20:32 / 03-06-2026
Rusiya qadın futbol komandası Çini məğlub etdi
20:25 / 03-06-2026
Həkimlər reysində astmalı birinin həyatını xilas etdilər
16:46 / 03-06-2026
NATO-nun kəşfiyyat təyyarəsi müşahidə edilib
16:43 / 03-06-2026
Fırıldaqçılar 18 yaşlıdan qızıl külçə və bir neçə milyon rubl götürüblər
16:38 / 03-06-2026
Ani Lorakın Uzaq Şərqdəki konsertləri baş tutmayacaq
16:22 / 03-06-2026
Rusiya səfiri: "NATO Serbiyada ehtiyatlı davranır, tədricən onu daha da yaxınlaşdırır
16:19 / 03-06-2026
Evli cütlük "Azov" üçün pul topladıqlarına görə 17 və 18 il həbs cəzasına məhkum edilib
16:17 / 03-06-2026
Çaydan bir qadının cəsədi tapılıb
08:25 / 03-06-2026
Vulin: "AB Serbiyadakı seçkilərə və hökumətin qurulmasına müdaxilə etməyə çalışacaq"
08:21 / 03-06-2026
İçki içən dostunun partnyorunu öldürməkdə ittiham olunaraq həbs edilib
08:14 / 03-06-2026
ABŞ İranla müharibəyə 100 milyard dollardan çox pul xərcləyib
08:12 / 03-06-2026
Narkotik satıcısı təxminən altı il həbs cəzası alıb
08:05 / 03-06-2026
Bir neçə nəfəri girov götürüb
08:00 / 03-06-2026
Rusiyaya Avropa İttifaqına Tramp kimi yanaşmağı tövsiyə edir
07:58 / 03-06-2026
9,8 milyon rubl dəyərində qızıl qaçaqmalçılığına cəhd ediblər
07:52 / 03-06-2026
Tanışını boğaraq onun cəsədini gizlədib
07:47 / 03-06-2026
Blanş: "Tramp 2024-cü il seçkilərində qalib gəlməsəydi, həbsxanaya düşərdi"
07:42 / 03-06-2026
"Arxangelsk" sualtı qayığı Barents dənizində "Oniks" raketi atdı
07:38 / 03-06-2026
Bir dəstə küçə itləri iki yeniyetməyə hücum edib
23:51 / 02-06-2026
Qara saqqalın batmış pirat gəmiləri Baham adalarında tapılıb
23:40 / 02-06-2026
Robert Fiko haqqında kitabın müəllifinə qarşı məhkəmə iddiasını uduzdu
21:47 / 02-06-2026
ABŞ Litvadan qoşunlarını çıxarmağa başlayıb
21:44 / 02-06-2026
Zaxarova Polşa və Ukrayna arasındakı qalmaqala münasibət bildirdi
21:41 / 02-06-2026
Paşinyan AB-yə ilk erməni gülü və tərəvəz göndərdiyini açıqladı
21:38 / 02-06-2026
Zelenski Rusiya hücumlarından sonra "Patriot" silahları istədi
21:35 / 02-06-2026
Rubio ABŞ-ın Qərb yarımkürəsi ölkələrinə təklif etdiyi seçimi izah etdi
21:32 / 02-06-2026
Putin Lukaşenkonun 9 May üçün gətirdiyi çörəkdən danışdı
21:29 / 02-06-2026
Qadın uşaqlarına qarşı zorakılıq etməkdə şübhəli bilinir
21:27 / 02-06-2026
Ögey qızını yerə ataraq kəlləsini sındırdığına görə həbs edilib
21:24 / 02-06-2026
Rostexnadzor işçilərinə qarşı cinayət işləri açılıb
21:21 / 02-06-2026
Macarıstan Kiyevə hərbi yardım göstərməkdən imtina edib
21:17 / 02-06-2026
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Londonun Avropanı Rusiya ilə münaqişəyə cəlb etməyə çalışdığını bildirib
21:11 / 02-06-2026
Estoniya Kiyevin PUA-larla bağlı təhlükəsizliyi təmin etmək qabiliyyətini qiymətləndirdi
21:08 / 02-06-2026
Batut külək tərəfindən uçurulub, bir uşaq ölüb
20:56 / 02-06-2026
Qubernator yolda vurulan iti xilas etdi
20:44 / 02-06-2026
Rubio Türkiyədə keçiriləcək NATO sammitinin "əyləncəli" olacağını gözləyir
20:40 / 02-06-2026
Aeropark ticarət mərkəzinə hücum etməyə cəhd ediblər
" Əzəl gündən könül verib Vətənə"-Ələsgər Talıboğlu
Tarix: 17-06-2021 01:22 | Bölmə: Ədəbiyyat
Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz bir tərkib hissəsi olduğu kimi, Naxçıvan ədəbi mühiti də Azərbaycan ədəbiyyatının ayrılmaz tərkib hissəsidir.Azərbaycan torpağını Naxçıvansız təsəvvür etmək mümkün olmadığı kimi, Azərbaycan ədəbi aləmini də Naxçıvan ədəbi mühiti olmadan dolğun təsəvvür etmək olmaz.Çünki bütöv görünməz. Yarım qalar bir bucağı, bir küncü dağıdılmış bina kimi... Zəif sanılar düzəni, çəkimi...
O yerdə ki, ötən əsrin əllinci illərindən doxsanıncı illərə qədərki Naxçıvan ədəbi mühitindən, yəni Naxçıvanda yaşayıb- yaradan sənətkarlardan söhbət açmaq, danışmaq istəyiriksə o zaman Azərbaycan ədəbiyyatında tutarlı söz sahibi olan Hüseyn Razi, Adil Babayev, Müzəffər Nəsirli, Kəmalə Ağayeva, Adil Qasımov kimi ustad şairlərimizin adlarını çəkməmək qeyri - mümkündür. Axı bu imzalar hər bir Azərbaycan oxucusuna bu gün də yaxından tanışdır.
Bu cür imzalar içərisində bir imza- Əliyar Yusiflinin (1929- 1991) imzası da var. Hansı ki, onun mükəmməl və rəngarəng şeirləri ilə Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yeri vardır.Bu gözəl şairimiz Şərur mahalının Püsyan kəndindən dünyaya boy vermiş və qəlbindən heç zaman əksilməyən Vətən sevgisi də elə bu kənddən başlamışdır. Elə kiçik yaşlarından da şeirə, sənətə vurulmuş və bu sevgi də onu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə, oradan isə Moskvaya- Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna aparıb çıxarmışdır.
Əliyar Yusifli ilk şeirlərindən başlayaraq yurdumuzun hər bir obasını- oymağını dərin sevgi ilə tərənnüm etmişdir.
Gəl, ilqarsız demə, dostum, sən mənə,
Mən ürəkdə etibarı sevmişəm.
Əzəl gündən könül verib Vətənə,
Xoş baharlı bu diyarı sevmişəm.
Şair "Vətən" şeirində isə Vətənə olan ülvi sevgisini, məhəbbətini daha da dərinləşdirərək poetik dillə belə ifadə edir:
Durmuşam səninlə nəfəs-nəfəsə,
Hazıram ürəyin, qəlbin nə desə.
Qurbanın olmağa oğul gərəksə,
Dizinə baş qoyub ölərəm, Vətən!
Böyük bəstəkarımız Cahangir Cahangirovun yazdığı "Naxçıvan" kantatasının sözləri sevimli şairimiz Əliyar Yusiflinindir. O "Muxtar respublikam" adlandırdığı bu şeirində Naxçıvan torpağına olan övlad məhəbbətini bu cür əks etdirir:
.... Bu yurdun qolunda aslan gücü var,
Burdan cahangirlər peşman gedibdir.
... Bu yerlər qıy vuran qartal yeridir,
Dostlar qonaq gəlsin, qoy, dəstə-dəstə.
Mənim Naxçıvanım gül buketidir,
Durub Vətənimin qolları üstə.
Şair durna qatarı tək səf- səf düzülən uca dağların sırasında Əlincə qalasını qartala bənzədir və bu qala ilə bağlı şanlı tariximizi böyük sevgiylə belə qələmə alır:
.... Burada dağları əyninə geyib,
Səngəri amaldan qurub igidlər.
Burada on dörd il qurğuşun yeyib,
Vətən keşiyində durub igidlər.
Ə. Yusifli şeirlərində ana bildiyi Şərur torpağının gözəlliklərini - Tənənəm dağını, yaşıl donlu Şəngilayi, zümrüd gözlü Arpaçayını, Sədərəyin üzüm bağlarını sevə- sevə vəsf etməklə belə bir qənaətə gəlir:
Ağsaçlı babalar yaxşı deyibdir:
"Xəzinə yurdudur Şərur torpağı!"
Onun bu baxımdan " Gəlsən Batabata" şeiri də hər bir oxucunun qəlbini riqqətə gətirir.
Yazda aranda da sayrışar çiçək,
Gəlsən Batabata, qardaş, yayda gəl.
Sərində Zorbulaq nəyinə gərək,
Düzlərə od tökən isti yayda gəl.
Dolanar burada bulud başına,
Qarşılar düzdə gül, döşdə qar səni.
Əl boyda lalələr çıxıb qarşına,
Titrəyər ləçəklə salamlar səni.
Doğulduğu elə- obaya dərin sevgisi, Vətən torpağına ülvi məhəbbəti şairin "Vətəndən uzaqda" şeirində daha uğurlu şəkildə öz poetik həllini tapmışdır.
Arayır gözlərin Arazı, Kürü,
Bilmir bu hicrindən ürək neyləsin.
Qayada oxuyan kəklikdən ötrü,
Az qalır burnumun ucu göynəsin.
Dindirmə, ay qardaş, kövrəlmişəm mən,
Ancaq bir çay dəmlə, dəmlə sən canın.
O çayın buğlanıb qalxan ətrindən,
Qoy duyum ətrini Azərbaycanın.
Vətən duyğulu şeirlərinin içərisində " Təbrizim" şeirini ustad şairin daha dərin sevgiylə qələmə aldığını desəm, elə bilirəm ki, heç də yanılmaram. Təbriz istər o taylı, istərsə də bu taylı Azərbaycanımızın ən göynərtili qaysaq bağlamayan yarasıdır axı...
Anamı
üç gün görməyəndə darıxıram.
Ya görüşünə gedir.
Ya pəncərəni açıb
Yollara baxıram!
Sən mənə
Gözəllikdə sonasan,
Doğmalıqda anasan!
Dünyaya gələndən
Vüsalının həsrətində dolanır,
Hicranının dənizində üzürəm.
Heç bilmirəm bu ayrılığa
Necə tablaşır,
Bu hicrana necə dözürəm!
Sevimli müəllimim ustad sənətkar, Azərbaycanın xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə bizə " Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı" fənnini tədris edərkən öz mühazirələrində süjetli lirikaya dərin qiymət verərdi. Bildirərdi ki, hər bir lirik şeirdə belə sujet xətti - "konkret detal" olmalıdır.Gözəl şairimiz Əliyar Yusiflinin şeirlərində rast gəldiyim bu cür nümunələrin çoxluğu məni olduqca sevindirdi və məftun etdi.
Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin sədri, əməkdar mədəniyyət işçisi, şair Asim Yadigarın Əliyar Yusifli haqqında "Əmim Əliyar Yusifli haqqında söz" məqaləsində oxuyuruq: “Əliyar Yusiflinin şeirlərində süjetli lirikanın çox gözəl nümunələrinə rast gələ bilirik. Akademik İsa Həbibbəyli Əliyar Yusiflinin süjetli şeirlərindən söhbət açarkən onun yaradıcılığını Əhməd Cəmilin yaradıcılığı ilə müqayisə edərək hər iki şairin süjetli şeirlərini yüksək qiymətləndirib.Şair Əliağa Kürçaylı isə Əliyar Yusiflinin "Saçlarına dən salmışam" şeirini 1974- cü ildə "Ulduz" jurnalında çox yüksək səviyyəli bir əsər kimi dəyərləndirib”.
Onun hansı süjetli lirik şeirini oxuyursan oxu, şairin bu ədəbi priyomdan necə məharətlə istifadə etdiyinin sehirinə düşərsən. "Bir bülbül, bir sərçə" şeirindəki süjet xətti istər- istəməz oxucunu özünə cəlb edir.Şair qəfəsdəki bülbüllə, azadlıqdakı sərçənin acınacaqlı həyat tərzini poetik bir dillə açıb göstərir.
Qəlbimə qəm gətirir
Quşların qəmi.
Birinin azadlığı yoxdur,
Birinin yemi!
Mənə elə gəlir ki, şairin lirik süjetli şeirlərinin içərisində "Buhenvald" şeirinin özünəməxsus yeri vardır.Çünki bu şeir 1941-45 - ci illərin acı dəhşətlərini daha dolğun formada göstərməklə bərabər, bu günümüzlə- canlı şahidi olduğumuz l və ll Qarabağ müharibələri ilə olduqca çox səsləşir. Bu əsərdə iki obraz var: biri atası Buhenvald sobasında yanan şair, ikincisi isə oğlu müharibədə itkin düşən, oğlunu hər yoldan gəlib keçəndən dönə- dönə intizarla soraqlayan şikəst Sənəm qarı...
Elə hey deyir,
Yuxuda balamın nəfəsi
Nəfəsimə dəyib.
Oğlum alovu keçirtmək üçün
Məndən su istəyib.
Bu yazıq, şikəst qarı son xəbəri Buhenvalddan gələn balasının yolunu həsrətlə gözləyir.Şair- atasının Buhenvald sobasında yandığını bilən oğul Sənəm qarının oğlu İbrahimin öldüyü yeri dəqiq bilir.
Mən qarıya necə deyim,
Bir ovuc küldür indi
İbrahimin dünyada ,
Mən qarıya necə deyim,
Oğlunu yandırıblar
Atam yanan sobada.
" Buhenval" şeiri ilə şair Buhenvald, Ostvensim kimi həbs düşərgələrini " dünya boyda ləkə" adlandırır və müharibələrə öz dərin nifrətini bildirir.
Onun " Bunu mənə danışdılar" şeirində süjet xətti son dərəcə ilginc bir mövzu üzərində qurulmuşdur. Belə ki, axşamdan bərədə sakitcə uzanan ovçu " üfüq qızaran"- da talaya çıxan ana ceyranı nişan alır və" Birinci güllədən yıxılan ceyran gücünü toplayıb irəli yüyürür". Di gəl ki, " Öndən qulağını bir doğma nəfəs, Arxadan izini güllələr" döyür. Bəs sonra nə olur?...
Ovçu nəfsi ilə dağları dəlib,
Qalın qamışlıga özünü saldı.
Yersiz günahından dəhşətə gəlib,
Əlində silahı quruyub qaldı.
Ceyran sinəsindən qana boyanıb,
Son dəfə çöllərə göz gəzdirirdi.
Dörd ayaq üstündə güclə dayanıb,
Körpə balasını əmizdirirdi.
Poeziyamızın bəşəri mövzusu olan məhəbbət mövzusuna Əliyar Yusiflinin yaradıcılığında da geniş yer verilmişdir.Şair şeirlərində saf və təmiz məhəbbəti ilahi bir güclə sevə- sevə tərənnüm edir.Və bu şeirlərdə də süjetli lirik duyğulardan, poetik çalarlardan əlvan boyalarla istifadə edir.
Vağzaldan tərpənən qatar görəndə
Səni, səni anıram.
Ancaq fərqi budur ki,
Bir vaxt qoşa yandığımız oda
İndi təkcə yanıram!
Ülvi sevgi duyğularını böyük məhəbbətlə tərənnüm edən şair deyir ki, ürəyim vüsalın bayraq qaldıranda gülüb, hicranın "qılınc çəkəndə ağlayıb".
Budur görüş yerimiz,
Çinar qalır, qol qalır.
Sevdiyin ağ ləpələr
Üstümə qanad çalır.
və yaxud başqa bir şeirində:
Durub qulaq asardıq
Burda suyun səsinə.
Göl sakit duran zaman
Əksimiz cüt düşərdi
Bu gölün sinəsinə.
" Qız görüşə çıxacaq" şeirində də şairin saf məhəbbətə münasibəti dərin cizgilərlə öz xoş ahəngini tapıb.
Xəyalında baxça- bağ,
Əlindən düşmür daraq.
Saçından ətir gəlir,
Qız görüşə çıxacaq
və sonra əlavə edir...
.... Bir kövrək arzusu var,
Qığılcım dəysə yanar.
Od alar, alovlanar,
Yol göstərin, insanlar!
Əliyar Yusifli yaradıcılığı boyu hansı mövzuya müraciət edirdisə etsin, orada öz sözünü deməyi bacaran bir söz adamı mükəmməl sənətkardır. Bu, baxımdan " Duman" şeiri daha xarakterikdir.
Azca hiss edincə yorulduğunu,
Çiynini söykədi bir dağ başına.
...Üstdən çağırsa da onu dağ- dərə,
Əyilib torpağın üzündən öpdü.
Onun " Hünər" şeirində də eyni xarakterik xüsusiyyətlər öz bariz ifadəsini tapa bilmişdir.
Zülmətdə
Özünə yol açmaq
Asandan- asan.
Hünər odur
Başqasını
Qaranlıqdan
Çıxarmağı bacarasan.
O dövrün böyük sənətkarları kimi, Əliyar Yusiflinin də şeirlərinə çoxlu gözəl mahnılar bəstələnib, sağlığında və bu gün də sevilə- sevilə ifa olunmaqdadır.
Bir nurlu, uzaqgörən, əqidəli övlad tək Vətəninin yolunda canından belə keçməyə hazır an şair " Vəsiyyət" şeirində son olaraq bu cür deyir:
Əcəl küləyi əsəndə
Başım üstə narın- narın
Vətənin ən narahat sərhəddində
Mənə
Beş qarış yer ayırın.
Düşmən ayağa dəysə
Məzarımın
Üstündəki torpağa,
Əlimdə qılınc qalxım ayağa!
Mən isə deyərdim ki, ey ustad, məzarında çox...çox rahat yata bilərsən, gənclərimiz Vətən torpaqlarını artıq işğaldan azad ediblər.Səninsə ideyaların və Vətən duyğulu düşüncələrin gənclərimizin qəlbində Vətənə sevgi hisslərini yenə də aşılamaqdadır.Səni sevənlər yaşayırsa, demək ki, sən də yaşayırsan.
9- 14 may 2021- ci il
Ələsgər Talıboğlu,
Şair- publisist, AYB- nin
üzvü, Məmməd Araz mükafatı laureatı
Baxış sayı: 1 156
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 17-06-2021 01:22 | Bölmə: Ədəbiyyat
Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz bir tərkib hissəsi olduğu kimi, Naxçıvan ədəbi mühiti də Azərbaycan ədəbiyyatının ayrılmaz tərkib hissəsidir.Azərbaycan torpağını Naxçıvansız təsəvvür etmək mümkün olmadığı kimi, Azərbaycan ədəbi aləmini də Naxçıvan ədəbi mühiti olmadan dolğun təsəvvür etmək olmaz.Çünki bütöv görünməz. Yarım qalar bir bucağı, bir küncü dağıdılmış bina kimi... Zəif sanılar düzəni, çəkimi...
O yerdə ki, ötən əsrin əllinci illərindən doxsanıncı illərə qədərki Naxçıvan ədəbi mühitindən, yəni Naxçıvanda yaşayıb- yaradan sənətkarlardan söhbət açmaq, danışmaq istəyiriksə o zaman Azərbaycan ədəbiyyatında tutarlı söz sahibi olan Hüseyn Razi, Adil Babayev, Müzəffər Nəsirli, Kəmalə Ağayeva, Adil Qasımov kimi ustad şairlərimizin adlarını çəkməmək qeyri - mümkündür. Axı bu imzalar hər bir Azərbaycan oxucusuna bu gün də yaxından tanışdır.
Bu cür imzalar içərisində bir imza- Əliyar Yusiflinin (1929- 1991) imzası da var. Hansı ki, onun mükəmməl və rəngarəng şeirləri ilə Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yeri vardır.Bu gözəl şairimiz Şərur mahalının Püsyan kəndindən dünyaya boy vermiş və qəlbindən heç zaman əksilməyən Vətən sevgisi də elə bu kənddən başlamışdır. Elə kiçik yaşlarından da şeirə, sənətə vurulmuş və bu sevgi də onu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə, oradan isə Moskvaya- Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna aparıb çıxarmışdır.
Əliyar Yusifli ilk şeirlərindən başlayaraq yurdumuzun hər bir obasını- oymağını dərin sevgi ilə tərənnüm etmişdir.
Gəl, ilqarsız demə, dostum, sən mənə,
Mən ürəkdə etibarı sevmişəm.
Əzəl gündən könül verib Vətənə,
Xoş baharlı bu diyarı sevmişəm.
Şair "Vətən" şeirində isə Vətənə olan ülvi sevgisini, məhəbbətini daha da dərinləşdirərək poetik dillə belə ifadə edir:
Durmuşam səninlə nəfəs-nəfəsə,
Hazıram ürəyin, qəlbin nə desə.
Qurbanın olmağa oğul gərəksə,
Dizinə baş qoyub ölərəm, Vətən!
Böyük bəstəkarımız Cahangir Cahangirovun yazdığı "Naxçıvan" kantatasının sözləri sevimli şairimiz Əliyar Yusiflinindir. O "Muxtar respublikam" adlandırdığı bu şeirində Naxçıvan torpağına olan övlad məhəbbətini bu cür əks etdirir:
.... Bu yurdun qolunda aslan gücü var,
Burdan cahangirlər peşman gedibdir.
... Bu yerlər qıy vuran qartal yeridir,
Dostlar qonaq gəlsin, qoy, dəstə-dəstə.
Mənim Naxçıvanım gül buketidir,
Durub Vətənimin qolları üstə.
Şair durna qatarı tək səf- səf düzülən uca dağların sırasında Əlincə qalasını qartala bənzədir və bu qala ilə bağlı şanlı tariximizi böyük sevgiylə belə qələmə alır:
.... Burada dağları əyninə geyib,
Səngəri amaldan qurub igidlər.
Burada on dörd il qurğuşun yeyib,
Vətən keşiyində durub igidlər.
Ə. Yusifli şeirlərində ana bildiyi Şərur torpağının gözəlliklərini - Tənənəm dağını, yaşıl donlu Şəngilayi, zümrüd gözlü Arpaçayını, Sədərəyin üzüm bağlarını sevə- sevə vəsf etməklə belə bir qənaətə gəlir:
Ağsaçlı babalar yaxşı deyibdir:
"Xəzinə yurdudur Şərur torpağı!"
Onun bu baxımdan " Gəlsən Batabata" şeiri də hər bir oxucunun qəlbini riqqətə gətirir.
Yazda aranda da sayrışar çiçək,
Gəlsən Batabata, qardaş, yayda gəl.
Sərində Zorbulaq nəyinə gərək,
Düzlərə od tökən isti yayda gəl.
Dolanar burada bulud başına,
Qarşılar düzdə gül, döşdə qar səni.
Əl boyda lalələr çıxıb qarşına,
Titrəyər ləçəklə salamlar səni.
Doğulduğu elə- obaya dərin sevgisi, Vətən torpağına ülvi məhəbbəti şairin "Vətəndən uzaqda" şeirində daha uğurlu şəkildə öz poetik həllini tapmışdır.
Arayır gözlərin Arazı, Kürü,
Bilmir bu hicrindən ürək neyləsin.
Qayada oxuyan kəklikdən ötrü,
Az qalır burnumun ucu göynəsin.
Dindirmə, ay qardaş, kövrəlmişəm mən,
Ancaq bir çay dəmlə, dəmlə sən canın.
O çayın buğlanıb qalxan ətrindən,
Qoy duyum ətrini Azərbaycanın.
Vətən duyğulu şeirlərinin içərisində " Təbrizim" şeirini ustad şairin daha dərin sevgiylə qələmə aldığını desəm, elə bilirəm ki, heç də yanılmaram. Təbriz istər o taylı, istərsə də bu taylı Azərbaycanımızın ən göynərtili qaysaq bağlamayan yarasıdır axı...
Anamı
üç gün görməyəndə darıxıram.
Ya görüşünə gedir.
Ya pəncərəni açıb
Yollara baxıram!
Sən mənə
Gözəllikdə sonasan,
Doğmalıqda anasan!
Dünyaya gələndən
Vüsalının həsrətində dolanır,
Hicranının dənizində üzürəm.
Heç bilmirəm bu ayrılığa
Necə tablaşır,
Bu hicrana necə dözürəm!
Sevimli müəllimim ustad sənətkar, Azərbaycanın xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə bizə " Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı" fənnini tədris edərkən öz mühazirələrində süjetli lirikaya dərin qiymət verərdi. Bildirərdi ki, hər bir lirik şeirdə belə sujet xətti - "konkret detal" olmalıdır.Gözəl şairimiz Əliyar Yusiflinin şeirlərində rast gəldiyim bu cür nümunələrin çoxluğu məni olduqca sevindirdi və məftun etdi.
Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin sədri, əməkdar mədəniyyət işçisi, şair Asim Yadigarın Əliyar Yusifli haqqında "Əmim Əliyar Yusifli haqqında söz" məqaləsində oxuyuruq: “Əliyar Yusiflinin şeirlərində süjetli lirikanın çox gözəl nümunələrinə rast gələ bilirik. Akademik İsa Həbibbəyli Əliyar Yusiflinin süjetli şeirlərindən söhbət açarkən onun yaradıcılığını Əhməd Cəmilin yaradıcılığı ilə müqayisə edərək hər iki şairin süjetli şeirlərini yüksək qiymətləndirib.Şair Əliağa Kürçaylı isə Əliyar Yusiflinin "Saçlarına dən salmışam" şeirini 1974- cü ildə "Ulduz" jurnalında çox yüksək səviyyəli bir əsər kimi dəyərləndirib”.
Onun hansı süjetli lirik şeirini oxuyursan oxu, şairin bu ədəbi priyomdan necə məharətlə istifadə etdiyinin sehirinə düşərsən. "Bir bülbül, bir sərçə" şeirindəki süjet xətti istər- istəməz oxucunu özünə cəlb edir.Şair qəfəsdəki bülbüllə, azadlıqdakı sərçənin acınacaqlı həyat tərzini poetik bir dillə açıb göstərir.
Qəlbimə qəm gətirir
Quşların qəmi.
Birinin azadlığı yoxdur,
Birinin yemi!
Mənə elə gəlir ki, şairin lirik süjetli şeirlərinin içərisində "Buhenvald" şeirinin özünəməxsus yeri vardır.Çünki bu şeir 1941-45 - ci illərin acı dəhşətlərini daha dolğun formada göstərməklə bərabər, bu günümüzlə- canlı şahidi olduğumuz l və ll Qarabağ müharibələri ilə olduqca çox səsləşir. Bu əsərdə iki obraz var: biri atası Buhenvald sobasında yanan şair, ikincisi isə oğlu müharibədə itkin düşən, oğlunu hər yoldan gəlib keçəndən dönə- dönə intizarla soraqlayan şikəst Sənəm qarı...
Elə hey deyir,
Yuxuda balamın nəfəsi
Nəfəsimə dəyib.
Oğlum alovu keçirtmək üçün
Məndən su istəyib.
Bu yazıq, şikəst qarı son xəbəri Buhenvalddan gələn balasının yolunu həsrətlə gözləyir.Şair- atasının Buhenvald sobasında yandığını bilən oğul Sənəm qarının oğlu İbrahimin öldüyü yeri dəqiq bilir.
Mən qarıya necə deyim,
Bir ovuc küldür indi
İbrahimin dünyada ,
Mən qarıya necə deyim,
Oğlunu yandırıblar
Atam yanan sobada.
" Buhenval" şeiri ilə şair Buhenvald, Ostvensim kimi həbs düşərgələrini " dünya boyda ləkə" adlandırır və müharibələrə öz dərin nifrətini bildirir.
Onun " Bunu mənə danışdılar" şeirində süjet xətti son dərəcə ilginc bir mövzu üzərində qurulmuşdur. Belə ki, axşamdan bərədə sakitcə uzanan ovçu " üfüq qızaran"- da talaya çıxan ana ceyranı nişan alır və" Birinci güllədən yıxılan ceyran gücünü toplayıb irəli yüyürür". Di gəl ki, " Öndən qulağını bir doğma nəfəs, Arxadan izini güllələr" döyür. Bəs sonra nə olur?...
Ovçu nəfsi ilə dağları dəlib,
Qalın qamışlıga özünü saldı.
Yersiz günahından dəhşətə gəlib,
Əlində silahı quruyub qaldı.
Ceyran sinəsindən qana boyanıb,
Son dəfə çöllərə göz gəzdirirdi.
Dörd ayaq üstündə güclə dayanıb,
Körpə balasını əmizdirirdi.
Poeziyamızın bəşəri mövzusu olan məhəbbət mövzusuna Əliyar Yusiflinin yaradıcılığında da geniş yer verilmişdir.Şair şeirlərində saf və təmiz məhəbbəti ilahi bir güclə sevə- sevə tərənnüm edir.Və bu şeirlərdə də süjetli lirik duyğulardan, poetik çalarlardan əlvan boyalarla istifadə edir.
Vağzaldan tərpənən qatar görəndə
Səni, səni anıram.
Ancaq fərqi budur ki,
Bir vaxt qoşa yandığımız oda
İndi təkcə yanıram!
Ülvi sevgi duyğularını böyük məhəbbətlə tərənnüm edən şair deyir ki, ürəyim vüsalın bayraq qaldıranda gülüb, hicranın "qılınc çəkəndə ağlayıb".
Budur görüş yerimiz,
Çinar qalır, qol qalır.
Sevdiyin ağ ləpələr
Üstümə qanad çalır.
və yaxud başqa bir şeirində:
Durub qulaq asardıq
Burda suyun səsinə.
Göl sakit duran zaman
Əksimiz cüt düşərdi
Bu gölün sinəsinə.
" Qız görüşə çıxacaq" şeirində də şairin saf məhəbbətə münasibəti dərin cizgilərlə öz xoş ahəngini tapıb.
Xəyalında baxça- bağ,
Əlindən düşmür daraq.
Saçından ətir gəlir,
Qız görüşə çıxacaq
və sonra əlavə edir...
.... Bir kövrək arzusu var,
Qığılcım dəysə yanar.
Od alar, alovlanar,
Yol göstərin, insanlar!
Əliyar Yusifli yaradıcılığı boyu hansı mövzuya müraciət edirdisə etsin, orada öz sözünü deməyi bacaran bir söz adamı mükəmməl sənətkardır. Bu, baxımdan " Duman" şeiri daha xarakterikdir.
Azca hiss edincə yorulduğunu,
Çiynini söykədi bir dağ başına.
...Üstdən çağırsa da onu dağ- dərə,
Əyilib torpağın üzündən öpdü.
Onun " Hünər" şeirində də eyni xarakterik xüsusiyyətlər öz bariz ifadəsini tapa bilmişdir.
Zülmətdə
Özünə yol açmaq
Asandan- asan.
Hünər odur
Başqasını
Qaranlıqdan
Çıxarmağı bacarasan.
O dövrün böyük sənətkarları kimi, Əliyar Yusiflinin də şeirlərinə çoxlu gözəl mahnılar bəstələnib, sağlığında və bu gün də sevilə- sevilə ifa olunmaqdadır.
Bir nurlu, uzaqgörən, əqidəli övlad tək Vətəninin yolunda canından belə keçməyə hazır an şair " Vəsiyyət" şeirində son olaraq bu cür deyir:
Əcəl küləyi əsəndə
Başım üstə narın- narın
Vətənin ən narahat sərhəddində
Mənə
Beş qarış yer ayırın.
Düşmən ayağa dəysə
Məzarımın
Üstündəki torpağa,
Əlimdə qılınc qalxım ayağa!
Mən isə deyərdim ki, ey ustad, məzarında çox...çox rahat yata bilərsən, gənclərimiz Vətən torpaqlarını artıq işğaldan azad ediblər.Səninsə ideyaların və Vətən duyğulu düşüncələrin gənclərimizin qəlbində Vətənə sevgi hisslərini yenə də aşılamaqdadır.Səni sevənlər yaşayırsa, demək ki, sən də yaşayırsan.
9- 14 may 2021- ci il
Ələsgər Talıboğlu,
Şair- publisist, AYB- nin
üzvü, Məmməd Araz mükafatı laureatı
Baxış sayı: 1 156
Bölməyə aid digər xəbərlər
1-06-2026, 18:19
Poltava rus dilində kitabları, filmləri və tamaşaları qadağan edib
6-05-2026, 20:50
Şair və musiqiçi hosteldə ölü tapılıb
6-05-2026, 01:11
Sənət dastanı
25-04-2026, 10:02
Mənimdir -Vüqar Əhməd
16-04-2026, 23:32
ELM VƏ SÖZÜN ZİRVƏSİNDƏ: VÜQAR ƏHMƏD – 63
5-04-2026, 10:42
SƏMƏD VURĞUN YARADICILIĞINDA ZAMAN VƏ MƏKAN DƏRDİ
2-04-2026, 21:14
Rus yazıçısı Monteneqroda vəfat edib
19-03-2026, 16:43
Sumqayıtda Sabir Sarvanın 70 illik yubileyi keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
3-03-2026, 11:44
NOVRUZ GÜNLƏRİNDƏ YENİ NOVRUZ KİTABI
18-02-2026, 17:52
Prezidentlə xanımı Nəriman Həsənzadəni təbrik etdi
2-02-2026, 21:16
“İnsanı sevməyi səndən öyrəndim...”
2-02-2026, 16:33
Yazıçının evi qarət edilib
17-12-2025, 22:31
Ədəbiyyatşünas-alim Asiya Elmlər Akademiyasına üzv seçilib
27-10-2025, 17:07
ŞAMİL ƏNVƏROĞLUNUN YENİ KİTABLARININ TƏQDİMATI KEÇİRİLİB-VİDEO+FOTOLAR
1-10-2025, 15:32
Məhkəmə yazıçını qiyabi olaraq 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib
16-09-2025, 15:30
Azərbaycan və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin prezidentləri Şuşada Azərbaycanın tanınmış şəxsiyyətlərinin güllələnmiş heykəllərinə baxıblar
12-09-2025, 19:34
Ədliyyə Nazirliyi yazıçı Topol və daha üç nəfəri xarici agentlərin reyestrinə daxil edib
25-08-2025, 18:34
HÜSEYN ARİFLƏ İSMAYIL İMANZADƏNİN CƏBRAYIL SƏRGÜZƏŞTLƏRİ
12-08-2025, 23:11
Haqqdan yanan çıraq- Vüqar Vüqarlı-70
31-07-2025, 16:40
Mirzə Ələkbər Sabir Fondu növbəti layihəsinə yekun vurub
17-07-2025, 08:33
Lev Tolstoyun şəxsi əşyaları ilk dəfə Saxalində təqdim olunacaq
15-06-2025, 20:02
Sumqayıtda şairə-jurnalist İlhamə Məhəmmədqızının 55 illik yubileyi qeyd olundu-VİDEO+FOTOLAR
11-06-2025, 11:03
38 yaşlı şairə vəfat edib
3-06-2025, 07:39
DƏYƏRLİ ŞAİRİN YENİ SÖZ SOVQATI- TARİYEL ABBASLI
31-05-2025, 16:06
Sumqayıtda şair Rafiq Yusifoğlunun 75 illik yubileyinə həsr olunmuş ədəbi bədii gecə keçirildi-VİDEO+FOTOLAR
31-05-2025, 15:15
Ukraynada ABŞ yazıçısının 30 min kitabı rus mafiyasını “romantikləşdirdiyinə” görə məhv edilib
17-05-2025, 18:21
Türkiyə Ədəbiyyat Vəqfi Sumqayıtda-Kitab təqdimatı və mükafatlandırma-VİDEO+FOTOLAR
9-05-2025, 10:00
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyində “Böyük Qələbənin varisləri” kitabının təqdimatı keçirilib
8-05-2025, 23:12
"Azərbaycan" jurnalının kollektivi oxucularla görüşüb-VİDEO+FOTOLAR
7-05-2025, 10:44
Sumqayıt şəhərində Güləmail Muradın "Beş Ulduz" adlı kitabının təqdimatı keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
2-05-2025, 10:58
ŞAHLAR GÖYTÜRKÜN ALİM – ŞAİR– VƏTƏNDAŞ MİSSİYASI-Vüqar Əhməd
18-04-2025, 00:01
Miraslan Rasimi də itirdik-Namiq MƏMMƏDLİ
16-04-2025, 23:50
Ədalət Əroğlunun doğum gününü təbrik edirəm!
16-04-2025, 22:31
Şair və ədəbiyyatşünas Konstantin Kedrov vəfat edib
9-04-2025, 09:10
Qahirədə seminar: Azərbaycan alimləri ərəb dilinin inkişafına böyük töhfələr veriblər
17-03-2025, 11:15
MƏZARSIZ QƏHRƏMAN-Xaqani Abbasəli ÖZTÜRK
16-03-2025, 02:44
Sumqayıtda şair Məmməd İlqarın 75 illik yubileyi keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
12-03-2025, 22:08
Elmin təhsilə inteqrasiyası istiqamətində növbəti mühazirə oxunub
2-03-2025, 22:59
Sumqayıt şəhərində Natəvan Dəmirçioğlunun "Açar" romanının təqdimatı keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
25-02-2025, 13:05
Sumqayıt şəhərində deputatın kitabının təqdimatı keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
19-02-2025, 22:17
Sumqayıtda şair Asif Asimanın 70 illik yubileyi keçirilib-VİDEO+FOROLAR
19-02-2025, 09:01
Nəcibliyi, ziyalılığı ilə hər kəsin sevgisini qazanan işıqlı insan
9-02-2025, 21:49
Şeirlər- İSMAYIL MƏRCANLI İMANZADƏ
1-02-2025, 23:22
Xalidə Nurayı TƏBRİK EDİRİK!