Cibində intihar qeydi olan rus kişinin cəsədi tapılıb

13:53 / 23-03-2026

Ekspert Uvarov: "ABŞ və İsrail İranı nüvə qəzası təhlükəsi ilə qorxudur"

13:47 / 23-03-2026

Bir ekspert zənginləşdirilmiş uranın İrandan Rusiyaya daşınması ideyası barədə danışıb

13:44 / 23-03-2026

Uvarov: "İran ABŞ reaktoru üçün zənginləşdirilmiş urandan istifadə etməyi planlaşdırırdı"

13:37 / 23-03-2026

Bir həftə ərzində ikinci "zombi gəmisi" Hörmüz boğazını keçib

13:34 / 23-03-2026

Sijjarto dinləmələrinin arxasında kimin dayandığını açıqladı

13:28 / 23-03-2026

Cabarov Ruttenin Zelenskinin razılaşmaya hazır olması ilə bağlı dediklərini hiylə adlandırdı

13:22 / 23-03-2026

Rusiya Silahlı Qüvvələri Çerniqov bölgəsində NATO-nun hərbi təlim poliqonuna zərbə endirib

13:15 / 23-03-2026

Lukaşenko Litva yük maşınlarının Belarusdan çıxmasına icazə verib

11:02 / 22-03-2026

"Mehr": "Düşmən" gəmilər istisna olmaqla, bütün gəmilər Hörmüz boğazından keçə bilər

08:23 / 22-03-2026

"Çipsiz qalacağıq": Mask yeni texnologiya layihəsinə ehtiyac olduğunu izah edib

08:13 / 22-03-2026

Yaponiya Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsi üçün qoşunların iştirakı üçün şərt irəli sürüb

08:09 / 22-03-2026

"İsrail Rada" radar stansiyası məhv edilib

08:05 / 22-03-2026

Beloqoryev: "Hörmüz boğazındakı risklərə görə tanker sığortası tarifləri artırılıb"

08:01 / 22-03-2026

Ekvador səfiri ölkədə rus dilinə artan tələbat barədə məlumat verdi

07:58 / 22-03-2026

"Crocus Group": "Crocus City Hall"ın gələcəyi hazırda müzakirə mövzusu deyil

07:53 / 22-03-2026

Qraham: "Trampın müttəfiqlərlə məsləhətləşməkdən çəkinməsi NATO-nu böhranla təhdid edir"

07:47 / 22-03-2026

İran Yaxın Şərqdə ABŞ infrastrukturuna qarşı qisas zərbələri barədə xəbərdarlıq edib

07:42 / 22-03-2026

İran düşmənləri üçün daha dağıdıcı strategiyaya keçir

07:38 / 22-03-2026

"Teleqraf": Hörmüz boğazı İranın ABŞ-a qarşı əsas silahıdır

07:33 / 22-03-2026

60-dan çox insan həlak olub

07:30 / 22-03-2026

Kavana ABŞ quru qüvvələrindən İranda istifadə üçün iki variant açıqladı

07:27 / 22-03-2026

İsrailin Arad şəhərinə raket hücumunda yaralananların sayı 88-ə çatıb

07:22 / 22-03-2026

ABŞ-ın İrana qarşı əməliyyatının dəyəri 27 milyard dolları keçib

07:18 / 22-03-2026

Tramp Hörmüz boğazının açılmasını tələb edir və İran elektrik stansiyalarına zərbə endirməklə hədələyir

07:13 / 22-03-2026

Ukrayna pilotsuz təyyarəsi Moskvaya yaxınlaşarkən vurulub

07:10 / 22-03-2026

Argentina Prezidenti ölkəsinin Avropanın enerji təhlükəsizliyini təmin edəcəyinə əminlik bildirdi

07:04 / 22-03-2026

Kavana İranda İraq ssenarisinin təkrarlanmasına imkan verir

Bütün xəbərlər

Ən çox oxunanlar

Xarici və milli QHT-lər Bakıda mədəniyyət vasitəsilə davamlı sülh təşəbbüsləri üçün toplaşacaq

8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə şəhid ailələri üçün tibbi müayinə aksiyası təşkil olunub

Vüqar Rəhimzadə: "Ölkəmiz davamlı olaraq iqtisadi və siyasi mövqeyini möhkəmləndirir"

Vüqar Rəhimzadə: "Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətlərində yeni mərhələ"

Azərbaycana qarşı məqsədli şəkildə dezinformasiya hücumları təşkil edilir-Könül Nurullayeva

Sumqayıtda Sabir Sarvanın 70 illik yubileyi keçirilib-VİDEO+FOTOLAR

Vüqar Rəhimzadə: "Bakı strateji dialoq mərkəzi kimi dünyanın diqqətini mühüm qlobal problemlərə yönəldir"

Vüqar Rəhimzadə: "Prezidentin Novruz tonqalını Qarabağda alovlandırması bu məkandan dünyaya sülh, birlik, həmrəylik çağırışıdır"

Yaşayış binasında baş verən yanğında bir kişi ölüb

Yeniyetmə qız yelləncəyin qırılması nəticəsində başından xəsarət alıb

Vüqar Rəhimzadə: "Yeni dünya nizamının formalaşmasında Azərbaycanın rolu daha da artır"

Ukrayna kəşfiyyat xidmətləri ilə əməkdaşlıq etdiyinə görə 14 il həbs cəzası alıb

Qisas qiyamətə qalmadı-Ələsgər Talıboğlu
Tarix: 30-01-2021 02:16 | Bölmə: Ədəbiyyat

(Qorxmaz Abdulla yaradıcılığına bir nəzəri baxış)

Kimdir Qarxmaz Abdulla?..Hər şeydən öncə istedadlı yazıçı-publisist,sevilən söz adamı,gözəl qələm sahibi,sözü ilə könüllərə yol açan,imzası ilə imzalar içində seçilən bir yazar.İkincisi isə ömrünün səksənində dimdik duran işıqlı bir ziyalımız,sözü ilə əməli bir olan nurani ağsaqqal.Bu düzümü bir az da uzada bilərəm.Nə gərək...
Bəs hardan tanıyaram bu qələm adamını?..2015-ci ildə “Dirili Qurbanı”məclisinə ayaq açdığım gündən,o məclisin layiqli üzvlərindən olan yazıçı dostum Nazir Çərkəzoğlunun sayəsində yaxından tanıdım. Və tanıdıqca da aramızda səmimi münasibət yarandı ki,o münasibət bu gün də daha sıx şəkildə davam etməkdədir.Eyni zamanda yaradıcılıq müstəvisində də...
Bu ixtiyar yazıçımızın ,Qorxmaz Abdullanın bu günə qədər on altı publisist və bədii kitabı işıq üzü görmüşdür ki,mən də bu kitablardan sonuncusu olan “Qisas qiyamətə qalmasın”ın işığında onun yaradıcılıq dünyasına güzgü tutmuş olacam.Onun bir neçə kitabını sevə-sevə oxumuşam.Bu kitablardakı publisist məqalələrinin və hekayələrinin coşqulu axarı,bulaq duruluğu və dərin düşüncəsi adamı istər-istəməz öz önünə qatıb aparır,aydınlığa,sabaha doğru...böyük bir ümüd hissi ilə, onun özünün yazdığı kimi...”Yadda saxla,ümüd inama,gümana və güvənə açılan geniş pəncərədir”.
Yeri gəlmişkən, onu da qeyd edim ki Qorxmaz Abdulla erməni işğalçıları tərəfindən işğal olunan Cəbrayıl rayonundan olduğu üçün həm məcburi köçkün,həm də birinci Qarabağ savaşının veteranıdır.O günlərin canlı şahidi kimi, son kitabındakı publisistik xatirə -povestində olduğu tək, əksər məqalələrində-publisistik yazılarında 27 illik məcburi köçkünlük həyatının ağrı-acısını, qəmini, qüssəsini yandırıcı bir dillə,yana-yana ifadə edir.Başlarına gələn faciənin,torpaqlarımızın yağıların əlinə keçməsində günahı özlərində axtarır:“Nə bilim,bəlkə də acgözlüyümüzün,naşükürlüyümüzün cəzası idi sonralar başımıza gələnlər..didərgin düşdük...Keçidlərimiz aşırımlarımız,yollarımız,cığırlarımız...ayağımızın hənirinə tamarzı qaldı”.
Yazıçının burada işlətdiyi “quşlar nəğməsini əsirgədi”,ayağımızın hənirinə tamarzı qaldı”kimi poetik ifadələrin publisistik bir dillə ifadəsi onun qələminin gücündən soraq verir.
Bu 27 ildə köçgün damğasını daşımağın,bu damğanın ağırlığı altında əzilməyin,inləməyin nə olduğunu yazar qardaşım digər məcburi köçkünlər kimi dolğunluğu ilə bildiyi üçün də varlığı ilə hayqırır:
“Dəfələrlə demişəm,yenə təkrarlayıram:kim kimə qarğısa, desin,səni görüm evindən-eşiyindən olasan.Yurdundan-yuvandan üzüləsən.Viranə qalmış od-ocaqda bayquşlar ulasın,qara qarğalar qarıldaşsın”.
“Dərdim var dağlar kimi”deyən yazar Füzulidən,Kəlbəcərdən,
Laçından,Zəngilandan olan məcburi köçkünlərlə birgə bu acı ömrü yaşamaqlarını,aralarındakı səmimi münasibətləri obrazlı şəkildə belə ifadə edir:
“...dərdimizi dağıtmaq üçün hər gün bir yerə yığışır,keçmiş bəxtəvər günlərimizi xatırlayır,yaşanmış maraqlı nostalji hislərlə yada salır,yüz dərənin suyunu bir dərədən axıdırdıq”.
İxtisasca jurnalist olan bir qələm dostunu-Azər Ədiloğlunu şirin duyğularla xatırlayaraq onun qələminin gücünü bu cür obrazlaşdırır:”yazılarından od püsgürürdü,alov dilimlənirdi”.Bu məcazlı ifadələri eyni ilə Qorxmaz müəlimin özünə də şamil etmək olar.Çünki Qorxmaz Abdulla da publisistik yazılarında jurnalist dostu kimi həyat həqiqətlərini kəskin bir dillə ifadə edir.
Xocalı faciəsindən-soyqırımından söz açan yazıçı “biz məcbiri köçkünlər ağır kürk kimi çıynimizdə gəzdirdiyimiz Xocalı dərdinin,möhnətinin yükü altında əzilərdik”- deyə bu qətliamı qəlb ağrısı ilə qələmə alır.
Qorxmaz Abdulla “Türk qanına susayan canavar xislətli daşnaklar həmişə din-məzhəb qardaşları olan sarı qulaqların ocaq eşələyən maşası olublar”-deyərək qarı düşmənimizin iç üzünü açıb göstərməklə ona olan nifrətini obrazlı şəkildə qara boyalarla bu cür çalarlandırır.
“Azmışam gündüzün qaranlığında”-deyən yazar qardaşım o qaranlıqlardan çıxmağın aydınlıq yolunu belə göstərir:
“Ərazilərimizin erməni-daşnaq faşistlərdən azad olunması,qaçqın və məcburi köçkünlərin doğma yurda qayıdışı mənəvi,fiziki,əməli birlikdən keçir.Məqsədə çatmaqdan yana vahid yumruq halında birləşməyimiz gərəkdir!”
Nə xoş ki,Qorxmaz qardaşımın üç il bundan öncə yazdığı”Qisas qiyamətə qalmasın”xatirə -povesitindəki murazı gözündə qalmadı, dövlətimizin,xalqımızın və yenilməz ordumuzun polad birliyi sayəsində işğal altında olan torpaqlarımız işğaldan azad edildi.Nə xoş ki,yazıçı dostum ,əzizim,ağsaqqalım Qorxmaz Abdullaya göz aydınlığı verənlərdən, birincilərdən biri də mən oldum,sevincimdən ağlaya-ağlaya...sevinc yaşları axıda-axıda...
Bu sevimli yazıçı-publisistin xatirələrini dilə gətirdiyi ayrı-ayrı məqalələr toplusuna nəzər yetirdikcə görürsən ki,usta yazar cəmiyətimizdəki ictimai-siyasi eybəcərlikləri kəskin bir dillə qamçılamaqdan yan keçmir və bizləri keçmişin acı səhvlərindən ibrətamiz dərs almağa çağırır.Çünki “Xudafərin qəzetinin redaktoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,gözəl qələm sahibi Şakir Əlifoğlunun dediyi kimi “keçmiş özü də hardasa insanın dönüb özünə baxması üçün bir həyat güzgüsüdür”.Bu güzgünün aydınlığında isə Qorxmaz müəllimin düşüncələrinin tamlığı,bütövlüyü qələminin kəsəri ilə parlaq şəkildə görünməkdədir.Onun ayrı-ayrı görkəmli incəsənət adamları haqqında yazdığı məqalələri ,xatirələri fikrimin isbatı üçün daha bariz nümunədir.
Qorxmaz Abdulla təkcə publisistikası ilə deyil,eyni zamanda nəşri ilə də könülləri fəth etmək gücünə qadirdir.O qələminin məhsulu olan povestləri,hekayələri,əfsanələri,rəvayətləri ,təmsilləri ilə də bir nasir kimi oxucularının rəğbətini qazanmışdır.Bu ustad yazıçı hər şeydən öncə isə kiçik həcmli hekayələri ilə diqqətimizi cəlb edir.Bu kiçik, yığcam ,bir içimlik hekayələrində biri-birindən fərqli,biri-birindən dolğun o qədər gözəl dolğun insan obrazları,insan xarakteri yaradır ki,bu hekayələri oxuduqca müəllifin ustalığına, qələminin cilasına heyrət etməyə bilmirsən.Təkcə tədqiqat obyektinə çevirdiym”Qisas qiyamətə qalmasın”kitabında deyil,eyni zamanda öncədən oxuduğum “Ömürdən o üzə uzanan yollar”və”Ötən günlərimin yadda qalan məqamları”kitablarındakı hekayələrində də eyni şeyin şahidi olursan.
Yazıçının bu hekayələrindəki canlı xalq dilindən yerli-yerində bəhrələnmə üslubu,dilinin şirinliyi oxucunu özünə sıx tellərlə bağlaya bilir,hansı hekayəsinə göz uzadan kimi,istəmirsən ki,bitirmədən ondan ayrılasan.
Onun hekayələrində işlətdiyi”söz körüyünün əyləcini basdı”,”aramsız axtarışlardan maya tutur”,”yandır qəmin atasını”,”sınıq-salxaq su dəyirmanı təki aramla,şaqqa-şaqla üyüdüb tökürdü”,”qarşımdakı xeyirbanlamazın uzun-uzadı bəd nitqinin,darıxdırıcı vəzəriyatının “dozanı”artırmağa kökləndiyinə şübhə yerim qalmadı”,”əsəblərim daima ayaq üstədi”poetik ifadələri yazıçının obrazlı fikir tutumunu ortaya qoyur,bu isə olduqca sevindiricidir.
Qorxmaz Abdulla kiçik həcmli hekayələrində yaratdığı dolğun obrazlarında tipik cizgilər vasitəsi ilə tipik də xarakterlər yarada bilir. Bu onun ən gərəkli məharətlərindən biridir.Hekayətlərinin əksəriyyətinin gözlənilməz sonluqla, novellasayağı bitməsi isə onun uğuruna daha da uğur qatır.
İstedadlı yazıçının yazdığı”Ən istəkli əmimin ölümü”,”Endirim”,”Məktub yetişmədi”,”Qeyri adi yarım gün”,”Starik,oranı qatla”,”Qaynar xətt”və bu kimi sayını artırmağa lüzum bilmədiyim çoxlu hekayələrini nümunə göstərmək olar.
“ -Vətəndaş,nə istəyirsən,hara zəng etmisən?
-Bağışlayın,bura qaynar xətt deyil?
-A kişi,nə”qaynar xətt”?Dolamısan bizi?
Burda qaynayan ayrı şeydi.Saunaya düşmüsən.Nömrəni düz yığa bilmirsən?
Heyrətdən telefonumuzun dəstəyi əlimqarışıq havada dondu.
“Starik oranı qatla”...hekayəsi isə belə bir sonluqla bitir:
“Boş vaxtlarımda oxuduqlarımdan yoldaşlara maraqlı epizodlar...danışırdım.Şirinağa yay-qış təri qurumayan burnunu silə-silə deyirdi:”Starik,mən ölüm,o dediyin yerləri qatla,sizə gələndə oxuyacam.
Ancaq Şirinağa nə bizə gəlir,nə də qatladığım səhifələri oxuyurdu.
Qız ovuna çıxmaqdan başı avazıyırdı ki”...
Bir sözlə nasir hər bir hekayəsindəki obrazların daxili aləmini ustalıqla açır bu kiçik adamların dünyasını əlvan boyalarla göstərə bilir.
Q.Abdullanın qələmə aldığı”Bənövşə nişan aldı”əfsanəsi də olduqca maraq doğurur.
Xalq arasında dolaşan bənövşə çiçəyi haqqındakı əfsanəni geniş və dolğun çalarlarla təsvir etməklə yetinmir.Baharla Bənövşənin sevgisinin mücəssəməsinə çevrilən bu boynu bükük çiçəklə öz taleyini,çarxı tərsə dönmüş həyatını müqayisə edir.Bu isə acı olsa da son dərəcə həyacanlıdır.
“Ay boynu bükük ...bağrı sökük bənövşəm!Qəm yükünün ağırlığından mənim də boynum əyilib ,çiynimdə bitib.Yadıma düşəndə vətənim, elim, sinəmin odunda qovrular dilim ,həsrətin çəkməkdən bükülüb belim...
Son olaraq ömrünün səksəninin dizini yerə vurmuş bu gözəl yazar qardaşıma onu demək istəyirəm ki,sən artıq köçkün deyilsən.Qoy ilhamın daha gur çağlasın,qələminin cilası isə pozulmasın!
9-12 dekabr 2020-ci il

Ələsgər Talıboğlu,
Şair-publisist,AYB-nin üzvü,
Məmməd Araz mükafatı laureatı

Baxış sayı: 1 108