ARAZ BİR QOLUMDUR, KÜR BİR QOLUMDUR...-Ramiz QASIMOV

Xəbər lenti

19:45 / 21-09-2026

Oğlunun şəhadətinin 3-cü ildönümündə vəfat etdi - Foto

19:39 / 21-09-2026

Ayıları qorxutmaq üçün gecə reydləri keçirilir

19:36 / 21-09-2026

Ukrayna ölüm haqqında oxumamaq üçün himnini dəyişdirmək istəyir

19:33 / 21-09-2026

Ekspert Trampın Rusiyaya təzyiqi nə vaxt artıra biləcəyini izah etdi

19:29 / 21-09-2026

Bloqçu Nekoglay Moldovada narkotik qaçaqmalçılığında şübhəli bilinərək saxlanılıb

19:24 / 21-09-2026

Professor Fenenko ABŞ-ın Qrenlandiya ilə bağlı yeni taktikalarını izah etdi

19:19 / 21-09-2026

Tramp Ukraynadakı münaqişəyə son qoyulmasının vacibliyini bəyan etdi

19:17 / 21-09-2026

Belarusun Qərb üçün gübrəsi qalmayıb

19:14 / 21-09-2026

Zelenski ilə Tramp arasında mümkün görüşün tarixi açıqlanıb

19:11 / 21-09-2026

Yetkinlik yaşına çatmayan uşağa qarşı cinsi təcavüzə görə 15 il həbs cəzasına məhkum edilib

19:08 / 21-09-2026

17-ci uşağını dünyaya gətirib

19:05 / 21-09-2026

Özbəkistan Prezidenti Putini seçkilərin uğurlu keçirilməsi münasibətilə təbrik etdi

19:02 / 21-09-2026

Politoloq Merzin XDU-nun uğursuzluğundan sonra niyə ayrılmaq istəmədiyini izah etdi

18:57 / 21-09-2026

Bir iş adamı təhlükəli hava nəqliyyatı ilə bağlı 4,5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib

18:45 / 21-09-2026

Tramp Rusiya dizel yanacağı istehsalına nəzarət etmədiyini deyir

18:40 / 21-09-2026

Bir evin həyətində bir yeniyetmə vəhşicəsinə döyülüb

18:36 / 21-09-2026

ABŞ jurnalisti Rusiyadakı seçkilərin azad və şəffaf olduğunu bildirib

18:30 / 21-09-2026

Bir qız polis maşınlarını yandırdığına görə ev dustaqlığına buraxılıb

18:25 / 21-09-2026

Volodin Dövlət Duması seçkilərinin nəticələri ilə bağlı şərh verdi

18:17 / 21-09-2026

Avtomobil toqquşmasında bir oğlan ağır yaralanıb

18:13 / 21-09-2026

Medvedev Le Penin partiyasını rusofoblar və nasistlərlə əməkdaşlıq edənlər adlandırdı

18:11 / 21-09-2026

Politoloq Almaniyada qütb partiyalarının artan populyarlığını qeyd edib

18:07 / 21-09-2026

Bir kəndin yaxınlığında ağ ayılar müşahidə edilib

11:24 / 21-09-2026

Böyük Qayıdış bütöv bir regionun yenidən qurulmasıdır-Könül Nurullayeva

18:54 / 20-09-2026

Fransa prezidentliyinə namizəd Ukraynaya maliyyə yardımını dayandıracağına söz verdi

18:51 / 20-09-2026

Valiyeva test konkilərində sərbəst konki sürməni yerinə yetirdikdən sonra göz yaşlarına boğuldu

18:47 / 20-09-2026

10 şir ölü tapıldı; onlar zəhərlənmiş ola bilər

18:43 / 20-09-2026

Le Penin partiyası Fransada kritik yanacaq vəziyyəti elan etdi

18:37 / 20-09-2026

"City 312" qrupunun aparıcı müğənnisi insultdan sonra sağalmasından danışıb

18:34 / 20-09-2026

Kislovodskdakı malikanəsi 2,5 milyard rubla satışa çıxarılıb

18:29 / 20-09-2026

Pakistanda keçmiş baş nazir İmran Xanın bacısı saxlanılıb

18:07 / 20-09-2026

Bir qrup uşaq idmançı qida zəhərlənməsinə məruz qalıb

18:03 / 20-09-2026

Saakaşvili Gürcüstan məhkəməsində Ukrayna himnini oxudu

17:32 / 20-09-2026

Dövlət Duması Kallasın Rusiya seçkilərini tanımamaq çağırışını "şeytan" adlandırdı

17:26 / 20-09-2026

Zaxarova Qərbin Rusiya dövlət qurumlarının veb saytlarını blokladığını bildirdi

17:23 / 20-09-2026

Zaxarova: "101 yaşlı rus qadını Cənubi Koreyada səs verib"

17:20 / 20-09-2026

Tramp Vaşinqtondakı Zəfər Tağını hərbi kompleksə çevirəcəyini açıqladı

17:17 / 20-09-2026

Zaxarova: "Xaricdə 104 mindən çox Rusiya vətəndaşı seçkilərdə səs verib"

17:14 / 20-09-2026

İran ordusu planlaşdırılan ABŞ hücumu ilə bağlı kəşfiyyat məlumatı alıb

17:10 / 20-09-2026

Moskva Dairəvi Yolunda səkkiz avtomobilin ölümcül toqquşmasının videosu çəkilib

Bütün xəbərlər

Ən çox oxunanlar

Əhdi həmin videosuna görə saxlanıldı

“Çox yaxşı xatırlayıram, 13-14 yaşım var idi”

Hikmət Hacıyev Ərəb Media Forumunda Qarabağda və digər bölgələrdə Qafqaz Albaniyasının zəngin xristian irsi barədə danışıb

Azərbaycan-Türkiyə V Enerji Forumu - Strateji tərəfdaşlıq yeni mərhələdə

“Mehriban xanıma dedim şəkil çəkdirək və şeyxə göndərin”

“Mədrəsədə oxumağım Heydər Əliyevin istəyi ilə olubmuş, sonradan dedi”

Hikmət Hacıyev həmin kitabı vərəqləyərək erməni saxtakarlığını ifşa etdi - Video

İlham Əliyev Bakıda keçirilən beynəlxalq konfransların iştirakçılarını qəbul edib

İlham Əliyev “Qobustan” Günəş Elektrik Stansiyasının açılışında iştirak edib

İlham Əliyev Türkiyənin xarici işlər nazirini qəbul edib

Ermənistan Qarabağ mövzusunu revanşizm üçün alətə çevirməyə davam edir-Könül Nurullayeva

Azərbaycanın dini və mədəni irsə münasibəti təqdir olunur-Könül Nurullayeva

ARAZ BİR QOLUMDUR, KÜR BİR QOLUMDUR...-Ramiz QASIMOV
Tarix: 16-02-2023 20:19 | Bölmə: Ədəbiyyat

Adətən onun haqqında belə deyirlər: “Nəğməkar şair... Dramaturq... Gözəl insan...”. Amma hər şeydən əvvəl İslam Səfərli Azərbaycan – Vətən heyranıdır, onun vazkeçilməz vurğunudur:
Bağrıma basmışam Azərbaycanı,
Araz bir qolumdur,
Kür bir qolumdur...

Bütün Azərbaycan onun yaradıcılığında az qala qarış-qarış , yer-yer, insan-insan əks olunub. Vətənimiz Azərbaycanın böyüklüyü, bütün heyrətamiz gözəlliyi bir vətəndaş, insan qəlbindəki təəssüratı ilə tərənnüm və təsvir olunubdur. “Sənə qurban canım, Azərbaycanım!”, “Odlar vətəni”, “Azərbaycanım”, “Əbədi beşik” və sair kimi şeirləri şairin vətənə, torpağa, elə olan ən ülvi, əzəmətli, hüdudsuz sevgi duyğularıdır. Bu şeirlərdə Azərbaycan vətən məhəbbətilə çırpınan bir qəlbin zəngin, ehtiraslı baxışları ilə biçilir, obrazlı şəkildə “xəritələnir”. Buna görə bu sətirlərdəki Azərbaycan daha böyük, əzəmətli, gözəl və bənzərsizdir:
                                        Torpağın ətrini sinəmə çəkdim,
                                                                   dodağı gül açdı,
ürəyim çiçək.
                                        Xəzər sahilində bir çinar əkdim,
söyüdlər nazlandı
gülümsəyərək.
Dəniz mahnısını oxudu sanki,
ətəyi ləpəli,
qırçınlı Bakı...
                                        Kükrədi ilhamım, qaynadı qanım,
                                        Sənə qurban canım, Azərbaycanım!
(“Sənə qurban canım, Azərbaycanım!”)
Və ya:
                                        Könlümün ilhamı qalxmış cövlana,
Çıxmışam qoynunda yenə seyrana.
                                        Eşqin cansızı da gətirir cana,
                                         Sevda beşiyində bəslədir məni,
                                         Ey odlar vətəni, odlar vətəni...
(“Odlar vətəni”)

İslam Səfərli öz yaradıcılığında gözünü açıb böyüdüyü, boya-başa çatdığı, havasını udduğu, suyunu içdiyi, çörəyini yediyi, duzunu daddığı, qızlarını sevdiyi Naxçıvanımızı da bütün ruhu, ehtiras dolu qəlbilə vəsf edib, küçə-küçə, el-el, yol-yol gəzib yad edir. “Gəlmişəm”, “Naxçıvanım”, “Naxçıvan yadigarı”, “Batabat bulağı”, “Badamlı”, “Xal-xal meşəsi” və başqa şeirləri uşaqlığın, gəncliyin, eləcə də şöhrətli vaxtların xatirində qalan Naxçıvanın sözdən cızılmış təsviridir. “Qalxıb Araz qırağından bu yana, Baba yurdum gözəl Nəqşi-cahana, Ana yurdum Naxçıvana gəlmişəm”, “Biçənəkdən at səyirdib yuxarı,...Mərcan gözlü Batabata gəlmişəm”, “Söz qoşmamış keçəmmənəm, Mənim barlı Naxçıvanım, Xoş baharlı Naxçıvanım”, “Naxçıvan! Ey şeirin, sözün vətəni, Çağır ulduzlar da səcdəyə gəlsin” misralarında Naxçıvanın bir insanın ruhuna, qəlbinə, xəyalına qoyduğu hissli-duyğulu dolu-dolu xatirələri var. Müəllif “Naxçıvan yadigarı” şeirində sanki tutub öz oxucusunun əlindən Naxçıvanı gəzdirir, ona küçəbəküçə, evbəev bələdçilik, tanışçılıq edir.

İslam Səfərli Azərbaycanımızı təkcə yurd-yurd deyil, insan-insan da tanıdır, onu vəsf edir. O, Azərbaycanı böyük “qəlb şairi” Füzuli, Mirzə Cəlil, Sabir, Cəfər Cabbarlı, Səməd Vurğun, Mikayıl Müşfiq, Fikrət Əmirov, Qara Qarayev, Rəşid Behbudov və başqa nəhəng simaları ilə də tərənnüm edir, bu nəhəng, zirvə insanların şöhrət, istedad cilaları ilə Azərbaycanın vətən hüdudlarını və nailiyyətlərini ifadə edir. İslam Səfərli yaradıcılığında Vətən “Azərbaycan”la, onun ayrı-ayrı “yurdlar”ı və “insanlar”ı ilə bütövləşir, “vətən, milli sevgi və vətəndaşlıq” çalarları ilə obrazlaşır. Onun geniş və zəngin yaradıcılığı “Ana ” və onun “laylası” ilə, “Vətən” və onun “dili” mahiyyətində birləşir, “Ana-vətən”, “laylay-dil” vəhdətində, bütövlüyündə Azərbaycanı təqdim edir, onun zəngin mənəviyyat və əxlaq ucalığını göstərir.
      ...Onu “Göz həkimi” tamaşası ilə tanımışam. Uşaqlığımın romantik, xəyal dolu bir vaxtlarında bu tamaşaya hissiz, duyğusuz baxa bilməmişəm. Uşaq qəlbim qəribə bir hisslərlə dolub-daşırdı. Onun müəllifliyini biləndə sevdim, ona marağım artdı, öyrənmək istədim.Onu öyrənmək istədikcə gözlərim böyüdü, gözlərimin önündə bir böyük insan kimi abidələşdi. Sən demə uşaqkən sevə-sevə, bir az da qibtə hissilə qulaq asdığım, aşıb-daşan uşaq segisilə zümzümə etdiyim “Ana” mahnısının sözləri də onunmuş. Rəşid Behbudovun adamın qəlbini titrədən həzin, gözəl səsilə qulaq asdığım:

Könlümün nuru, canım ana,
                       Böyütdün sən məni yana-yana.
                       Odlusan gün kimi, bir qaynar həyat kimi,
                       Borcluyam mən sənə, sənə bir övlad kimi,

Əziz ana –mahnısını “Göz həkimi”ndən çox-çox əvvəl tanıdığım, sevdiyim halda müəllifi diqqətimi cəlb etməmişdi. Sən demə onun neçə-neçə gözəl, şirin mahnılarını dinləmişik, zümzümə etmişik; xüsusilə, qəlbi sevgilə dolan, məhəbbətdən başı fılrlanan, başı əlində olmayan yeniyetməlik illərində:

Bağçamıza gəldi bahar,
Yaşıl xalı sərdi bahar,
                                            Gəl dedim, gəlmədin yar,
Gəlmədin yar.
(“Bilmədin”)
Və yaxud:
                                          Siz qaynar həyatsınız,
Nəğməyə qanadsınız,
Sahili şən dalğalar,
                                          Ay öpüşən dalğalar.
***
Sevgilim dənizdədir,
                                           Ağ yelkəni üzdədir.
Yatın barı dalğalar,
                                           Ay mirvari dalğalar.
(“Ay öpüşən dalğalar”)

Sonralar bildim ki, bu gözəl mahnılar da (daha doğrusu, mahnıların sözləri), “Göz həkimi” tamaşası da elə öz həmyerlimiz, alnımızı açıq edən, ədəbiyyatımızda sözü, yeri olan gözəl şairimiz İslam Səfərlinindir.
Sonralar bir həvəskar, bir peşəkar oxucu kimi İslam Səfərlinin yaradıcılığı ilə tanış olduqca təəssüratlarım daha da böyüdü, onu Azərbaycan ədəbiyyatının, poetik sözün ən gözəl ustadlarından biri kimi tanıdım.
İslam Səfərli məhz belə təbli, belə sənətkar qüdrətli söz adamıdır. O, cəmi 52 il yaşasa da (1923-1974) Azərbaycan boyda ömür meydanında öz gözəl, yaddaqalan əsərləri, qəlbləri dilə, riqqətə gətirən şeirlərilə özünə əbədi bir heykəl, unudulmaz ad qoydu.
Bəli, Naxçıvanda doğulub boya-başa çatan ədəbi sima kimi Azərbaycan ədəbiyyatını zənginləşdirən gözəl şairimiz İslam Səfərli öz sözlərilə sanki insanlığın, şairliyin və vətəndaşlığın fəaliyyət fəlsəfəsinə tərif verərək mövcudluğun və varolmanın həqiqətini özünəməxsusluqla belə ifadə etmişdir:

Günlər keçir birəm-birəm,
Bir uğurlu yol gedirəm.
Yurdumuzu vəsf edirəm
Əldə qələm, dizdə varaq...
Mənə qalan bu olacaq.

Düz demişdi böyük şairimiz. Elə onu da əbədiləşdirən məhz gözəl, məna dolu şeirləri və şairliyi oldu.

Ramiz QASIMOV,
AMEA Naxçıvan Bölməsinin şöbə müdiri,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Baxış sayı: 1 359