TANINMIŞ ALİMİN “HEYDƏR ƏLİYEV SİYASƏTİ: TARİX VƏ MÜASİRLİK” MONOQRAFİYASI NƏŞR EDİLİB-Ramiz Qasımov

Xəbər lenti

16:31 / 30-05-2026

Moldovanın Kişineu şəhərində “Heydər Əliyev həyatının 100 anı” kitabının təqdimatı - Fotolar

16:21 / 30-05-2026

Adil Əliyev haqqında yayılan məlumatlara münasibət bildirdi

16:14 / 30-05-2026

5 yaşlı qıza təcavüz etməyə cəhd edən saxlanıldı

16:06 / 30-05-2026

Oliqarx anasının dəfn mərasimində iştirak etmək üçün həbsxanasından azadlığa buraxılıb

16:00 / 30-05-2026

Türkiyə əlavə yaşayış icazəsi rüsumlarının tətbiqini rədd edir

15:57 / 30-05-2026

Tusk NATO-nu AB üçün "xeyirli gecə"nin sonu ilə bağlı sözləri ciddiyə almağa çağırdı

15:54 / 30-05-2026

Voronin Maya Sandunun seçki kampaniyasını xaricdəki seçki məntəqələrində seçki saxtakarlığında günahlandırdı

15:51 / 30-05-2026

Yanğınsöndürənlər geyim mağazasında baş verən yanğını söndürürlər

15:08 / 30-05-2026

ABŞ-a uçan "United Airlines" təyyarəsində rus dilində qışqıran sərnişin narahatlığa səbəb olub

15:05 / 30-05-2026

ABŞ-Ermənistan arasında nadir torpaq metalları üzrə müqavilə seçki saxtakarlığı kimi qəbul edilir

11:52 / 30-05-2026

Zelenski Ukrayna Ali Baş Komandanının qərargahını dəyişir

11:48 / 30-05-2026

Pentaqon rəhbəri: "Tramp İranla razılaşma əldə etməkdə səbirli olacaq"

11:44 / 30-05-2026

Əzizi: "İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı qərar qəbul etmək hüququ var"

11:41 / 30-05-2026

Rusiya Norveçin təhdid planlarına cavab verəcəyinə söz verib

11:38 / 30-05-2026

Pentaqon rəhbəri: "ABŞ-ın İrana yenidən hücum etmək üçün kifayət qədər silahı var"

11:33 / 30-05-2026

Trampın tibbi hesabatında onun səhhətinin əla olduğu bildirilir

11:30 / 30-05-2026

"JW": Ukrayna üçün maliyyələşdirmə ilə bağlı AB fikir ayrılıqları

10:18 / 30-05-2026

İsrail və Livan hərbi nümayəndə heyətləri ABŞ-da danışıqlar aparıblar

10:15 / 30-05-2026

Ukrayna hələ də 2,4 milyard avroluq tranş üçün altı Aİ şərtini yerinə yetirməyib

10:07 / 30-05-2026

İran Amerika "F-15E" təyyarəsini Çin MANPADS-ı ilə vurmuş ola bilər

10:03 / 30-05-2026

Bolqarıstan avrozonaya qoşulduqdan sonra büdcə kəsirinə görə AB cəzaları ilə üzləşir

10:00 / 30-05-2026

Ukrayna Silahlı Qüvvələri 2014-cü ildən bəri DXR-də təxminən 10.000 mülki şəxsi öldürüb

23:36 / 29-05-2026

Ərdoğanı elə qucaqladı, hamı ondan danışır - Video

23:30 / 29-05-2026

Ərdoğan Ayasofyada Quran oxudu - Video

23:22 / 29-05-2026

ABŞ Kastronu ekstradisiya etmək istəyir

23:10 / 29-05-2026

Leyla Əliyeva övladları ilə - Video

23:04 / 29-05-2026

Qarabağda reallaşan inkişaf modelinin mərkəzində isə insan amili, milli həmrəylik dayanır-Könül Nurullayeva

14:53 / 29-05-2026

Polşa Zelenskinin "Ağ qartal" ordenindən məhrum edilməsinin mümkünlüyünü müzakirə edəcək

14:43 / 29-05-2026

Tələbə qətlində Amerika süni intellektinin rolu var

14:39 / 29-05-2026

Vladimir Putin Qazaxıstanda keçirilən Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının (AİŞ) sammitinin tədbirlərində iştirak edir

14:37 / 29-05-2026

Ukrayna xarici işlər naziri xaricdə 8 milyon vətəndaşının olduğunu açıqladı

14:33 / 29-05-2026

"Reuters": Çin Hami nüvə sahəsinin yaxınlığında 80-dən çox buraxılış meydançası inşa edib

14:26 / 29-05-2026

ABŞ, Danimarka və Qrenlandiya arasında Vaşinqtonda gizli danışıqların mediada yayımlanması

14:22 / 29-05-2026

Altı uşaq qarpızdan zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib

14:19 / 29-05-2026

Krım Zelenskinin məktubunda Trampdan nə istəməli olduğunu izah etdi

13:02 / 29-05-2026

Reşetnikov qaz məsələsini Ermənistan üçün həssas adlandırdı

12:56 / 29-05-2026

Vyetnam hərbi tibbi kursantları Rusiyaya göndərəcək

12:51 / 29-05-2026

Zavoda dron hücumu nəticəsində xəsarət alan qadın xəstəxanada vəfat edib

12:49 / 29-05-2026

Aktyor Vyetnamda xəstəxanaya yerləşdirilib

12:46 / 29-05-2026

Peskov Ukrayna danışıqlarında AB-nin vasitəçiliyini istisna edib

Bütün xəbərlər

Ən çox oxunanlar

Prezidentin qızı və gəlini Sosial Reabilitasiya Mərkəzində - Fotolar

Azərbaycanın şəhərsalma modeli: qədim irslə müasir inkişafın vəhdəti

17 yaşlı Yusif 10-dan çox nüfuzlu universitetdən qəbul aldı

Azərbaycanda aqrar sektor iqtisadiyyatın əsas dayaqlarından biri kimi inkişaf etdiriləcək-Könül Nurullayeva

“Həmişə istəmişəm qızıl medalım olsun, atama həsr edim” - Şəhid qızından təsirli çıxış

Yeni direktor icra başçısının qardaşı imiş

Kənd təsərrüfatının ölkə iqtisadiyyatındakı rolu

Prezidentin qızları bayramı onlarla keçirdi - Fotolar

Milli birlik sayəsində Azərbaycan öz müstəqilliyini daha da möhkəmləndirib-Könül Nurullayeva

Vüqar Rəhimzadə: "Azərbaycan Türk dünyasının əsas birləşdirici aktorlarından biridir"

Bu gün şəhid Rizavan Qayıbovun doğum günüdür-Sabaha-inamla.az

Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Culfada seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

TANINMIŞ ALİMİN “HEYDƏR ƏLİYEV SİYASƏTİ: TARİX VƏ MÜASİRLİK” MONOQRAFİYASI NƏŞR EDİLİB-Ramiz Qasımov
Tarix: 22-06-2023 22:44 | Bölmə: Ədəbiyyat

AMEA Naxçıvan Bölməsinin sədri, akademik İsmayıl Hacıyevin yeni elmi əsəri çapdan çıxmışdır. Alimin “Heydər Əliyev siyasəti: tarix və müasirlik” adlanan monoqrafiyası dahi lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasi fəlaiyyətinə nəzər salan qiymətli elmi mənbələrdən biridir. Monoqrafiyanın elmi redaktoru AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli, rəyçisi AMEA A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun “Əliyevşünaslıq” şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru Ədalət Qasımovdur. Monoqrafiya 2023-cü ildə “Elm” nəşriyyatında yüksək poliqrafik keyfiyyətlə, nəfis şəkildə çap edilmişdir.
Monoqrafiyanın əvvəlində epiqraf olaraq seçilən Ulu Öndər Heydər Əliyevin fikri əsərin başlıca məqsədi, məzmunu və ideyasına işıq tutur. Əsər Ulu Öndər Heydər Əliyevin bu müdrik fikri ilə başlayır: “Biz nadir bir irsin varisləriyik. Hər bir Azərbaycan vətəndaşı bu irsə layiq olmağa çalışaraq böyük bir tarixi keçmişi, zəngin mədəniyyəti, yüksək mənəviyyatı olan ölkəmizin həm dünəninə, həm bu gününə, həm də gələcəyinə dərin bir məsuliyyət hissi ilə yanaşmalıdır”.
Əsərin yazılma məqsədini ön səhifələrdən birində təqdim edilmiş Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2023-cü ilin ölkəmizdə “Heydər Əliyev ili” elan olunması haqqındakı sərəncam da aydınladır. Sərəncamda Ulu Öndərin ümummilli statusu barədə deyilir: “Heydər Əliyev öz xalqını zamanın mürəkkəb tarixi-siyasi sınaqlarından uğurla çıxarmış və ardıcıl mübarizə apararaq onu müstəqilliyə qovuşdurmuş qüdrətli şəxsiyyətdir. Azərbaycan xalqı yeni əsrə və yeni minilliyə məhz Heydər Əliyev zəkasının işığında qədəm qoymuşdur. Davamlı yüksəliş yolunda inamla irəliləyən müasir Azərbaycan Heydər Əliyevin həyat amalının təntənəsidir”.
Monoqrafiya haqqında müfəssəl məlumata əsərin müəllifi tərəfindən yazılan “Ön söz”ündə rast gəlinir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin şəxsiyyəti və misilsiz tarixi xidmətləri fonunda münasibət ifadə edilərək deyilir: “Xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin Azərbaycan tarixində, ölkəmizin hərtərəfli inkişafında, müstəqil Azərbaycan Respublikasının dünya birliyində layiqli yerini tutmasında müstəsna xidmətləri olmuşdur. Müasir Azərbaycan tarixinin otuz ildən artıq bir dövrü dahi şəxsiyyətin – Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır” və s.
Əsər “Ön söz”dən başlayaraq altı fəsil, nəticə və ədəbiyyat siyahısından ibarətdir. Monoqrafiyanın ümumi məzmunu və qoyulan elmi problemlər əsərdəki “Heydər Əliyev şəxsiyyəti və siyasəti” (I), “Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycana qayıdışı. Naxçıvanın milli azadlıq hərəkatının mərkəzinə çevrilməsi. Müstəqilliyə doğru böyük dönüş” (II), “Heydər Əliyevin dövlətçilik təlimi” (III), “Heydər Əliyev: tarix və tarixi günlər” (IV), “Heydər Əliyev və Naxçıvanın inkişaf strategiyası” (V), “Heydər Əliyev ideyaları Azərbaycanın uğurlarının əsasıdır” (VI) kimi fəsillər daxilində araşdırılaraq nəticələndirilmiş, özünəməxsus, sanballı təhlillər yer almış, elmi fikir və qənaətlər əks etdirilmişdir.
“Heydər Əliyev ili” çərçivəsində nəşr olunan monoqrafiya özünəməxsus keyfiyyətlərə malikdir. Tam qətiyyətlə demək olar ki, monoqrafiyanın hər bir fəsli ayrılıqda bitkin, konseptual bir əsər təsiri bağışlayır. Əsər mövzu genişliyi, tədqiqat dərinliyi və məqsəd konkretliyinə malikdir. Monoqrafiyanın ən böyük əhəmiyyət və məziyyətlərindən biri budur ki, əsərdə Heydər Əliyevin yürütdüyü siyasət, tarixi xidmətləri və qərarları konkret faktoloji baxımdan təqdim və təhlil olunduğu kimi, xüsusilə tarixi inkişaf qanunauyğunluqları, konkret nəticələri və müasir Azərbaycanın nailiyyətləri kontekstində dəyərləndirilərək daha geniş diapazonda təhlil edilmişdir.
Monoqrafiyanın ən maraqlı fəsillərindən biri əsərin “Heydər Əliyev şəxsiyyəti və siyasəti” adlanan birinci fəslidir. Burada ən müxtəlif xalq və ölkələrin görkəmli siyasi xadimlərinin fikirləri də nəzər diqqətə çatdırılaraq görkəmli dövlət xadimi və siyasət adamı kimi Ulu Öndərin şəxsiyyəti və siyasətinə nəzər yetirilmiş, oxucuların diqqətinə çatdırılmış, habelə “Heydər Əliyev öyrənilməmiş dünyadır” tezisinə konkret faktlar işığında haqq qazandırılmışdır. Belə ki, əsərdə müəllif müxtəlif görkəmli dövlət və siyasi xadimlərin Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev haqqındakı fikirləri təqdim edilmişdir:

“Son yüzillikdə Heydər Əliyev gücündə ağıllı dövlət başçısı Azərbaycanda olmamışdır (Y.Hovari)”;
“...Heydər Əliyev ...iti ağlı, güclü məntiqi, fenomen yaddaşı olan qüvvətli bir şəxsiyyət, sözün həqiqi mənasında, kompyuter insandır” (R.Reyqan);
O “nəinki Azərbaycanı və Amerikanı, bütün dünyanı idarə edə bilən dövlət xadimidir” (B.Klinton);
“Azərbaycanı idarə edən ...yeganə mükəmməl siyasi xadim” (Z.Bjezinski) və b.

Müəllif müxtəlif fikirlərə istinad edə və ümumiləşdirərək Heydər Əliyev haqqında yazır ki, “bir sıra hallarda Heydər Əliyevi “siyasət nəhəngi”, “siyasət qrossmeyesteri”, “siyasət patriarxı” kimi xarakterizə edirlər”. Müəllif yazır: “Xalqımız qarşıya çıxan hər hansı bir çətin problemin həllini, xilaskarlıq missiyasını Heydər Əliyevdə görürdü”, “Qüdrətli dövlət xadimi siyasət aləminin müəllimi idi” və b.
Bu kimi tədqiqatlar fonunda müəllif Heydər Əliyevin türk dünyası birliyi işığında siyasi missiyasını da təqdim etmiş, əvəzedilməz şəxsiyyətin hakimiyyəti dönəmində “Kremldə ucalan türk bayrağı” olmasına konkret faktlarla aydınlıq gətirmiş, özünəməxsus şərh, faktlar və elmi qənaətlər vermişdir. Müəllif bugünkü ictimai, siyasi və mədəni münasibətləri fonunda Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı və eləcə də, ümumən, türk dünyasının birliyi inkişafı fonunda da bu inkişafın və siyasi ideyanın praktiki zəmininin məhz Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən atıldığı və möhkəm təməllər üzərində ucaldıldığı qənaətlərini ifadə etmiş, dahi liderin “Bir millət, iki dövlət” tezisindən doğan siyasi-mədəni nailiyyətin təzahürü kimi meydana gəldiyi əsaslandırlmışdır.
Əsərdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğma vətəni olan Naxçıvanla bağlılığı da məxsusi olaraq yer almışdır. Əsərin iki fəsli dahi liderin həyatı və siyasi fəaliyyətində Naxçıvanın yeri və roluna həsr olunmuşdur. Əlbəttə, yaxşı məlumdur ki, blokadanın yaratdığı problemlər məngənəsində məhv olmaq təhlükəsilə üzbəüz qalan Naxçıvana Ulu Öndərin dönüşü və xidmətləri Azərbaycan və ümumən türk dünyası üçün böyük starateji əhəmiyyət daşıyan Naxçıvanın taleyində mühüm nailiyyətlərlə yadda qalmışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev ümummilli lider Heydər Əliyevin 100 illik yubileyi münasibətilə Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşadan Azərbaycan xalqına müraciət edərkən qeyd etdiyi kimi: “Heydər Əliyevin gələcək fəaliyyəti üçün Naxçıvan dövrünün böyük əhəmiyyəti var. Xalq məhz onu özünə rəhbər seçdi, bu, demokratiyanın əsl təntənəsi idi. ...Naxçıvan, demək olar ki, blokadada boğulurdu, onlar isə Naxçıvana qarşı təxribatlar törədirdilər, desant göndərirdilər, çevrilişə cəhd edirdilər. Sanki istəyirdilər ki, Naxçıvan da işğal altına düşsün. Ancaq xalq buna imkan vermədi, öz lideri ətrafında sıx birləşmişdir və bir daha demək istəyirəm, məhz Heydər Əliyevin qətiyyəti, fəaliyyəti nəticəsində Naxçıvan torpaqları erməni işğalına məruz qalmadı”. Məlum olduğu kimi, Moskvadan Azərbaycana dönən Heydər Əliyevi o zamankı hakimiyyət Bakıya düşməyə icazə vermədiyindən dahi lider doğma vətəni olan Naxçıvana üz tutmuşdu. Naxçıvanlılar Heydər Əliyevi dərin məhəbbətlə bağrına basıb, qoruyaraq hifz etdikləri kimi, Heydər Əliyev də müdrik qərarları və uzaqgörən siyasi fəaliyyətilə Naxçıvanın müdafiə olunması və blokadanın çətinliklərini aşmasında misilsiz rol oynamışdır. Ulu Öndərin Naxçıvandakı tarixi siyasi fəaliyyəti Azərbaycan tarixinə milli dirçəliş hadisələri olaraq daxil olmuş və dövlət müstəqilliyinin zəminini hazırlamışdır.
Beləliklə, aksademik İsmayıl Hacıyevin 2023-cü ildə ortaya qoyduğu “Heydər Əliyev siyasəti: tarix və müasirlik” monoqrafiyası özünəməxsus elmi sanbala malik olmaqla dahi lider Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinə məxsusi nəzər yetirən yaddaqalan bir elmi mənbədir. Müəllif monoqrafiyada Ulu Öndərin Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında oynadığı mislisiz və uzaqgörən fəaliyyətini maraqlı tarixi faktlar, ciddi elmi təhlillər və konkret qənaətlərlə işıqlandırmış, xüsusi əhəmiyyət kəsb edən bir əsəri elmi dövriyyəyə buraxmışdır. Əsərdə də gəlinən nəticədə ifadə edildiyi kimi, “XX əsr Azərbaycan tarixinin ən parlaq siması olan Heydər Əliyevin siyasi obrazı Azərbaycan xalqının dövlətçilik şüurunun, tarixin sınağından şərəflə çıxmış bütöv bir idarəçilik məktəbinin, müasir ictimai-siyasi fikrin ən davamlı keyfiyyətlərinin canlı mənzərəsidir. ...Ulu Öndər Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə ölkəmizi bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır”. Bu vəsilə ilə də müasir Azərbaycanın ümummilli tale, inkişaf və taleyüklü məsələlərinin həlli istiqamətində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında əldə etdiyi nailiyyətlər də məhz müdrik və dahi liderin uzaqgörən siyasi konsepsiyası və ideyalarının uğurla davam və inkişaf etdirilməsi sayəsində mümkün olmuşdur.
Ramiz Qasımov,
AMEA Naxçıvan Bölməsinin əməkdaşı,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Baxış sayı: 1 993