23:54 / 07-05-2026
İsveçdə saxlanılan tankerin kapitanı həbsdən azad edilib
21:59 / 07-05-2026
BOK Belarusa qarşı qoyulan həbsləri aradan qaldırdı
21:54 / 07-05-2026
İqtisadçı növbəti 5-7 ildə Avropa iqtisadiyyatının daha da azalacağını proqnozlaşdırır
21:39 / 07-05-2026
NATO qırıcı təyyarələri Latviya səmasında Rusiyaya Ukrayna dronlarını vurmağa kömək etmiş ola bilər
21:35 / 07-05-2026
"Torpedo" klubunun keçmiş rəhbəri ilə bağlı istintaqı başa çatdırıb
21:29 / 07-05-2026
Moldova Parlamentdə rus dilini ləğv etmək istəyir
21:18 / 07-05-2026
"Real Madrid" oyunçusu komanda yoldaşı ilə dava etdikdən sonra xəstəxanaya yerləşdirilib
21:12 / 07-05-2026
Media orqanları Fikonun Moskvaya uçuşunun neçə saat çəkəcəyini açıqlayıb
21:09 / 07-05-2026
ABŞ və İran müharibəyə son qoymaq üçün müvəqqəti razılaşmaya yaxındırlar
21:06 / 07-05-2026
Çoxmərtəbəli binanın sakinləri arasında dəm qazından zəhərlənmə ilə bağlı cinayət işi açılıb
21:03 / 07-05-2026
İnstaqram ulduzları kütləvi təmizləmə nəticəsində milyonlarla izləyicisini itirib
20:54 / 07-05-2026
Avropa Rusiya və Norveç arasında balıqçılıq müqaviləsindən narahatdır
20:50 / 07-05-2026
Uşakov Putinin 10 may planlarından danışdı
20:47 / 07-05-2026
Yük vaqonunda yanğın baş verib
20:43 / 07-05-2026
11 yaşlı uşağı döyüblər
20:37 / 07-05-2026
Ukrayna Energodara zərbələrlə Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının (ZNPP) nəzarətini ələ keçirməyə çalışır
20:27 / 07-05-2026
İdmançı İsaevin qətlində şübhəli bilinən şəxsin həbsinin təfərrüatlarını açıqlayıb
20:22 / 07-05-2026
Rusiya Müdafiə Nazirliyi bir daha ictimaiyyəti və diplomatları Kiyevi tərk etmələrinin vacibliyi barədə xəbərdar etdi
20:19 / 07-05-2026
Avtomobil təmiri sexində baş verən yanğın tamamilə söndürülüb
20:13 / 07-05-2026
Uvarov bildirib ki, Ukrayna Zaporojye AES işçilərinə psixoloji təzyiq göstərmək üçün hücumlardan istifadə edir
23:37 / 06-05-2026
Prezident İlham Əliyev və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski arasında telefon danışığı olub
23:31 / 06-05-2026
ABŞ Oman körfəzində İran tankerinə atəş açıb
23:19 / 06-05-2026
Damının uçduğu kollec distant təhsilə keçib
23:15 / 06-05-2026
"Spartak" Rusiya Kuboku Superfinalına yüksəldi
21:16 / 06-05-2026
İran Tehran və Vaşinqton arasında Memorandum haqqında xəbərləri təkzib edir
21:12 / 06-05-2026
Norveç hakimiyyəti Ukraynaya təxminən 300 milyon dollar dəstək ayırıb
21:04 / 06-05-2026
Qasırğa qüvvəsi ilə əsən küləklər yaşayış binalarını silkələdi
21:01 / 06-05-2026
İstirahət mərkəzinin administratoru yeniyetmənin ölümünə görə məhkəmə qarşısına çıxacaq
20:56 / 06-05-2026
Uşağın başını kəsən psixiatriya xəstəxanasında qalacaq
20:53 / 06-05-2026
CNN-in qurucusu Ted Turner 87 yaşında vəfat etdi
20:50 / 06-05-2026
Şair və musiqiçi hosteldə ölü tapılıb
20:46 / 06-05-2026
Qonşusunu dəsmal ilə boğub
20:43 / 06-05-2026
Əraqçi Pekində Vanq Yi ilə görüşüb
20:30 / 06-05-2026
İkiqat qətldə ittiham olunaraq məhkəmə qarşısına çıxacaq
20:27 / 06-05-2026
İsrail İran ərazisinə yeni zərbələr endirməklə hədələyir
20:25 / 06-05-2026
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ilə mümkün danışıqlarda ölkənin mövqeyini açıqlayıb
NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI: MAKROİQTİSADİ İNKİŞAF VƏ ETİBARLI POTENSİAL
Tarix: 30-04-2020 23:46 | Bölmə: Sosial
Naxçıvan Muxtar Respubikası ölkənin makroiqtisadi proseslərinin səmərəli təşkili və idarə olunmasında mühüm təsiri ilə daha da böyük uğurlar qazanmaqdadır. Müasir müstəqillik illərinin çox mühüm sosial-iqtisadi inkişaf göstəricilərinə malik potensialla qarşıya qoyduğu hədəflərinə çevik şəkildə nail olan muxtar respublika güclü müqavimətə, etibarlı təminatqabiliyyətinə malik iqtisadiyyat qurmuşdur.
Təbii ki, bu, mövcud iqtisadi inkişafa və sosial dayanıqlığa etibarlılıq gətirməklə, onun uzunmüddətli perspektivlərinə olan ümidləri də artırmaqdadır. Bunu cari ilin ilk rübü üzrə makroiqtisadi göstəricilərin artım dinamikası da göstərir.
Şəkil 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan ÜDM-nin həcmi (min manat)
Təhlillər göstərir ki, ÜDM-nin göstərilən illər üzrə artım dinamikası muxtar respublikada mövcud sosial-iqtisadi inkişaf mühitinin hazırkı mərhələdə də qətiyyətli davamlılığını ifadə etməkdədir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübü ərzində ÜDM-nin həcmi 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 dəfə artmışdır. Təkcə 2020-ci ilin yanvar - mart aylarındakı artım 2019-cu ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,3 faizdən çox olmuşdur.
Statistik göstəricilərin artan dinamikada təşəkkülü əlbəttə ki, muxtar respublikada ayrı-ayrılıqda iqtisadi inkişafın və sosial dayanıqlılığın, ümumi halda isə makroiqtisadi müqavimətliliyin bariz göstəricisinə çevrilməkdədir.Bu isə, iqtisadiyyatın aparıcı sahələri olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrinin davamlı inkişafına dayaq olmaqdadır.
Cədvəl 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında sənaye və kənd təsərrüfatı məhsulları haqqında məlumat
min manat
Cədvəlin məlumatlarından görünür ki,2020-ci ilin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasının sənaye məhsullarının istehsalı üzrə artım 2011-ci ilin müvafiq dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,6 dəfədən çox olmuşdur. Bu, bəhs olunan dövrdə kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə 1,5 dəfədən çox təşkil etmişdir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada istehsal olunan sənaye məhsulunun həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən çox olmuşdur. Bu, kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmində 4 faizə yaxın təşkil etmişdir.
Makroiqtisadi sabitliyin etibarlılığı, sosial sahədəki islahatların effektivliyi, məşğulluq siyasətinin artan dinamikasının təminatı sahəsindəki tədbirlərin davamlılığı və digər çoxşaxəli tədbirlər Naxçıvan Muxtar Respublikanın milli iqtisadi quruculuq proseslərindəki rolunu daha da sürətləndirmişdir. Bu isə təbii ki, modern infrastruktur quruculuğu fonunda təmin olunmaqla, muxtar respublika iqtisadiyyatının sosiallaşma göstəricilərinin yüksələn xətt üzrə davamlılığını təmin etmişdir ki, bu da əhalinin firəvanlığına hesablanmışdır.ÜDM-nin strukturunda yer alan müvafiq göstəricilərin artan dinamikası bunu ifadə etməkdədir.
Şəkil 2
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında nəqliyyat sektorunda yük daşınması haqqında məlumat (min ton)
Statistik məlumatların təhlili göstərir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2020-ci ilin ilk rübü üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınması 2011-ci ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artmışdır. Digər tərəfdən, 2020-ci ilin yanvar-mart ayları üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınmasının həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisindən 0,8 faizdən artıq olmuşdur.
Təbii ki, iqtisadiyyatın göstərilən dinamika üzrə inkişafı öz növbəsində sosiallaşma dəyərlərinin üstün tutulduğunu və əhalinin dövlət qayğısı ilə əhatə olunmasını göstərməkdədir.Bunlar milli iqtisadiyyatın uzunmüddətli perspektivləri üzrə ölkədə davam etdirilən islahatlarla çevik şəkildə səsləşən muxtar respublikada iqtisadiyyatın müqavimətliliyini və dayaqlarını daha da gücləndirməkdədir. Nəticədə isə təbii ki, pandemiya dövründə iqtisadi potensialın və sosial vəziyyətin səmərəliliyinin qorunması sahəsində münbit zəmin özünü göstərmiş oldu. Aşağıdakı şəklin məlumatlarında muxtar respublikada əhalinin etibarlı rabitə xidmətlərindən istifadəsini əks etdirən göstəricilər yer almaqdadır. Təbii ki, bu, həm də sosial və iqtisadi sahələr üzrə təminat mexanizminin artan səviyyədə təşkilini ifadə etməkdədir.
Şəkil 3
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında informasiya və rabitə xidmətləri, o cümlədən, mobil rabitə haqqında məlumat (min manat)
Göründüyü kimi, informasiya və rabitə xidmətləri üzrə 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada 2011-ci ilin müvafiq dövrünün eyni göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artım qeydə alınmışdır. Bu, mobil rabitə üzrə 1,3 dəfə təşkil etmişdir. Bununla yanaşı, cari ilin yanvar-mart aylarında birincilər üzrə artım 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən, ikincilər üzrə isə 2,8 faizdən çox olmuşdur.
Makroiqtisadi inkişafın mühüm gösəricilərindən birini də pərakəndə əmtəə dövriyyəsi təşkil etməkdədir. Mülkiyyətə münasibət və bu əsasda təşəkkül tapan mülkiyyət münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyması istehsal münasibətlərinin də davamlı inkişafına stimul vermişdir. Ötən dövrlər üzrə həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində yerli məhsul istehsalı şəbəkəsi daha da genişlənmiş və artıq muxtar respublikada 383 növdə məhsul istehsal olunur. Qeyd edək ki, bu göstəricinin 126 növünü ərzaq, 257 növünü isə qeyri-ərzaq məhsulları təşkil edir. Hazırda əhalinin 108-i ərzaq (və ya ümumi ərzaq məhsulları növünün 85,7 faizdən artığı), 242-si qeyri-ərzaq (və ya ümumi qeyri-ərzaq məhsulları növünün 94,2 faizini) olmaqla350 növdə məhsula olan tələbat (və ya ümumi məhsul növünün 91,4 faizi) tamamilə yerli imkanlar hesabına ödənilməkdədir. Bununla yanaşı, geridə qalan 2019-cu ilin muxtar respublikada “Ailə təsərrüfatları” ili elan olunması bu sahədəki proseslərin səmərəli təşkili və idarə olunmasında əhəmiyyətli rola malik olmuşdur. Təbii ki, bütün bunların məhsuldarlığının artırılmasında regional inkişafın təmin olunması sahəsindəki tənzimləmələrin, əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatına dair Dövlət Proqramının, eyni zamanda, digər hüquqi, sosial və iqtisadi mexanizmlərin mühüm əhəmiyyətini qeyd etmək lazımdır.Əlbəttə ki, bunlar muxtar respublikada yerli istehsal imkanlarının artırılması ilə yanaşı, həm də əmtəə dövriyyəsinin səmərəliliyini və nəticə etibarı ilə əhalinin artan təlabatlarının qarşılanması sahəsindəki əlçatanlığı ifadə etməkdədir.
Şəkil 4
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında pərakəndə əmtəə dövriyyəsi haqqında məlumat (min manat)
Statistik göstəricilərəsasında tərtib etdiyimiz şəklin məlumatlarından aydın olur ki, cari ilin ilk rübü də daxil olmaqla, muxtar respublikada pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin həcmi artan miqyasda davam etmiş və 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisdə 2,4 dəfə artmışdır. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin yanvar-mart aylarında müvafiq göstəricinin həcmi bir il əvvəlin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 faiz çoxdur.
Bütün bunlarla yanaşı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafında müstəsna əhəmiyyətə malik olacaq və pandemiya dövründə müqavimətliliyi daha da artırmaqla, qarşıdakı dövrlər üzrə perspektivliliyi gücləndirəcək mühüm tənzimləmə kimi ölkə başçısının 23 aprel 2020-ci il tarixli Naxçıvan Muxtar Respublikasında əkin sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılmasına və əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında Sərəncamını xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Həmin Sərəncama əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində əkin sahələrinin və əkin üçün istifadə olunan həyətyanı torpaq sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılması, habelə əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsi üçün subartezian quyularının layihələndirilməsi və qazılması məqsədilə “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsində dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu (investisiya xərcləri) üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bölgüsü”nün 1.46.5-ci yarımbəndində göstərilmiş 1,0 (bir) milyon manat Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinə ayrılması nəzərdə tutulmuşdur. Bu, bütün tərəfləri ilə, muxtar respublikanın makroiqtisadi potensialında aqrar sektorun çəkisinin artmasına, regionlarda təsərrüfatların fəaliyyətindəsəmərəliliyə və kəndlərin iqtisadi inişafına, məskunlaşmanın və məşğulluğun stimullaşmasına, eyni zamanda, istehsalın məhsuldarlıq göstəricilərinin daha da yüksəlməsinə daha münbit zəmin yaradacaq.
Beləliklə, təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada reallaşan sosial-iqtisadi tədbirlər milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri – neft sektorunun perspektivlərinin gücləndirilməsinə və uzunmüddətli hədəflərin reallaşmasına birbaşa xidmət etməkdədir.
Cavadxan Qasımov
İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Baxış sayı: 1 010
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 30-04-2020 23:46 | Bölmə: Sosial
Naxçıvan Muxtar Respubikası ölkənin makroiqtisadi proseslərinin səmərəli təşkili və idarə olunmasında mühüm təsiri ilə daha da böyük uğurlar qazanmaqdadır. Müasir müstəqillik illərinin çox mühüm sosial-iqtisadi inkişaf göstəricilərinə malik potensialla qarşıya qoyduğu hədəflərinə çevik şəkildə nail olan muxtar respublika güclü müqavimətə, etibarlı təminatqabiliyyətinə malik iqtisadiyyat qurmuşdur. Təbii ki, bu, mövcud iqtisadi inkişafa və sosial dayanıqlığa etibarlılıq gətirməklə, onun uzunmüddətli perspektivlərinə olan ümidləri də artırmaqdadır. Bunu cari ilin ilk rübü üzrə makroiqtisadi göstəricilərin artım dinamikası da göstərir.
Şəkil 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan ÜDM-nin həcmi (min manat)
Təhlillər göstərir ki, ÜDM-nin göstərilən illər üzrə artım dinamikası muxtar respublikada mövcud sosial-iqtisadi inkişaf mühitinin hazırkı mərhələdə də qətiyyətli davamlılığını ifadə etməkdədir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübü ərzində ÜDM-nin həcmi 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 dəfə artmışdır. Təkcə 2020-ci ilin yanvar - mart aylarındakı artım 2019-cu ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,3 faizdən çox olmuşdur.
Statistik göstəricilərin artan dinamikada təşəkkülü əlbəttə ki, muxtar respublikada ayrı-ayrılıqda iqtisadi inkişafın və sosial dayanıqlılığın, ümumi halda isə makroiqtisadi müqavimətliliyin bariz göstəricisinə çevrilməkdədir.Bu isə, iqtisadiyyatın aparıcı sahələri olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrinin davamlı inkişafına dayaq olmaqdadır.
Cədvəl 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında sənaye və kənd təsərrüfatı məhsulları haqqında məlumat
min manat
| İlər | Makroiqtisadi göstəricilər | |
| Sənaye məhsulu | Kənd təsərrüfatı məhsulu | |
| 2011 | 152890,3 | 19323,9 |
| 2012 | 181350,6 | 20471,6 |
| 2013 | 207184,2 | 21153,3 |
| 2014 | 215778,6 | 22421,3 |
| 2015 | 222727,9 | 23741,1 |
| 2016 | 229269,5 | 25218,5 |
| 2017 | 234860,6 | 26400,4 |
| 2018 | 241042,0 | 27510,2 |
| 2019 | 246510,0 | 28530,1 |
| 2020 | 251769,6 | 29652,8 |
Cədvəlin məlumatlarından görünür ki,2020-ci ilin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasının sənaye məhsullarının istehsalı üzrə artım 2011-ci ilin müvafiq dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,6 dəfədən çox olmuşdur. Bu, bəhs olunan dövrdə kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə 1,5 dəfədən çox təşkil etmişdir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada istehsal olunan sənaye məhsulunun həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən çox olmuşdur. Bu, kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmində 4 faizə yaxın təşkil etmişdir.
Makroiqtisadi sabitliyin etibarlılığı, sosial sahədəki islahatların effektivliyi, məşğulluq siyasətinin artan dinamikasının təminatı sahəsindəki tədbirlərin davamlılığı və digər çoxşaxəli tədbirlər Naxçıvan Muxtar Respublikanın milli iqtisadi quruculuq proseslərindəki rolunu daha da sürətləndirmişdir. Bu isə təbii ki, modern infrastruktur quruculuğu fonunda təmin olunmaqla, muxtar respublika iqtisadiyyatının sosiallaşma göstəricilərinin yüksələn xətt üzrə davamlılığını təmin etmişdir ki, bu da əhalinin firəvanlığına hesablanmışdır.ÜDM-nin strukturunda yer alan müvafiq göstəricilərin artan dinamikası bunu ifadə etməkdədir.
Şəkil 2
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında nəqliyyat sektorunda yük daşınması haqqında məlumat (min ton)
Statistik məlumatların təhlili göstərir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2020-ci ilin ilk rübü üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınması 2011-ci ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artmışdır. Digər tərəfdən, 2020-ci ilin yanvar-mart ayları üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınmasının həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisindən 0,8 faizdən artıq olmuşdur.
Təbii ki, iqtisadiyyatın göstərilən dinamika üzrə inkişafı öz növbəsində sosiallaşma dəyərlərinin üstün tutulduğunu və əhalinin dövlət qayğısı ilə əhatə olunmasını göstərməkdədir.Bunlar milli iqtisadiyyatın uzunmüddətli perspektivləri üzrə ölkədə davam etdirilən islahatlarla çevik şəkildə səsləşən muxtar respublikada iqtisadiyyatın müqavimətliliyini və dayaqlarını daha da gücləndirməkdədir. Nəticədə isə təbii ki, pandemiya dövründə iqtisadi potensialın və sosial vəziyyətin səmərəliliyinin qorunması sahəsində münbit zəmin özünü göstərmiş oldu. Aşağıdakı şəklin məlumatlarında muxtar respublikada əhalinin etibarlı rabitə xidmətlərindən istifadəsini əks etdirən göstəricilər yer almaqdadır. Təbii ki, bu, həm də sosial və iqtisadi sahələr üzrə təminat mexanizminin artan səviyyədə təşkilini ifadə etməkdədir.
Şəkil 3
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında informasiya və rabitə xidmətləri, o cümlədən, mobil rabitə haqqında məlumat (min manat)
Göründüyü kimi, informasiya və rabitə xidmətləri üzrə 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada 2011-ci ilin müvafiq dövrünün eyni göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artım qeydə alınmışdır. Bu, mobil rabitə üzrə 1,3 dəfə təşkil etmişdir. Bununla yanaşı, cari ilin yanvar-mart aylarında birincilər üzrə artım 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən, ikincilər üzrə isə 2,8 faizdən çox olmuşdur. Makroiqtisadi inkişafın mühüm gösəricilərindən birini də pərakəndə əmtəə dövriyyəsi təşkil etməkdədir. Mülkiyyətə münasibət və bu əsasda təşəkkül tapan mülkiyyət münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyması istehsal münasibətlərinin də davamlı inkişafına stimul vermişdir. Ötən dövrlər üzrə həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində yerli məhsul istehsalı şəbəkəsi daha da genişlənmiş və artıq muxtar respublikada 383 növdə məhsul istehsal olunur. Qeyd edək ki, bu göstəricinin 126 növünü ərzaq, 257 növünü isə qeyri-ərzaq məhsulları təşkil edir. Hazırda əhalinin 108-i ərzaq (və ya ümumi ərzaq məhsulları növünün 85,7 faizdən artığı), 242-si qeyri-ərzaq (və ya ümumi qeyri-ərzaq məhsulları növünün 94,2 faizini) olmaqla350 növdə məhsula olan tələbat (və ya ümumi məhsul növünün 91,4 faizi) tamamilə yerli imkanlar hesabına ödənilməkdədir. Bununla yanaşı, geridə qalan 2019-cu ilin muxtar respublikada “Ailə təsərrüfatları” ili elan olunması bu sahədəki proseslərin səmərəli təşkili və idarə olunmasında əhəmiyyətli rola malik olmuşdur. Təbii ki, bütün bunların məhsuldarlığının artırılmasında regional inkişafın təmin olunması sahəsindəki tənzimləmələrin, əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatına dair Dövlət Proqramının, eyni zamanda, digər hüquqi, sosial və iqtisadi mexanizmlərin mühüm əhəmiyyətini qeyd etmək lazımdır.Əlbəttə ki, bunlar muxtar respublikada yerli istehsal imkanlarının artırılması ilə yanaşı, həm də əmtəə dövriyyəsinin səmərəliliyini və nəticə etibarı ilə əhalinin artan təlabatlarının qarşılanması sahəsindəki əlçatanlığı ifadə etməkdədir.
Şəkil 4
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında pərakəndə əmtəə dövriyyəsi haqqında məlumat (min manat)
Statistik göstəricilərəsasında tərtib etdiyimiz şəklin məlumatlarından aydın olur ki, cari ilin ilk rübü də daxil olmaqla, muxtar respublikada pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin həcmi artan miqyasda davam etmiş və 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisdə 2,4 dəfə artmışdır. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin yanvar-mart aylarında müvafiq göstəricinin həcmi bir il əvvəlin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 faiz çoxdur.
Bütün bunlarla yanaşı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafında müstəsna əhəmiyyətə malik olacaq və pandemiya dövründə müqavimətliliyi daha da artırmaqla, qarşıdakı dövrlər üzrə perspektivliliyi gücləndirəcək mühüm tənzimləmə kimi ölkə başçısının 23 aprel 2020-ci il tarixli Naxçıvan Muxtar Respublikasında əkin sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılmasına və əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında Sərəncamını xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Həmin Sərəncama əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində əkin sahələrinin və əkin üçün istifadə olunan həyətyanı torpaq sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılması, habelə əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsi üçün subartezian quyularının layihələndirilməsi və qazılması məqsədilə “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsində dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu (investisiya xərcləri) üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bölgüsü”nün 1.46.5-ci yarımbəndində göstərilmiş 1,0 (bir) milyon manat Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinə ayrılması nəzərdə tutulmuşdur. Bu, bütün tərəfləri ilə, muxtar respublikanın makroiqtisadi potensialında aqrar sektorun çəkisinin artmasına, regionlarda təsərrüfatların fəaliyyətindəsəmərəliliyə və kəndlərin iqtisadi inişafına, məskunlaşmanın və məşğulluğun stimullaşmasına, eyni zamanda, istehsalın məhsuldarlıq göstəricilərinin daha da yüksəlməsinə daha münbit zəmin yaradacaq.
Beləliklə, təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada reallaşan sosial-iqtisadi tədbirlər milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri – neft sektorunun perspektivlərinin gücləndirilməsinə və uzunmüddətli hədəflərin reallaşmasına birbaşa xidmət etməkdədir.
Cavadxan Qasımov
İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Baxış sayı: 1 010
Bölməyə aid digər xəbərlər
Dünən, 23:19
Damının uçduğu kollec distant təhsilə keçib
Dünən, 20:08
190 karatlıq almaz tapılıb
Dünən, 00:22
Əhəd Abıyev bir ildə ikinci qardaşını itirdi - Foto
Dünən, 00:16
Partlayışda xəsarət alan həkim öldü
5-05-2026, 17:54
Sumqayıt Dövlət Universitetinə rektor təyin olundu
4-05-2026, 18:09
Azərbaycanda artan yanğın riskləri: Obyektləri və həyatı gözlənilməz təhlükədən necə qorumalı?
3-05-2026, 23:15
Tofiq Paşayevə ağır itki
3-05-2026, 22:43
Anar Ələkbərov bulvarda təqaüdçülərlə şahmat oynadı - Fotolar
3-05-2026, 19:59
Bəbirlər Torpağı Milli Parkının direktoru Primoryedə vəhşi pişiklərin yayılması barədə danışdı
1-05-2026, 21:30
Deputat Könül Nurullayeva vətəndaşlarla görüş keçirib
30-04-2026, 21:45
Uşaq bağçasından yanğın səbəbindən uşaqlar və müəllimlər təxliyə edilib
30-04-2026, 21:10
Vahid Dövlət İmtahanı zamanı şagirdlərə təzyiqə son qoymağa çağırdı
30-04-2026, 20:33
Rusiya humanitar yardım olaraq Nigerə 20.000 ton mineral gübrə bağışladı
29-04-2026, 21:41
İki yaşlı boksçunun məşq etdiyi video yayılıb
27-04-2026, 14:02
İşə qəbul zamanı narkoloji test veriləcək
26-04-2026, 19:07
Putinin təbrik etdiyi hamilə dünya boks çempionu qız uşağı gözləyir
23-04-2026, 21:02
Dərs zamanı müəllimi təhqir etdiyinə görə cərimə olunub
22-04-2026, 23:19
Səkinə Sadıxova da işdən çıxarıldı
22-04-2026, 19:23
Hakerlər qurbanın köhnə telefon nömrəsindən istifadə edərək sosial medianı sındırmağı öyrəniblər
21-04-2026, 23:30
16 yaşlı məktəbli qıza on minlərlə qırmızı gül hədiyyə edildi
21-04-2026, 22:44
Dominikan Respublikasından deportasiya edilib
21-04-2026, 17:30
Moskva-Tbilisi reysi təcili eniş etdi
20-04-2026, 21:56
"Raketa" saat fabrikinin rəhbəri Putinin saat modelini kopyalamamaq tələbi barədə danışdı
18-04-2026, 12:55
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO
18-04-2026, 12:43
Millət vəkili Könül Nurullayeva vətəndaşlarla növbəti dəfə görüş keçirib
16-04-2026, 22:37
105 yaşında vəfat edib
15-04-2026, 19:17
300 ton humanitar yardım göndərib
15-04-2026, 19:11
Paşinyan hesab edir ki, Ermənistandakı pensiya əlavəsi Kiprdə tətil üçün istifadə edilə bilər
14-04-2026, 17:50
Meloni Rusiyadan enerji təchizatının tamamilə dayandırılmasına dair öhdəliyini bir daha təsdiqlədi
13-04-2026, 19:57
50 kənd sakininin zəhərlənməsi ilə bağlı şirkət direktoru saxlanılıb
13-04-2026, 19:45
Madyar Putinlə enerji sazişlərini müzakirə etmək istəyir
13-04-2026, 19:29
Bir həftə əvvəl itkin düşən yeniyetmə qız tapılıb
13-04-2026, 18:51
Talıbov da qayda pozurmuş... - Video
13-04-2026, 18:31
Prezidentin yeni Mətbuat katibi kimdir?
9-04-2026, 15:03
Antarktidadakı imperator pinqvinləri buzların əriməsi səbəbindən nəsli kəsilməkdə olanlar elan edilib
8-04-2026, 20:11
1 sentyabr 2026-cı il tarixindən etibarən Rusiya məktəblərində yeni bir fənn tətbiq olunacaq
6-04-2026, 22:28
Fırıldaqçılara pəncərədən 40.000 dollar olan çanta atdı
2-04-2026, 22:17
Vüqar Rəhimzadə: "Dövlət qulluğunda yeni əməkhaqqı modeli dünya təcrübəsində mövcuddur və müsbət nəticələrə yol açır"
30-03-2026, 19:21
Güclü daşqın nəticəsində heç kim xəsarət almayıb
30-03-2026, 19:15
Antidepressant alış-verişində rekord qırdılar