Gömrük xidməti hər bir dövlətin müstəqilliyinin əsas atributlarmdan biridir. HEYDƏR ƏLİYEV Gömrük yüzilliklər boyu mövcud olmuşdur və dünyanın hər bir dövlətinin struktur elementidir. Gömrük fəaliyyəti ticarətin inkişafı ilə bilavasitə bağlıdır. Tarixdə gömrük işi faktlan qədimdən məlumdur. Hindistanın qədim sənədlərindən biri "Artaşaxastra"da (e.ə. III əsr) hökmdar o cümlədən, gömrük xəzinəsinin formalaşmasının bir sıra aspektləri şərh edilir. Rüsum hökmdar xəzinəsinin mənbələrindən biri olaraq müəyyənləşdirilmiş, tacirlərin yadelli malları ölkəyə gətirməsini 3 stimullaşdırmaqda, hökmdann siyasi maraqlanna uyğun olaraq karvan tacirlərinin rüsumlardan azəd ediiməsində "lütfkar münasibət" olduğu nəzərdə tutulurdu. Qədim hind "Manu qanunları"nda (eramızdan əvvəl) gömrük rüsumlarıntn hesablanmasında ilk təlimatlar verilir. Həmin təlimatlara görə satış və alış qiyməti, yol və yemək məsrəfləri nəzərə alınmalı idi. Palmir Vergi Tarifi (qədim Suriya, bizim eranın 137-ci ili) gömrük işinin inkişafını göstərən qiymətli tarixi abidədir. O, Sankt-Peterburqda Dövlət Ermitajında saxlanır. Abidənin çəkisi 15 ton təşkil edir. Onda ilk dəfə olaraq dövlətin iqtisadiyyatının müdafiəsi üzrə proteksionist tədbirlər əksini tapmışdır... Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin beşillik yubileyinə həsr olunmuş təntənəli mərasimdə çıxış edərkən Azərbaycan Respublikası Prezidenti H.Ə.Əliyev qeyd etmişdir: "...hər bir müstəqil dövlətin özünə məxsus olan, onun müstəqilliyini təmin edən və təşkil edən orqanları, strukturları olmalıdır ki, onlardan biri gömrük xidmətidir. O, dövlət müstəqilliyinin müdafiəsini, inkişafını həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan təmin etmək üçün çox mühüm və çox lazımlı təşkilatdır». 1995 – ci ildə Ulu öndər Heydər Əliyevin Dövlət Gömrük Komitəsinin 1994-cü ildəki fəaliyyətinin yekunlarına həsr olunmuş muşavirədə giriş sözü ilə demişdir: - “Gömrük orqanlarının, gömrük xidmətinin dövlətin iqtisadiyyatında, ümumiyyətlə, dövlətçilikdə çox böyük rolu vardır. Azərbaycan üç ildən artıqdır ki, müstəqil dövlətdir. Respublikada iqtisadi dəyişikliklər gedir. Azərbaycanın dünya birliyi ilə, xarici ölkələrlə iqtisadi əlaqələri genişlənir, inkişaf edir. Bu baxımdan gömrük xidməti mühüm əhəmiyyət kəsb edir”. Daha sonra ümummilli lider deyir: “ - Gömrük orqanları Azərbaycan öz müstəqilliyini əldə edəndən sonra yaranmışdır. Onlar fəaliyyət göstərir, ancaq mən ümumən deyə bilərəm ki, müstəqillik dövründə əldə etdiyimiz nailiyyətlərlə yanaşı, böyük nöqsanlarımız, çatışmazlıqlarımız da var. Bunların başlıcası iqtisadiyyatın belə vəziyyətə düşməsi, xarici ölkələrlə iqtisadi əlaqələrin sağlam, düzgün əsasda qurulmamasıdır. Bu çatışmazlıqların mövcud olmasının əsas səbəblərindən biri gömrük orqanlarının işindəki nöqsanlardır. Ona görə də biz gömrük orqanlarının işi ilə ciddi məşğul olmalıyıq. Buna əsaslanaraq mən bu gün həmin məsələnin geniş tərkibdə müzakirə olunmasını luzumlu hesab edirəm. Buraya müvafiq nazirliklərin rəhbərləri, bir neçə sərhəd rayonlarının icra hakimiyyəti başçıları, gömrük orqanlarının, hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri dəvət olunublar. Bu da onunla əlaqədardır ki, gömrük işi həyatımızın çox sahələri ilə bağlıdır. Bizim çox işlərimiz gömrük orqanlarının fəaliyyətindən asılıdır. Digər tərəfdən, indi xarici ölkələrlə əlaqələrimiz intensivləşdiyinə görə həm iş adamlarının əlaqələri, həm dövlət istehsal orqanlarının, müəssisələrinin, nazirliklərin, dövlət bölməsinin xarici ölkələrlə əlaqələri, həm də vətəndaşların xaricə gedişgəlişi çox artdığından gömrük orqanlarının işi çoxalmışdır.” Məhz ulu öndərin gərgin səyləri nəticəsində hüquqi, demokratik, dünyavi dövlət quruluşu yolu ilə irəliləyən müstəqil Respublikamızda vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması, insanların azad, sərbəst yaşaması, qanunun aliliyinin təmin edilməsi üçün ən yüksək tələblərə cavab verən normativ – hüquqi baza yaradılmışdır.Xalqımız Heydər Əliyev siyasətini və həyata keçirdiyi mütərəqqi islahatları dəstəkləmişdir.Alternativi olmayan bu siyasət təkcə ümummilli deyil, həm də fərdi maraqları özündə ehtiva etmiş hər bir vətəndaşın qanuni mənafelərini uca tutmuşdur. Peşəkar siyasətçi çox yaxşı bilirdi ki, vətəndaşların fərdi mənafelərini nəzərə almadan ümumi topluma aid maraqları təmin etmək mümkün deyildi. Bu da onun müdrik, ədalətli və insanpərvər rəhbər olmasının daha bir təsdiqidir. Gömrük xidmətinin ölkə iqtisadiyyatının inkişafında rolunu yüksək qiymətləndirən Heydər Əliyev bu orqanın fəaliyyətini daim diqqətdə saxlayırdı. 1995-ci ilin əvvəllərindən etibarən, Dövlət Gömrük Komitəsi yeni rəhbərliyinin az müddətdə kadr potensialını yeniləşdirməsi, gömrük nəzarətinin səmərəsinin və xidməti intizamın gücləndirilməsi, struktur dəyişikliklərinin keçirilməsi, gömrük buraxılış məntəqələrinin texniki resurslarının möhkəmləndirilməsi və yeni gömrük postlarının yaradılması, avtomatlaşdırılmış idarəetmə sisteminə keçid, tariftənzimləmə sisteminin təkmilləşdirilməsi və s. tədbirləri nəticəsində Respublikada gömrük işinin yenidən qurulmasına başlanıldı.. ...“-Hesab edirəm ki, sizin qarşınızda, Azərbaycan gömrük təşkilatının, Gömrük Komitəsinin qarşısında duran vəzifələr çox böyükdür və siz bu vəzifələri layiqincə yerinə yetirməyə özünüzü səfərbər etməlisiniz. Gömrük xidmətinin vəzifəsi təkcə iqtisadi xarakter daşımır, yəni gömrük xidməti Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunması üçün lazım olan bir təşkilat kimi, eyni zamanda, başqa funksiyalar da daşıyır. Bu funksiyaların hamısını siz layiqincə yerinə yetirməlisiniz” - deyən Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi vəzifəsinin yerinə yetirilməsində, dünya birliyində Respublikamızın demokratik, hüquqi bir dövlət olaraq tanınmasında gömrük xidmətini də mühüm dövlət orqanı kimi ön cərgədə görmək istədiyini bildirirdi. Sözügedən dövrdə Dövlət Gömrük Komitəsinin beynəlxalq əlaqələri də genişlənmiş, Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi inteqrasiyanın inkişaf etdirilməsində və möhkəmləndirilməsində rolu artmışdı. Azərbaycan Respublikası 17 iyun 1992-ci ildən Ümumdünya Gömrük Təşkilatının (ÜGT) üzvü olsa da, yalnız 1995-ci ildən başlayaraq gömrük sisteminin yüksələn xətlə inkişafı, beynəlxalq standartlara uyğun olaraq gömrük işinin təkmilləşdirilməsi beynəlxalq təşkilatlarda daha geniş və səmərəli təmsil olunmacına şərait yaratdı. ÜGT-nin Baş katibi Mişel Danenin 1999-cu ilin sentyabrında postsovet məkanında ilk dəfə Azərbaycana səfəri və dövlət başçısı Heydər Əliyevlə danışıqları ölkəmizlə bu təşkilat arasında ikitərəfli əlaqələrin yaradılmasında mühüm rol oynadı... Bu gün Heydər Əliyev yolunun layiqli davamçısı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Gömrüyünün öz ənənələrini qoruyub saxlaması və daha da təkmilləşdirilməsi işini daim diqqət mərkəzində saxlayır. Müasir dövrdə Azərbaycan Gömrük Xidməti mükəmməl hüquqi bazaya, inkişaf etmiş infrastruktura malik olmaqla, ölkənin quru, hava və dəniz yollarında Respublikanın iqtisadi mənafeyini və təhlükəsizliyini qoruyur, qaçaqmalçılığa qarşı uğurla mübarizə aparır. Bu müasir gömrük sistemini müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu, xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyev yaratmışdır. Əsası ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə davam etdirilən uğurlu və mütərəqqi siyasət nəticəsində bu gün Azərbaycanda bütün sahələrdə olduğu kimi, Gömrük işinin təşkili istiqamətində də mühüm nailiyyətlər əldə olunub. Bu baxımdan, son 20 illik dövr ulu öndərin layiqli davamçısı - Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi sayəsində mütərəqqi islahatların aparılması, yüksək iqtisadi göstəricilərin əldə olunması ilə yanaşı, həm də qlobal transmilli enerji və nəqliyyatkommunikasiya layihələrinin reallaşması, balanslaşdırılmış daxili və xarici siyasətin həyata keçirilməsilə yadda qalacaq. Hər bir ölkənin dövlətçiliyi sərhəddən başlayır, mükəmməl siyasətin əsas konturları elə sərhəd dirəkləri ilə müəyyənləşir. Etibarlı gömrük xidməti isə hər bir zaman dövlətçiliyin mühüm və əhəmiyyətli amillərindən biri hesab olunur. Dövlət Gömrük Komitəsinin ən sıravi əməkdaşından rəhbərliyə qədər hər biri Azərbaycanda gömrük işinin möhkəm təməllər üzərində inkişafına böyük məsuliyyət hissi ilə yanaşır və bu sistemin təkamül yolu ilə dünya standartları səviyyəsinə çatdırılmasının vacibliyini başa düşür. Dövlət Gömrük Komitəsinin rəhbərliyi yerlərdə vaxtaşırı olaraq vətəndaşlarla görüşür, onların müraciətini diqqətlə dinləyir və qaldırılan məsələlərin qanunvericiliyə uyğun həlli barədə müvafiq strukturların rəhbərlərinə tapşırıqlarını verir. Vətəndaşların qəbul zamanı qaldırdıqları məsələlərin əksəriyyəti yerindəcə həll olunur. Dövlət Gömrük Komitəsi ayrıca olaraq sahibkarlarla da görüşlər keçirir və bu görüşlər artıq ənənə halını alıb. İşgüzar dairələrin nümayəndələri ilə davamlı görüşlər qarşıda duran məsələlərin müəyyən olunmasına və onların həlli yollarının axtarılmasına öz töhfəsini verir. Biznes nümayəndələrilə hər zaman açıq dialoqa hazır olan Dövlət Gömrük Komitəsi təkcə ötən illər ərzində Bakıda IV Beynəlxalq "Caspian Energy Forum"da, AlmanAzərbaycan Xarici Ticarət Palatasının üzvləri ilə, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən türkiyəli iş adamları ilə, Alman-Azərbaycan Biznes-Forumunda və "Caspian European Club" və "Caspian American Club"ın üzvləri ilə görüşlər keçirmişdir. DGK İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi və Azərbaycanda Amerika Ticarət Palatasının birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən "İqtisadi islahatlar: əldə edilmiş nəticələr və tövsiyələr" mövzusunda Konfransda, rəsmi şəxslərin, aidiyyəti dövlət qurumlarının, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrinin və iş adamlarının iştirakı ilə "Made in Azerbaijan" brendinin təşviqi və sahibkarlığın inkişafına həsr olunmuş tədbirdə iştirak etmişdir. “Azərbaycan Respublikasına turist axınının sürətləndirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" Azərbaycan Prezidentinin 20 fevral 2017-ci il tarixli sərəncamının müddəalarına uyğun olaraq Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən mühüm işlər görülüb və bu işlər davam etdirilir. Ümumdünya Gömrük Təşkilatının Baş katibi Kunio Mikuriyanın Azərbaycana bir neçə dəfə səfər etməsi, Azərbaycan Prezidenti tərəfindən qəbulu həm Azərbaycan gömrük təşkilatının qısa bir müddətdə həqiqətən inkişaf etdiyinə və ölkəmizin beynəlxalq aləmdə nüfuzunun artmasına, həm də dövlət başçısının bu sahəyə xüsusi diqqət göstərməsinə bariz nümunədir. Dövlət Gömrük Komitəsində “Gömrük – sərhəd buraxılış məntəqələrinin fəaliyyətinin təşkili üzrə qabaqcıl təcrübələrin öyrənilməsi” mövzusunda görüş keçirilmişdir. DGK Akademiyasında gömrük əməkdaşları üçün ixtisasartırma təlimləri keçirilmişdir. Görülən gərgin işlər göz önündədir və Dövlət Gömrük xidməti inkişaf mərhələsindədir.