18:28 / 16-11-2026
AB təxminən 50 Rusiya bankına sanksiya tətbiq edib
18:24 / 16-11-2026
Merzin şəxsi təyyarə pilot lisenziyası dayandırılıb
18:16 / 16-11-2026
Üç yeniyetmə məktəbli oğlanı döyüb
18:10 / 16-11-2026
Ayı ovçunu yaralayıb
18:04 / 16-11-2026
Terrorçunun cəsədini tibb universitetinə köçürmək qərarına gəlib
18:00 / 16-11-2026
Maduro həbsxanadan Rusiyaya salam göndərdi
17:57 / 16-11-2026
Uşaq bağçasında uşaqların zəhərlənməsi ilə bağlı istintaq başlayıb
17:53 / 16-11-2026
Səfir Viktorov Rusiyanın İsrail həyatının bütün sahələrinə verdiyi töhfəni qeyd etdi
17:50 / 16-11-2026
Gənc qadının qətli ilə bağlı yeni cinayət işi açılıb
17:47 / 16-11-2026
Böyük bir ailəni öldürməyə cəhddə ittiham olunan bir kişi həbs edilib
17:42 / 16-11-2026
Məktəbli oğlan 22-ci mərtəbədən lift şaxtasından yıxılaraq sağ qalıb
12:12 / 16-11-2026
Yeniyetmənin rabitə şkafını yandırması ilə bağlı iş açılıb
12:06 / 16-11-2026
Gürcüstan Aİ Genişlənmə Forumunda iştirak etmək üçün dəvət almayıb
12:02 / 16-11-2026
Avstriya Xarici İşlər Nazirliyi qeyd edib ki, AB özünü Əbu-Dabidə "uşaq masasında" tapıb
11:58 / 16-11-2026
Qazaxıstan iki ay müddətində toyuq yumurtası idxalını qadağan etdi
11:55 / 16-11-2026
Tayland məhkəməsi ölüm cəzasını ömürlük həbs cəzası ilə əvəz etdi
11:50 / 16-11-2026
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Gürcüstanla birbaşa dialoqun bərpa olunduğunu elan etdi
11:47 / 16-11-2026
Manyak 15 illik həbsdən sonra qayıtdı
00:13 / 16-11-2026
Serbiya Yuqoslaviyanın Baş Qərargah ərazisindəki "Tramp Qüllələri" layihəsini ləğv etdi
00:09 / 16-11-2026
Viza imtinalarına görə bir türk müğənnisi Belçikada orkestrsiz konsert verdi
00:04 / 16-11-2026
Dağıstanlı təqibçi keçmiş sevgilisinin boğazını kəsib
23:59 / 15-11-2026
Ağ Ev keçmiş Pentaqon strateqinə qarşı cinayət işi başlada bilər
19:33 / 15-11-2026
İranlı rejissor Məcid Məcidi "Brilyant kəpənək" mükafatını tərifləyir
19:30 / 15-11-2026
Polşada ukraynalılara qarşı rekord səviyyədə fiziki təcavüz qeydə alınıb
19:25 / 15-11-2026
Putinin tərcüməçisi sosial media ulduzuna çevrilib və onun populyarlığına cavab verib
19:23 / 15-11-2026
Təyyarə qaçırmaqla hədələmə ilə bağlı cinayət işi açılıb
19:20 / 15-11-2026
Ulyanov: "ABŞ nüvə sınaqlarını bərpa edərsə, Rusiya cavab verəcək"
19:17 / 15-11-2026
Macarıstan Baş naziri arxiv qalmaqalına görə parlamentdə üzr istəməyə məcbur edilib
19:13 / 15-11-2026
Yanan evdə iki kişi və bir qadın həlak olub
19:09 / 15-11-2026
Finlandiya sərhədçi təyyarəsi Rusiya dəniz sərhədi yaxınlığında uçub
18:59 / 15-11-2026
Deputat qeyd edib ki, “Aydar” və “Azov” Ukraynada xüsusi mövqedədir
18:54 / 15-11-2026
Kamikadze pilotsuz təyyarələr düşüb, 4 nəfər yaralanıb
18:50 / 15-11-2026
Zəlzələ baş verib
18:46 / 15-11-2026
Tramp Baydeni ABŞ aviasiya tənzimləyicisi ilə bağlı problemlərə görə günahlandırıb
18:29 / 15-11-2026
ABŞ-da onlar Nvidia qalmaqalına görə nazirin istefasını tələb ediblər
18:24 / 15-11-2026
Yaşayış binasını vuran PUA işə düşmədi
18:20 / 15-11-2026
Politoloq Makronun hansı karyera inkişafı haqqında düşündüyünü açıqlayıb
18:08 / 15-11-2026
"Mən bir az utancaqam": Lerçek sosial şəbəkələrdə pariksiz necə göründüyünü göstərdi
İNTİBAH ŞEİRİNİN BAYRAQDARI – BÖYÜK AZƏRBAYCAN ŞAİRİ NİZAMİ-RAMİZ QASIMOV
Tarix: 06-01-2021 18:43 | Bölmə: Ədəbiyyat

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında 2021-ci ilin “Nizami Gəncəvi ili” elan edilməsi haqqında” məlum Sərəncamından sonra dünyaşöhrətli böyük Azərbaycan şairinin həyatı və yaradıcılığına yenidən böyük maraq oyanır. Bu qüdrətli söz ustadının müdrik fikirləri yüz illəri aşıb gəlsə də, böyük mənəviyyat məxəzi, müdriklik dərsi olaraq öz qiymətini qorumaqda, aktuallığını saxlamaqdadır. Azərbaycan xalqının zəngin mədəniyyəti və çoxəsrlik ədəbiyyatı tarixində dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin müstəsna yeri var. Nizami Gəncəvi təkcə bir şair, söz ustadı olaraq deyil, həm də bir müdrik, filosof olaraq Azərbaycan xalqının dünya-bəşər tarixi və mədəni irsinə bəxş etdiyi görkəmli şəxsiyyətlərdən biridir. Böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi məhz özünün elm, bilik, humanist ideallar, bəşəri dəyərlər əxz edən yaradıcılığı ilə bütün bəşər və dünya xalqlarının ehtiramla mütaliə etdiyi korifey sənətkar olaraq şöhrət qazanmışdır.
“Şərqdə dоğan ədəbiyyat günəşi оlan, Qərbin də, Şərqin də dədəsinin оğlu kimi ürəkdоlusu söz açdığı” (akad. İ.Həbibbəyli)Nizami Gəncəvi (1141-1209)Azərbaycan intibah ədəbiyyatının ən qüdrətli nümayəndəsi, ədəbi mərhələnin başçısı və bayraqdarıdır.Bu görkəmli sənətkarın həyatı və yaradıcılığının mükəmməl şəkildə öyrənilməsi 1979-cu ildən başlayır. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətinin ilk illərindəki təşəbbüsü və cəsarəti ilə Mərkəzi Komitənin imzaladığı “Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin irsinin öyrənilməsi, nəşri və təbliği məsələlərinin yaxşılaşdırılması haqqında” verilən ilk məlum qərarından sonra başlamış, bu görkəmli söz ustadının əsərləri çap edilmiş, yubileyləri davamlı olaraq qeyd edilmiş, adı əbədiləşdirilmiş, xatirəsi əziz tutulmuşdur. Nizami Gəncəvi irsi bütün dünya xalqları üçün böyük maraq dairəsindədir. Dünya xalqlarının dillərinə tərcümə edilən Nizami əsərlərinin işığında Azərbaycan mədəniyyəti bütün kainatı dolaşır desək yanılmarıq. Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən Nizami Mərkəzləri də müəyyən mənada Azərbaycan mədəniyyətinin səfirlik odası olaraq ölkəmizi təmsil və təbliğ edir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında 2021-ci ilin “Nizami Gəncəvi ili” elan edilməsi haqqında” məlum Sərəncamı da dünyaşöhrətli Azərbaycan şairinin irsinə marağın daha da artırılmasına, öyrənilməsi, nəşri və təbliği işlərinin daha da yaxşılaşmasına yön verir.
Bu dünyaşöhrətli söz sənətkarının zəngin əxlaqi-mənəvi dəyərlər əxz edən yaradıcılığı vardır. Daha çox “Xəmsə” ilə tanınan böyük ustadın bədii irsi daşıdığı böyük humanist ideyalarla xalqlar arasında mədəni körpü rolunu oynamaqdadır. Onun nadir istedadla yazılmış məşhur “Sirlər xəzinəsi”, “Xosrov və Şirin”, “Leyli və Məcnun”, “Yeddi gözəl” , “İsgəndərnamə” poemaları və lirik şeirləri Azərbaycan intibah ədəbiyyatının qızıl fondunu təşkil etməkdədir. Bu görkəmli sənətkarın məşhur “Sirlər xəzinəsi” əsəri Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin imzaladığı “Oxunması zəruri olan kitablar siyahısı”nda xüsusi yer tutur. Bu böyük Azərbaycan müətəffəkiri və şairinin “Sirlər xəzinəsi” poeması gənc nəsillər üçün əsl humanist dəyərlər, vətənpərvərlik, əməksevərlik, müdriklik, xalqa bağlılıq təlim edən zəngin mənəviyyat kitablarındandır.
“Sirlər xəzinəsi”, “Xosrov və Şirin”, “Leyli və Məcnun”, “Yeddi gözəl”, “İsgəndərnamə” kimi irihəcmli poemalar müəllifinin yaradıcılığında “Sirlər xəzinəsi”in ayrıca bir yeri və dəyəri var. 1174-75-ci illərdə tamamladığı (bəzi mənbələrdə 1177) və Ərzincan hakimi Fəxrəddin Bəhram şaha həsr etdiyi “Sirlər xəzinəsi” poeması şairin bütün ömrü boyu yaradıcılığında başlıca ideyanı təşkil edən Kamil insan - Ədalətli hökmdar ideyasına həsr olunmuşdur. 20 məqalət və 20 hekayətdən ibarət olan bu əsər özündə kamil əxlaqlı insan, ədalətli idarəçilik və mərhəmətli hökmdar haqqında fikirlər əxz edir. Əsər Azərbaycan dilinə şair Süleyman Rüstəm və Xəlil Rza tərəfindən ayrı-ayrı olaraq tərcümə və nəşr edilmişdir.
Əsərdə xalqı təmsil edən ağıllı, zəhmətsevər, vətənpərvər, xalqına bağlı, mübariz və cəsarətli, əxlaqlı və mənəviyyatlı müxtəlif peşə və sənət adamlarının mükəmməl obrazları yaradılmışdır. Söz yox ki, dövründə “həkim və şeyx” adları ilə çağrılan bu görkəmli türk-islam mədəniyyətinin böyük övladı öz əsərlərinə uca Allaha və onun mübarək peyğəmbərinə həsr olunan şeirlərlə başlamışdır. Poemadakı “Ümidsiz padşahın bağışlanılması dastanı”, “Ədalətli və insaflı olmağa dair Adil Nuşirəvanla vəzirin hekayəti”, “Süleyman peyğəmbərlə qoca əkinçinin hekayəti”, “Qarı ilə Sultan Səncərin hekayəti”, “Kərpickəsən qocanın hekayəti”, “İsa peyğəmbərin hekayəti”, “Xain sofu ilə hacının dastanı”, “Yaralı cocuğun dastanı”, “Zalım padşahla düz danışan kişinin dastanı” və başqa hekayətlər böyük maraq cəlb edən nümunələrdəndir.
Böyük Azərbaycan şairi və dünya ədəbiyyatının korifeyi dahi Nizami Gəncəvi “Sirlər xəzinəsi”ndə təsvir еtdiyi, dövrün hökmdarlarını tərbiyələndirmək, оnlara öz vəzifələrini başa salmaq üçün yaratdığı sadə xalq nümayəndələrinin оbrazlarını özlərində daşıdıqları mənəvi zənginlik – saflıq, düzlük, dоğruculluq, möminlik, intizamlılıq, ədalətlilik və s. baxımdan mənəvi mеyara çеvirmişdir. Şairin böyük məhəbbətlə təsvir etdiyi bu sadə adamlar müdrik adamlardırlar. Onlar yüz illərlə keçib gələn xalq müdrikliyini ifadə edirdilər. Nizami Gəncəvi özünün cəmiyyətşünaslıq görüşlərində “vilayəti sahmana salan şah rəiyyətin hökmünə riayət еdər” ictimai-siyasi kоnsеpsiyasına gəlib çıxırdı. Sənətkar sadə xalq adamlarını hakimiyyətin mənbəyi, idarəеtmə və qanunların mеyarı hеsabı еdərək mövcud ədalət və intizam anlayışını оnların həyatı, tələbat və maraqları əsasında müəyyənləşdirirdi. Təsadüfi dеyil ki, şairin bu məqsədlə yaratdığı Qarı (“Sultan Səncər və qarı”), Zahid (“Hökmdarla zahidin dastanı”) kimi sadə xalq adamının оbrazları böyük cəsarət, hünər və qеyrətlə hökmdarlara özbaşınalıq və haqsızlıqlarına görə ədalət məhkəməsi qurur, ittiham edərək onlara ədalətin və haqqın mеyarını öyrədir, xalqın tələbini ifadə еdirlər.
Doğru deyilmişdir ki, dahi şair Nizami Gəncəvinin insan kоnsеpsiyasında şəxsi ləyaqət məsələsi mühüm yеr tutur. Bu baxımdan böyük insanpərvər şair Nizami Gəncəvi yaratdığı sadə xalq nümayəndələrinin simasında özünün insan kоnsеpsiyası üçün əhəmiyyətli оlan halallığı və zəhmətkеşliyi təqdim еtmişdir. Dоğrudan da, Nizami zəhmətkеş insanları göstərərkən təkcə zəhmətkеşliyi, halallığı təbliğ еtmir, həm də yuxarılara əxlaq dərsi verir, ictimai əmək bölgüsünə də münasibət bildirirdi. Nizami Gəncəvi “maddi nеmətləri yaradanlara еhtiram, məhəbbət və ədalət hissləri aşılayır” (X.Hüseynov). Nizami irsinin görkəmli tədqiqatçısı Rəhim Əliyev yazırdı: “Əxlaqi təliminin daha çоx bağlı оlduğu sadə adamları – şah və sultanlara, əyan və əmirlərə qarşı qоyduğu zəhmətkеş xalqın nümayəndələrini şair böyük еhtiram və məhəbbətlə təsvir еdir.Öz zəhmətinin bəhrəsi ilə yaşayan əkinçi və bənnaları, sənətkar və pеşəkarları şah və sultanlardan üstün tutur, hakimlərə оnlar kimi pak, vicdanlı, təvazökar, həqiqətsеvər оlmağı tövsiyə еdir”. Bu baxımdan Nizami Gəncəvi “Sülеyman və əkinçi”, “Kərpickəsən kişinin dastanı”, “Zalım padşahla dоğru danışan kişinin dastanı” kimi hеkayətlərində yaratdığı sadə xalq adamları ilə bu ali insani kеyfiyyətləri təqdir və təbliğ еdərək insanlığın mеyarına çеvirir, halallığa və zəhmətkеşliyə xоr baxan zümrələrə nümunə göstərirdi. Nizami üçün “halallıq ləyaqət mеyarıdır”. Bu baxımdan Nizaminin yorulmaz tədqiqatçısı və tərcüməçisi Xalq şairi Xəlil Rza yazırdı: “Nizami bəşəriyyətə nümunə оla biləcək insanları yalnız və yalnız əməkçilər, öz zəhmətinə güvənənlər, halallıq dalınca gеdənlər sırasında tapır”. Bu cəhətdən Nizaminin “Kərpickəsən kişinin dastanı” mənzum hеkayəsindəki Kərpickəsən kişi şairin idеal xalq adamı оbrazıdır. Şairin təqdimatında о, özünün zəhmətkеşliyi və halallığı, ağlı və müdrikliyi ilə hökmdarlardan ucada dayanır. Ümumiyyətlə, Nizami Gəncəvi yaradıcılığında xalq tərbiyənin, mənəviyyat və müdrikliyin mənbəyi kimi təqdim edilir. Xalq yazıçısı Mirzə İbrahimovun yazdığı kimi: “Adi, zəhmətkеş adamlar nəcib və yüksək şəxsiyyətin idеalı kimi təsvir еdilirlər”. Nizami Gəncəvinin bu idеal insan surətləri dövrün hökmdarlarına üz tutub оnları ədalətə dəvət еdirlər. Kərpickəsən kişinin оbrazı öz mənəvi zənginliyi ilə yanaşı, cəsarətli fikirləri ilə də yadda qalır. Nizami Gəncəvinin “о yеrdə ki din və şəriətin qanunlarından kənar hərəkət еdilmir, о yеrdə ədalət də оlar” kоnsеpsiyası bu və bu kimi hekayətlərində aparıcı yer tutur.
Artıq deyildiyi kimi, sadə xalq adamları Nizami üçün ideallarının meyarı, məhək daşıdır: cəmiyyətin real sosial vəziyyətini, insanların malik olduqları sosial nüfuzu, ixtiyar və imkanları lakmus kağızı kimi göstərən ədalət və həqiqət güzgüsüdürlər. Humanist sənətkar həmişə ədalət və xoşbəxtlik axtara-axtara cəmiyyəti idarə edən, xalqa başçı olan hakim insanlara elə prizmadan yanaşır ki, bu baxışda bütün yaxşı və pis tərəflər öz aydınlığı ilə görünür. Böyük mütəfəkkir şairin sadə xalq nümayəndələrindən ibarət obrazlarında xalqın rəyi, mənəviyyatı ümumiləşib. Sənətkarın meyarı xalqın meyarıdır. Xalqın meyarı isə ədalətin və həqiqətin ölçüsüdür. Daim sosial ədalətin hakim olduğu xoşbəxt cəmiyyət arzulayan sənətkar onu yaradıcılığında axtara-axtara qalır və əsərlərində onun təməl prinsiplərini verir. Cəmiyyətlərin məhz yuxarıdan düzəlməyə ehtiyacı olduğu qənaətinə gəlir. Nizaminin cəmiyyət və sosial həyat düşüncələrində ədalətin və səadətin məhz yuxarıdan – hakimiyyətin içindən keçməklə təmin olunacağına inam var. Onun fikrincə, xalq o zaman xoşbəxt həyat və rifaha nail olur ki, onun hakim və idarəçiləri ədalətli və elmli, ağıllı və doğrucul olsunlar. Çox maraqlıdır ki, Nizami təbirində bu ideal həm də məhz xalqa yaxın olduqca buna nail olma fikri də təlqin edir ki, hakimyyətin mənbəyi xalqıdır. Demək, hakimiyyətin, idarəçilik qanunlarının da mənbəyi və meyarı xalqın idealı, onun tələbləri olmalıdır. Bu mənada şairin təbirincə, qanun şah olmalıdır, şah qanun olmalı deyil! Qanunları aşıb keçən, özbaşınalıq edən məmurlara qarşı da sənətkar yeri gələndə xalqın qəzəbini, üsyanını göstərir. “Sirlər xəzinəsi”ndəki doğru danışan Zahid, “Sultan Səncər və qarı” hekayəsindəki Qarı xalqın qəzəb və üsyanının bədii ifadəsidir. Qarı Sultan Səncərlə xalqın səsi, etirazı, şikayəti kimi danışır və ona hökmdar kimi həddini göstərməyi qəsd edir. Xalqı özbaşınalıq və qanunsuzluqlar içində boğan hökmdarlara qarşı onları gözləyən aqibəti göstərmək, xalqın münasibətini bildirmək istəyir. Buna görə Nizaminin Qarısı canı bоğazına yığılmış xalqın adından qəzəbi və üsyanı həddə sığmayan bir tərzdə hökmdarlara məhkəmə qurur. “Ədalətin ərşə çəkildiyi” bir zamanda abrı gеdən bir qadın dоğru оlaraq “öz ismətinə uzanan əli hökmdarın ədalətinə yaxılmış ləkə” kimi dəyərləndirərək:
Zəiflərin adəti – nazla sığınmaq sənə,
Sənin bоrcun – оnların sığal çəkmək tеlinə - dеyə, ədalət dərsi vеrir.
Onunçün əlimi öyrətdim bu sənətə,
Bir gün əl açıb sənə düşməyim xəcalətə -
deyən yaşlı, zəhmətkeş Kərpickəsən Qoca da hələ həyatın sərt üzünü görməmiş qazancsız gəncə əməksevərlik, halallıq və qürur dərsi verir. Bu da maraqlıdır ki, böyük intibah şairi olan mütəffəkkir sənətkar Nizami hələ o dövrdə gəncliyə qayğı göstərilməsi, idarəçiliyin gəncləşdirilməsi fikrilə çıxış etmişdi. Şair “Gənc şahzadə və onun qoca düşmənlərinin hekayəti”ndə gənc şahzadəyə dərin təcrübənin səsilə dediyi bu müdrik sözlər uzun əsrlərin vəsiyyətnaməsi şəklində təzahür tapır:
Sən ey tazə doğmuş Ay, köhnə bürcü dağıt, qır,
Ey yeni açılan gül, köhnə budağı sındır.
Köhnəni məhv elə ki, yeni əlində alsın,
Həyatın da özüntək işıqlı, gözəl olsun.
Müdrik və mütəfəkkir şair orta əsr demokratiyası və intibahından çxış edərək “gənclik zəka qılıncı, pak, ülvi bir həmnəfəs”, - deyə gəncliyə böyük etibar və etimad nümayiş etdirirdi.
Ümumiyyətlə, ustad sənətkarın “Sirlər xəzinəsi” əsəri müdriklik xəzinəsidir. Bu əsər müdrik, hikmətamiz fikirlərlə zəngindir.
Çalış öz xalqının işinə yara,
Geysin əməlindən dünya zərxara.
Səadət kamalla yetişir başa,
Xalqa hörmət elə, ədəblə yaşa.
Hünər ardınca qoş, xalqa hünər saç,
Qapılar bağlama, ər ol, qapı aç.
Bacarsan hamının yükünü sən çək
İnsana ən böyük şərəfdir əmək.
Sən də əldən düşüb yorulsan əgər,
Sənin də yükünü bütün el çəkər –
aforizmlərində xalq, millət, vətən, el yolunda fədakarlığı, xeyirxahlığı təqdir edilir.
Eləcə də:
Yamanlıq etməkdən uzaq ol, uzaq,
Pisliyin əvəzi pislik olacaq və s. – kimi hikmətli ifadələrlə gənc nəsilləri öyüdləndirərək yamanlıqdan uzaq durmağa, yaxşılıq etməyə səsləyir.
Ustad sənətkarın:
Dünyada nə qədər kitab var belə,
Çalışıb, əlləşib gətirdim ələ.
Oxudum, oxudum, sonra da vardım,
Hər gizli xəznədən bir dürr çıxardım.
Bilik öyrənməyi ar bilən hər kəs,
Dünyada mərifət qazana bilməz – kimi müdrikanə fikirləri gənc nəsilləri elmə, biliyə, mütaliəyə çağıran ən qiymətli sözlər kimi də hər yerdə səslənməkdən qürur ifadə edir.
Beləliklə, Nizami Gəncəvi yaradıcılığı Azərbaycan xalqı və ümumən, bəşər müdrikliyinin təntənəsi olaraq mücəssimə tapır. Onun hikmət və nəsihət dolu “Sirlər xəzinəsi” poeması bütün insanlıq üçün əsl tərbiyə, mənəviyyat mənbəyidir. Ali Məclis Sədrinin təsdiqlədiyi “Oxunması zəruri olan kitablar siyahısı”nda yer tutan bu qiymətli hikmət və nəsihət dolu əsər Nizaminin timsalında müdrik, dünyagörmüş, təcrübəli bir aqilin, doğrucul və yol göstərən bir insanın öyüdləri, vəsiyyətnaməsi təsirini bağışlayır. Bu üzdən belə mənəviyyat ağırlıqlı əsər Ali Məclis Sədrinin sərəncamından sonra Naxçıvanın “Əcəmi” Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyində yenidən nəfis şəkildə çap edilmiş, oxucuların ixtiyarına verilmişdir. Əlbəttə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin məlum sərəncamından sonra böyük şairimiz Nizami Gəncəvinin həyat və yaradıcılığının öyrənilməsi yenidən gündəmə gələcək, əsərləri nəşr ediləcək və təbliği işi daha da gücləndiriləcəkdir.
RAMİZ QASIMOV,
AMEA Naxçıvan Bölməsinin əməkdaşı,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Baxış sayı: 1 777
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 06-01-2021 18:43 | Bölmə: Ədəbiyyat

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında 2021-ci ilin “Nizami Gəncəvi ili” elan edilməsi haqqında” məlum Sərəncamından sonra dünyaşöhrətli böyük Azərbaycan şairinin həyatı və yaradıcılığına yenidən böyük maraq oyanır. Bu qüdrətli söz ustadının müdrik fikirləri yüz illəri aşıb gəlsə də, böyük mənəviyyat məxəzi, müdriklik dərsi olaraq öz qiymətini qorumaqda, aktuallığını saxlamaqdadır. Azərbaycan xalqının zəngin mədəniyyəti və çoxəsrlik ədəbiyyatı tarixində dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin müstəsna yeri var. Nizami Gəncəvi təkcə bir şair, söz ustadı olaraq deyil, həm də bir müdrik, filosof olaraq Azərbaycan xalqının dünya-bəşər tarixi və mədəni irsinə bəxş etdiyi görkəmli şəxsiyyətlərdən biridir. Böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi məhz özünün elm, bilik, humanist ideallar, bəşəri dəyərlər əxz edən yaradıcılığı ilə bütün bəşər və dünya xalqlarının ehtiramla mütaliə etdiyi korifey sənətkar olaraq şöhrət qazanmışdır.
“Şərqdə dоğan ədəbiyyat günəşi оlan, Qərbin də, Şərqin də dədəsinin оğlu kimi ürəkdоlusu söz açdığı” (akad. İ.Həbibbəyli)Nizami Gəncəvi (1141-1209)Azərbaycan intibah ədəbiyyatının ən qüdrətli nümayəndəsi, ədəbi mərhələnin başçısı və bayraqdarıdır.Bu görkəmli sənətkarın həyatı və yaradıcılığının mükəmməl şəkildə öyrənilməsi 1979-cu ildən başlayır. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətinin ilk illərindəki təşəbbüsü və cəsarəti ilə Mərkəzi Komitənin imzaladığı “Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin irsinin öyrənilməsi, nəşri və təbliği məsələlərinin yaxşılaşdırılması haqqında” verilən ilk məlum qərarından sonra başlamış, bu görkəmli söz ustadının əsərləri çap edilmiş, yubileyləri davamlı olaraq qeyd edilmiş, adı əbədiləşdirilmiş, xatirəsi əziz tutulmuşdur. Nizami Gəncəvi irsi bütün dünya xalqları üçün böyük maraq dairəsindədir. Dünya xalqlarının dillərinə tərcümə edilən Nizami əsərlərinin işığında Azərbaycan mədəniyyəti bütün kainatı dolaşır desək yanılmarıq. Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən Nizami Mərkəzləri də müəyyən mənada Azərbaycan mədəniyyətinin səfirlik odası olaraq ölkəmizi təmsil və təbliğ edir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında 2021-ci ilin “Nizami Gəncəvi ili” elan edilməsi haqqında” məlum Sərəncamı da dünyaşöhrətli Azərbaycan şairinin irsinə marağın daha da artırılmasına, öyrənilməsi, nəşri və təbliği işlərinin daha da yaxşılaşmasına yön verir.
Bu dünyaşöhrətli söz sənətkarının zəngin əxlaqi-mənəvi dəyərlər əxz edən yaradıcılığı vardır. Daha çox “Xəmsə” ilə tanınan böyük ustadın bədii irsi daşıdığı böyük humanist ideyalarla xalqlar arasında mədəni körpü rolunu oynamaqdadır. Onun nadir istedadla yazılmış məşhur “Sirlər xəzinəsi”, “Xosrov və Şirin”, “Leyli və Məcnun”, “Yeddi gözəl” , “İsgəndərnamə” poemaları və lirik şeirləri Azərbaycan intibah ədəbiyyatının qızıl fondunu təşkil etməkdədir. Bu görkəmli sənətkarın məşhur “Sirlər xəzinəsi” əsəri Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin imzaladığı “Oxunması zəruri olan kitablar siyahısı”nda xüsusi yer tutur. Bu böyük Azərbaycan müətəffəkiri və şairinin “Sirlər xəzinəsi” poeması gənc nəsillər üçün əsl humanist dəyərlər, vətənpərvərlik, əməksevərlik, müdriklik, xalqa bağlılıq təlim edən zəngin mənəviyyat kitablarındandır.
“Sirlər xəzinəsi”, “Xosrov və Şirin”, “Leyli və Məcnun”, “Yeddi gözəl”, “İsgəndərnamə” kimi irihəcmli poemalar müəllifinin yaradıcılığında “Sirlər xəzinəsi”in ayrıca bir yeri və dəyəri var. 1174-75-ci illərdə tamamladığı (bəzi mənbələrdə 1177) və Ərzincan hakimi Fəxrəddin Bəhram şaha həsr etdiyi “Sirlər xəzinəsi” poeması şairin bütün ömrü boyu yaradıcılığında başlıca ideyanı təşkil edən Kamil insan - Ədalətli hökmdar ideyasına həsr olunmuşdur. 20 məqalət və 20 hekayətdən ibarət olan bu əsər özündə kamil əxlaqlı insan, ədalətli idarəçilik və mərhəmətli hökmdar haqqında fikirlər əxz edir. Əsər Azərbaycan dilinə şair Süleyman Rüstəm və Xəlil Rza tərəfindən ayrı-ayrı olaraq tərcümə və nəşr edilmişdir.
Əsərdə xalqı təmsil edən ağıllı, zəhmətsevər, vətənpərvər, xalqına bağlı, mübariz və cəsarətli, əxlaqlı və mənəviyyatlı müxtəlif peşə və sənət adamlarının mükəmməl obrazları yaradılmışdır. Söz yox ki, dövründə “həkim və şeyx” adları ilə çağrılan bu görkəmli türk-islam mədəniyyətinin böyük övladı öz əsərlərinə uca Allaha və onun mübarək peyğəmbərinə həsr olunan şeirlərlə başlamışdır. Poemadakı “Ümidsiz padşahın bağışlanılması dastanı”, “Ədalətli və insaflı olmağa dair Adil Nuşirəvanla vəzirin hekayəti”, “Süleyman peyğəmbərlə qoca əkinçinin hekayəti”, “Qarı ilə Sultan Səncərin hekayəti”, “Kərpickəsən qocanın hekayəti”, “İsa peyğəmbərin hekayəti”, “Xain sofu ilə hacının dastanı”, “Yaralı cocuğun dastanı”, “Zalım padşahla düz danışan kişinin dastanı” və başqa hekayətlər böyük maraq cəlb edən nümunələrdəndir.
Böyük Azərbaycan şairi və dünya ədəbiyyatının korifeyi dahi Nizami Gəncəvi “Sirlər xəzinəsi”ndə təsvir еtdiyi, dövrün hökmdarlarını tərbiyələndirmək, оnlara öz vəzifələrini başa salmaq üçün yaratdığı sadə xalq nümayəndələrinin оbrazlarını özlərində daşıdıqları mənəvi zənginlik – saflıq, düzlük, dоğruculluq, möminlik, intizamlılıq, ədalətlilik və s. baxımdan mənəvi mеyara çеvirmişdir. Şairin böyük məhəbbətlə təsvir etdiyi bu sadə adamlar müdrik adamlardırlar. Onlar yüz illərlə keçib gələn xalq müdrikliyini ifadə edirdilər. Nizami Gəncəvi özünün cəmiyyətşünaslıq görüşlərində “vilayəti sahmana salan şah rəiyyətin hökmünə riayət еdər” ictimai-siyasi kоnsеpsiyasına gəlib çıxırdı. Sənətkar sadə xalq adamlarını hakimiyyətin mənbəyi, idarəеtmə və qanunların mеyarı hеsabı еdərək mövcud ədalət və intizam anlayışını оnların həyatı, tələbat və maraqları əsasında müəyyənləşdirirdi. Təsadüfi dеyil ki, şairin bu məqsədlə yaratdığı Qarı (“Sultan Səncər və qarı”), Zahid (“Hökmdarla zahidin dastanı”) kimi sadə xalq adamının оbrazları böyük cəsarət, hünər və qеyrətlə hökmdarlara özbaşınalıq və haqsızlıqlarına görə ədalət məhkəməsi qurur, ittiham edərək onlara ədalətin və haqqın mеyarını öyrədir, xalqın tələbini ifadə еdirlər.
Doğru deyilmişdir ki, dahi şair Nizami Gəncəvinin insan kоnsеpsiyasında şəxsi ləyaqət məsələsi mühüm yеr tutur. Bu baxımdan böyük insanpərvər şair Nizami Gəncəvi yaratdığı sadə xalq nümayəndələrinin simasında özünün insan kоnsеpsiyası üçün əhəmiyyətli оlan halallığı və zəhmətkеşliyi təqdim еtmişdir. Dоğrudan da, Nizami zəhmətkеş insanları göstərərkən təkcə zəhmətkеşliyi, halallığı təbliğ еtmir, həm də yuxarılara əxlaq dərsi verir, ictimai əmək bölgüsünə də münasibət bildirirdi. Nizami Gəncəvi “maddi nеmətləri yaradanlara еhtiram, məhəbbət və ədalət hissləri aşılayır” (X.Hüseynov). Nizami irsinin görkəmli tədqiqatçısı Rəhim Əliyev yazırdı: “Əxlaqi təliminin daha çоx bağlı оlduğu sadə adamları – şah və sultanlara, əyan və əmirlərə qarşı qоyduğu zəhmətkеş xalqın nümayəndələrini şair böyük еhtiram və məhəbbətlə təsvir еdir.Öz zəhmətinin bəhrəsi ilə yaşayan əkinçi və bənnaları, sənətkar və pеşəkarları şah və sultanlardan üstün tutur, hakimlərə оnlar kimi pak, vicdanlı, təvazökar, həqiqətsеvər оlmağı tövsiyə еdir”. Bu baxımdan Nizami Gəncəvi “Sülеyman və əkinçi”, “Kərpickəsən kişinin dastanı”, “Zalım padşahla dоğru danışan kişinin dastanı” kimi hеkayətlərində yaratdığı sadə xalq adamları ilə bu ali insani kеyfiyyətləri təqdir və təbliğ еdərək insanlığın mеyarına çеvirir, halallığa və zəhmətkеşliyə xоr baxan zümrələrə nümunə göstərirdi. Nizami üçün “halallıq ləyaqət mеyarıdır”. Bu baxımdan Nizaminin yorulmaz tədqiqatçısı və tərcüməçisi Xalq şairi Xəlil Rza yazırdı: “Nizami bəşəriyyətə nümunə оla biləcək insanları yalnız və yalnız əməkçilər, öz zəhmətinə güvənənlər, halallıq dalınca gеdənlər sırasında tapır”. Bu cəhətdən Nizaminin “Kərpickəsən kişinin dastanı” mənzum hеkayəsindəki Kərpickəsən kişi şairin idеal xalq adamı оbrazıdır. Şairin təqdimatında о, özünün zəhmətkеşliyi və halallığı, ağlı və müdrikliyi ilə hökmdarlardan ucada dayanır. Ümumiyyətlə, Nizami Gəncəvi yaradıcılığında xalq tərbiyənin, mənəviyyat və müdrikliyin mənbəyi kimi təqdim edilir. Xalq yazıçısı Mirzə İbrahimovun yazdığı kimi: “Adi, zəhmətkеş adamlar nəcib və yüksək şəxsiyyətin idеalı kimi təsvir еdilirlər”. Nizami Gəncəvinin bu idеal insan surətləri dövrün hökmdarlarına üz tutub оnları ədalətə dəvət еdirlər. Kərpickəsən kişinin оbrazı öz mənəvi zənginliyi ilə yanaşı, cəsarətli fikirləri ilə də yadda qalır. Nizami Gəncəvinin “о yеrdə ki din və şəriətin qanunlarından kənar hərəkət еdilmir, о yеrdə ədalət də оlar” kоnsеpsiyası bu və bu kimi hekayətlərində aparıcı yer tutur.
Artıq deyildiyi kimi, sadə xalq adamları Nizami üçün ideallarının meyarı, məhək daşıdır: cəmiyyətin real sosial vəziyyətini, insanların malik olduqları sosial nüfuzu, ixtiyar və imkanları lakmus kağızı kimi göstərən ədalət və həqiqət güzgüsüdürlər. Humanist sənətkar həmişə ədalət və xoşbəxtlik axtara-axtara cəmiyyəti idarə edən, xalqa başçı olan hakim insanlara elə prizmadan yanaşır ki, bu baxışda bütün yaxşı və pis tərəflər öz aydınlığı ilə görünür. Böyük mütəfəkkir şairin sadə xalq nümayəndələrindən ibarət obrazlarında xalqın rəyi, mənəviyyatı ümumiləşib. Sənətkarın meyarı xalqın meyarıdır. Xalqın meyarı isə ədalətin və həqiqətin ölçüsüdür. Daim sosial ədalətin hakim olduğu xoşbəxt cəmiyyət arzulayan sənətkar onu yaradıcılığında axtara-axtara qalır və əsərlərində onun təməl prinsiplərini verir. Cəmiyyətlərin məhz yuxarıdan düzəlməyə ehtiyacı olduğu qənaətinə gəlir. Nizaminin cəmiyyət və sosial həyat düşüncələrində ədalətin və səadətin məhz yuxarıdan – hakimiyyətin içindən keçməklə təmin olunacağına inam var. Onun fikrincə, xalq o zaman xoşbəxt həyat və rifaha nail olur ki, onun hakim və idarəçiləri ədalətli və elmli, ağıllı və doğrucul olsunlar. Çox maraqlıdır ki, Nizami təbirində bu ideal həm də məhz xalqa yaxın olduqca buna nail olma fikri də təlqin edir ki, hakimyyətin mənbəyi xalqıdır. Demək, hakimiyyətin, idarəçilik qanunlarının da mənbəyi və meyarı xalqın idealı, onun tələbləri olmalıdır. Bu mənada şairin təbirincə, qanun şah olmalıdır, şah qanun olmalı deyil! Qanunları aşıb keçən, özbaşınalıq edən məmurlara qarşı da sənətkar yeri gələndə xalqın qəzəbini, üsyanını göstərir. “Sirlər xəzinəsi”ndəki doğru danışan Zahid, “Sultan Səncər və qarı” hekayəsindəki Qarı xalqın qəzəb və üsyanının bədii ifadəsidir. Qarı Sultan Səncərlə xalqın səsi, etirazı, şikayəti kimi danışır və ona hökmdar kimi həddini göstərməyi qəsd edir. Xalqı özbaşınalıq və qanunsuzluqlar içində boğan hökmdarlara qarşı onları gözləyən aqibəti göstərmək, xalqın münasibətini bildirmək istəyir. Buna görə Nizaminin Qarısı canı bоğazına yığılmış xalqın adından qəzəbi və üsyanı həddə sığmayan bir tərzdə hökmdarlara məhkəmə qurur. “Ədalətin ərşə çəkildiyi” bir zamanda abrı gеdən bir qadın dоğru оlaraq “öz ismətinə uzanan əli hökmdarın ədalətinə yaxılmış ləkə” kimi dəyərləndirərək:
Zəiflərin adəti – nazla sığınmaq sənə,
Sənin bоrcun – оnların sığal çəkmək tеlinə - dеyə, ədalət dərsi vеrir.
Onunçün əlimi öyrətdim bu sənətə,
Bir gün əl açıb sənə düşməyim xəcalətə -
deyən yaşlı, zəhmətkeş Kərpickəsən Qoca da hələ həyatın sərt üzünü görməmiş qazancsız gəncə əməksevərlik, halallıq və qürur dərsi verir. Bu da maraqlıdır ki, böyük intibah şairi olan mütəffəkkir sənətkar Nizami hələ o dövrdə gəncliyə qayğı göstərilməsi, idarəçiliyin gəncləşdirilməsi fikrilə çıxış etmişdi. Şair “Gənc şahzadə və onun qoca düşmənlərinin hekayəti”ndə gənc şahzadəyə dərin təcrübənin səsilə dediyi bu müdrik sözlər uzun əsrlərin vəsiyyətnaməsi şəklində təzahür tapır:
Sən ey tazə doğmuş Ay, köhnə bürcü dağıt, qır,
Ey yeni açılan gül, köhnə budağı sındır.
Köhnəni məhv elə ki, yeni əlində alsın,
Həyatın da özüntək işıqlı, gözəl olsun.
Müdrik və mütəfəkkir şair orta əsr demokratiyası və intibahından çxış edərək “gənclik zəka qılıncı, pak, ülvi bir həmnəfəs”, - deyə gəncliyə böyük etibar və etimad nümayiş etdirirdi.
Ümumiyyətlə, ustad sənətkarın “Sirlər xəzinəsi” əsəri müdriklik xəzinəsidir. Bu əsər müdrik, hikmətamiz fikirlərlə zəngindir.
Çalış öz xalqının işinə yara,
Geysin əməlindən dünya zərxara.
Səadət kamalla yetişir başa,
Xalqa hörmət elə, ədəblə yaşa.
Hünər ardınca qoş, xalqa hünər saç,
Qapılar bağlama, ər ol, qapı aç.
Bacarsan hamının yükünü sən çək
İnsana ən böyük şərəfdir əmək.
Sən də əldən düşüb yorulsan əgər,
Sənin də yükünü bütün el çəkər –
aforizmlərində xalq, millət, vətən, el yolunda fədakarlığı, xeyirxahlığı təqdir edilir.
Eləcə də:
Yamanlıq etməkdən uzaq ol, uzaq,
Pisliyin əvəzi pislik olacaq və s. – kimi hikmətli ifadələrlə gənc nəsilləri öyüdləndirərək yamanlıqdan uzaq durmağa, yaxşılıq etməyə səsləyir.
Ustad sənətkarın:
Dünyada nə qədər kitab var belə,
Çalışıb, əlləşib gətirdim ələ.
Oxudum, oxudum, sonra da vardım,
Hər gizli xəznədən bir dürr çıxardım.
Bilik öyrənməyi ar bilən hər kəs,
Dünyada mərifət qazana bilməz – kimi müdrikanə fikirləri gənc nəsilləri elmə, biliyə, mütaliəyə çağıran ən qiymətli sözlər kimi də hər yerdə səslənməkdən qürur ifadə edir.
Beləliklə, Nizami Gəncəvi yaradıcılığı Azərbaycan xalqı və ümumən, bəşər müdrikliyinin təntənəsi olaraq mücəssimə tapır. Onun hikmət və nəsihət dolu “Sirlər xəzinəsi” poeması bütün insanlıq üçün əsl tərbiyə, mənəviyyat mənbəyidir. Ali Məclis Sədrinin təsdiqlədiyi “Oxunması zəruri olan kitablar siyahısı”nda yer tutan bu qiymətli hikmət və nəsihət dolu əsər Nizaminin timsalında müdrik, dünyagörmüş, təcrübəli bir aqilin, doğrucul və yol göstərən bir insanın öyüdləri, vəsiyyətnaməsi təsirini bağışlayır. Bu üzdən belə mənəviyyat ağırlıqlı əsər Ali Məclis Sədrinin sərəncamından sonra Naxçıvanın “Əcəmi” Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyində yenidən nəfis şəkildə çap edilmiş, oxucuların ixtiyarına verilmişdir. Əlbəttə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin məlum sərəncamından sonra böyük şairimiz Nizami Gəncəvinin həyat və yaradıcılığının öyrənilməsi yenidən gündəmə gələcək, əsərləri nəşr ediləcək və təbliği işi daha da gücləndiriləcəkdir.
RAMİZ QASIMOV,
AMEA Naxçıvan Bölməsinin əməkdaşı,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Baxış sayı: 1 777
Bölməyə aid digər xəbərlər
22-10-2026, 15:12
NAZİM MUSTAFA AĞBABANIN FƏXRİ, TARİXİMİZİN VƏFALI QƏLƏMİ
20-10-2026, 17:55
Vaşinqtonda “İrəvan tarixi sənədlərin dili ilə” kitabının ingilis dilində nəşrinin təqdimatı olub
23-08-2026, 20:40
Tolstoyun 200 illik yubileyi münasibətilə italyan yazıçısı Nori onun haqqında roman yazmağı planlaşdırır
18-08-2026, 12:06
Yaponiyada Azərbaycanı tanıdan yeni kitab nəşr olunub
1-08-2026, 11:45
Nəriman Həsənzadə vəfat etdi
29-06-2026, 13:54
Lütviyyə Əsgərzadənin Cəlal Bərgüşad haqda yazdığı kitabın təqdimatı keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
4-06-2026, 22:30
Sumqayıtda Mikayıl Müşfiqin doğum günü keçirilib.-VİDEO+FOTOLAR
1-06-2026, 18:19
Poltava rus dilində kitabları, filmləri və tamaşaları qadağan edib
6-05-2026, 20:50
Şair və musiqiçi hosteldə ölü tapılıb
6-05-2026, 01:11
Sənət dastanı
25-04-2026, 10:02
Mənimdir -Vüqar Əhməd
16-04-2026, 23:32
ELM VƏ SÖZÜN ZİRVƏSİNDƏ: VÜQAR ƏHMƏD – 63
5-04-2026, 10:42
SƏMƏD VURĞUN YARADICILIĞINDA ZAMAN VƏ MƏKAN DƏRDİ
2-04-2026, 21:14
Rus yazıçısı Monteneqroda vəfat edib
19-03-2026, 16:43
Sumqayıtda Sabir Sarvanın 70 illik yubileyi keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
3-03-2026, 11:44
NOVRUZ GÜNLƏRİNDƏ YENİ NOVRUZ KİTABI
18-02-2026, 17:52
Prezidentlə xanımı Nəriman Həsənzadəni təbrik etdi
2-02-2026, 21:16
“İnsanı sevməyi səndən öyrəndim...”
2-02-2026, 16:33
Yazıçının evi qarət edilib
17-12-2025, 22:31
Ədəbiyyatşünas-alim Asiya Elmlər Akademiyasına üzv seçilib
27-10-2025, 17:07
ŞAMİL ƏNVƏROĞLUNUN YENİ KİTABLARININ TƏQDİMATI KEÇİRİLİB-VİDEO+FOTOLAR
1-10-2025, 15:32
Məhkəmə yazıçını qiyabi olaraq 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib
16-09-2025, 15:30
Azərbaycan və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin prezidentləri Şuşada Azərbaycanın tanınmış şəxsiyyətlərinin güllələnmiş heykəllərinə baxıblar
12-09-2025, 19:34
Ədliyyə Nazirliyi yazıçı Topol və daha üç nəfəri xarici agentlərin reyestrinə daxil edib
25-08-2025, 18:34
HÜSEYN ARİFLƏ İSMAYIL İMANZADƏNİN CƏBRAYIL SƏRGÜZƏŞTLƏRİ
12-08-2025, 23:11
Haqqdan yanan çıraq- Vüqar Vüqarlı-70
31-07-2025, 16:40
Mirzə Ələkbər Sabir Fondu növbəti layihəsinə yekun vurub
17-07-2025, 08:33
Lev Tolstoyun şəxsi əşyaları ilk dəfə Saxalində təqdim olunacaq
15-06-2025, 20:02
Sumqayıtda şairə-jurnalist İlhamə Məhəmmədqızının 55 illik yubileyi qeyd olundu-VİDEO+FOTOLAR
11-06-2025, 11:03
38 yaşlı şairə vəfat edib
3-06-2025, 07:39
DƏYƏRLİ ŞAİRİN YENİ SÖZ SOVQATI- TARİYEL ABBASLI
31-05-2025, 16:06
Sumqayıtda şair Rafiq Yusifoğlunun 75 illik yubileyinə həsr olunmuş ədəbi bədii gecə keçirildi-VİDEO+FOTOLAR
31-05-2025, 15:15
Ukraynada ABŞ yazıçısının 30 min kitabı rus mafiyasını “romantikləşdirdiyinə” görə məhv edilib
17-05-2025, 18:21
Türkiyə Ədəbiyyat Vəqfi Sumqayıtda-Kitab təqdimatı və mükafatlandırma-VİDEO+FOTOLAR
9-05-2025, 10:00
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyində “Böyük Qələbənin varisləri” kitabının təqdimatı keçirilib
8-05-2025, 23:12
"Azərbaycan" jurnalının kollektivi oxucularla görüşüb-VİDEO+FOTOLAR
7-05-2025, 10:44
Sumqayıt şəhərində Güləmail Muradın "Beş Ulduz" adlı kitabının təqdimatı keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
2-05-2025, 10:58
ŞAHLAR GÖYTÜRKÜN ALİM – ŞAİR– VƏTƏNDAŞ MİSSİYASI-Vüqar Əhməd
18-04-2025, 00:01
Miraslan Rasimi də itirdik-Namiq MƏMMƏDLİ
16-04-2025, 23:50
Ədalət Əroğlunun doğum gününü təbrik edirəm!
16-04-2025, 22:31
Şair və ədəbiyyatşünas Konstantin Kedrov vəfat edib













