21:03 / 29-06-2026
Qazaxıstan Prezidenti və Gürcüstanın Baş naziri tərəfdaşlıq müqaviləsi imzaladılar
21:00 / 29-06-2026
Rusiya yanacaq vəziyyətini sabitləşdirmək üçün Hindistandan benzin almağı planlaşdırır
20:56 / 29-06-2026
NATO ABŞ-ın təsiri ilə Ukraynaya hərbi yardımı azalda bilər
20:51 / 29-06-2026
Paşinyan yaxın gələcəkdə Putinlə əlaqə saxlamağı gözləyir
20:48 / 29-06-2026
4,1 bal gücündə zəlzələ baş verib
20:33 / 29-06-2026
11 rus vətəndaşının azad edilməsi məsələsini müzakirə edəcək
20:26 / 29-06-2026
Baş verən atışmada beş nəfər həlak olub
20:23 / 29-06-2026
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Avropadan məqbul danışıq aparan üçün meyarları açıqlayıb
20:16 / 29-06-2026
Turistin itkin düşməsi ilə bağlı cinayət işi açılıb
20:12 / 29-06-2026
Traktor sürücüsü həlak olub
20:03 / 29-06-2026
Filippot Makronun günəş eynəyi taxdığı yeni görünüşünü lağa qoydu
20:00 / 29-06-2026
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistanın AB ilə yaxınlaşmaq üçün praktik addımlar atdığını bildirib
19:57 / 29-06-2026
Ukraynaya məxsus "An-12" təyyarəsi bağlanmış Çernovtsi hava limanından Avropaya uçub
19:52 / 29-06-2026
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Finlandiyanı nüvə silahlarının yerləşdirilməsinin nəticələri ilə bağlı xəbərdar etdi
19:48 / 29-06-2026
Naməlum şəxslər yol polisi əməkdaşına hücum ediblər
19:44 / 29-06-2026
Polşada ukraynalıların iştirakı ilə kütləvi dava baş verib
19:41 / 29-06-2026
İtkin düşmüş "Robinson" helikopterinin axtarışı dayandırılıb
19:34 / 29-06-2026
Kölə kimi istifadə edilən bir kişi dörd qutu kolbasa müqabilində satılıb
19:31 / 29-06-2026
"Qara dənizin gözləri" türk serialının aktrisası avtomobil qəzasında ölüb
19:27 / 29-06-2026
Basayevin dəstə üzvlərinə hökm oxunub
19:15 / 29-06-2026
Leyla və Alyona Əliyevalar festivalda - Fotolar
19:10 / 29-06-2026
Bakı Musiqi Kollecinə direktor təyin olundu - Fotolar
13:54 / 29-06-2026
Lütviyyə Əsgərzadənin Cəlal Bərgüşad haqda yazdığı kitabın təqdimatı keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
22:02 / 28-06-2026
Fransada üç sərnişin düşən təyyarədən çıxmağı bacardı
21:58 / 28-06-2026
Telefonu oğurlayan 17 yaşlı yeniyetməyə qarşı cinayət işi açılıb
21:53 / 28-06-2026
CNN Hörmüz boğazında xaotik vəziyyət barədə məlumat verir
21:43 / 28-06-2026
Finlandiya xarici işlər naziri Rusiya ilə danışıqların vaxtının hələ tam çatmadığını bildirdi
14:10 / 28-06-2026
ABŞ-lı bir vəkil futbol azarkeşlərini amerikalı qadınlarla evlənməyin riskləri barədə xəbərdar etdi
13:58 / 28-06-2026
Altı nəfər xəsarət alıb
13:55 / 28-06-2026
25 illik tarixində ilk dəfə 500 bal toplayıb
13:46 / 28-06-2026
Giləmeyvə yığdığı üçün uşağa hücumla bağlı istintaq əmri verdi
13:35 / 28-06-2026
İran ABŞ-ın atəşkəs pozuntularına daha sərt reaksiya vermək niyyətindədir
13:19 / 28-06-2026
Lukaşenko Asiyaya böyük səfərə yola düşür
13:14 / 28-06-2026
"Spartak Moskva" "Dinamo" hücumçusu Tyukavini əldə etməyi düşünür
13:07 / 28-06-2026
Kaja Kallas Venesuelaya təcili yardım və xilasedicilərin göndərildiyini elan etdi
NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI: MAKROİQTİSADİ İNKİŞAF VƏ ETİBARLI POTENSİAL
Tarix: 30-04-2020 23:46 | Bölmə: Sosial
Naxçıvan Muxtar Respubikası ölkənin makroiqtisadi proseslərinin səmərəli təşkili və idarə olunmasında mühüm təsiri ilə daha da böyük uğurlar qazanmaqdadır. Müasir müstəqillik illərinin çox mühüm sosial-iqtisadi inkişaf göstəricilərinə malik potensialla qarşıya qoyduğu hədəflərinə çevik şəkildə nail olan muxtar respublika güclü müqavimətə, etibarlı təminatqabiliyyətinə malik iqtisadiyyat qurmuşdur.
Təbii ki, bu, mövcud iqtisadi inkişafa və sosial dayanıqlığa etibarlılıq gətirməklə, onun uzunmüddətli perspektivlərinə olan ümidləri də artırmaqdadır. Bunu cari ilin ilk rübü üzrə makroiqtisadi göstəricilərin artım dinamikası da göstərir.
Şəkil 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan ÜDM-nin həcmi (min manat)
Təhlillər göstərir ki, ÜDM-nin göstərilən illər üzrə artım dinamikası muxtar respublikada mövcud sosial-iqtisadi inkişaf mühitinin hazırkı mərhələdə də qətiyyətli davamlılığını ifadə etməkdədir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübü ərzində ÜDM-nin həcmi 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 dəfə artmışdır. Təkcə 2020-ci ilin yanvar - mart aylarındakı artım 2019-cu ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,3 faizdən çox olmuşdur.
Statistik göstəricilərin artan dinamikada təşəkkülü əlbəttə ki, muxtar respublikada ayrı-ayrılıqda iqtisadi inkişafın və sosial dayanıqlılığın, ümumi halda isə makroiqtisadi müqavimətliliyin bariz göstəricisinə çevrilməkdədir.Bu isə, iqtisadiyyatın aparıcı sahələri olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrinin davamlı inkişafına dayaq olmaqdadır.
Cədvəl 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında sənaye və kənd təsərrüfatı məhsulları haqqında məlumat
min manat
Cədvəlin məlumatlarından görünür ki,2020-ci ilin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasının sənaye məhsullarının istehsalı üzrə artım 2011-ci ilin müvafiq dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,6 dəfədən çox olmuşdur. Bu, bəhs olunan dövrdə kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə 1,5 dəfədən çox təşkil etmişdir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada istehsal olunan sənaye məhsulunun həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən çox olmuşdur. Bu, kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmində 4 faizə yaxın təşkil etmişdir.
Makroiqtisadi sabitliyin etibarlılığı, sosial sahədəki islahatların effektivliyi, məşğulluq siyasətinin artan dinamikasının təminatı sahəsindəki tədbirlərin davamlılığı və digər çoxşaxəli tədbirlər Naxçıvan Muxtar Respublikanın milli iqtisadi quruculuq proseslərindəki rolunu daha da sürətləndirmişdir. Bu isə təbii ki, modern infrastruktur quruculuğu fonunda təmin olunmaqla, muxtar respublika iqtisadiyyatının sosiallaşma göstəricilərinin yüksələn xətt üzrə davamlılığını təmin etmişdir ki, bu da əhalinin firəvanlığına hesablanmışdır.ÜDM-nin strukturunda yer alan müvafiq göstəricilərin artan dinamikası bunu ifadə etməkdədir.
Şəkil 2
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında nəqliyyat sektorunda yük daşınması haqqında məlumat (min ton)
Statistik məlumatların təhlili göstərir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2020-ci ilin ilk rübü üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınması 2011-ci ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artmışdır. Digər tərəfdən, 2020-ci ilin yanvar-mart ayları üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınmasının həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisindən 0,8 faizdən artıq olmuşdur.
Təbii ki, iqtisadiyyatın göstərilən dinamika üzrə inkişafı öz növbəsində sosiallaşma dəyərlərinin üstün tutulduğunu və əhalinin dövlət qayğısı ilə əhatə olunmasını göstərməkdədir.Bunlar milli iqtisadiyyatın uzunmüddətli perspektivləri üzrə ölkədə davam etdirilən islahatlarla çevik şəkildə səsləşən muxtar respublikada iqtisadiyyatın müqavimətliliyini və dayaqlarını daha da gücləndirməkdədir. Nəticədə isə təbii ki, pandemiya dövründə iqtisadi potensialın və sosial vəziyyətin səmərəliliyinin qorunması sahəsində münbit zəmin özünü göstərmiş oldu. Aşağıdakı şəklin məlumatlarında muxtar respublikada əhalinin etibarlı rabitə xidmətlərindən istifadəsini əks etdirən göstəricilər yer almaqdadır. Təbii ki, bu, həm də sosial və iqtisadi sahələr üzrə təminat mexanizminin artan səviyyədə təşkilini ifadə etməkdədir.
Şəkil 3
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında informasiya və rabitə xidmətləri, o cümlədən, mobil rabitə haqqında məlumat (min manat)
Göründüyü kimi, informasiya və rabitə xidmətləri üzrə 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada 2011-ci ilin müvafiq dövrünün eyni göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artım qeydə alınmışdır. Bu, mobil rabitə üzrə 1,3 dəfə təşkil etmişdir. Bununla yanaşı, cari ilin yanvar-mart aylarında birincilər üzrə artım 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən, ikincilər üzrə isə 2,8 faizdən çox olmuşdur.
Makroiqtisadi inkişafın mühüm gösəricilərindən birini də pərakəndə əmtəə dövriyyəsi təşkil etməkdədir. Mülkiyyətə münasibət və bu əsasda təşəkkül tapan mülkiyyət münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyması istehsal münasibətlərinin də davamlı inkişafına stimul vermişdir. Ötən dövrlər üzrə həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində yerli məhsul istehsalı şəbəkəsi daha da genişlənmiş və artıq muxtar respublikada 383 növdə məhsul istehsal olunur. Qeyd edək ki, bu göstəricinin 126 növünü ərzaq, 257 növünü isə qeyri-ərzaq məhsulları təşkil edir. Hazırda əhalinin 108-i ərzaq (və ya ümumi ərzaq məhsulları növünün 85,7 faizdən artığı), 242-si qeyri-ərzaq (və ya ümumi qeyri-ərzaq məhsulları növünün 94,2 faizini) olmaqla350 növdə məhsula olan tələbat (və ya ümumi məhsul növünün 91,4 faizi) tamamilə yerli imkanlar hesabına ödənilməkdədir. Bununla yanaşı, geridə qalan 2019-cu ilin muxtar respublikada “Ailə təsərrüfatları” ili elan olunması bu sahədəki proseslərin səmərəli təşkili və idarə olunmasında əhəmiyyətli rola malik olmuşdur. Təbii ki, bütün bunların məhsuldarlığının artırılmasında regional inkişafın təmin olunması sahəsindəki tənzimləmələrin, əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatına dair Dövlət Proqramının, eyni zamanda, digər hüquqi, sosial və iqtisadi mexanizmlərin mühüm əhəmiyyətini qeyd etmək lazımdır.Əlbəttə ki, bunlar muxtar respublikada yerli istehsal imkanlarının artırılması ilə yanaşı, həm də əmtəə dövriyyəsinin səmərəliliyini və nəticə etibarı ilə əhalinin artan təlabatlarının qarşılanması sahəsindəki əlçatanlığı ifadə etməkdədir.
Şəkil 4
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında pərakəndə əmtəə dövriyyəsi haqqında məlumat (min manat)
Statistik göstəricilərəsasında tərtib etdiyimiz şəklin məlumatlarından aydın olur ki, cari ilin ilk rübü də daxil olmaqla, muxtar respublikada pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin həcmi artan miqyasda davam etmiş və 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisdə 2,4 dəfə artmışdır. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin yanvar-mart aylarında müvafiq göstəricinin həcmi bir il əvvəlin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 faiz çoxdur.
Bütün bunlarla yanaşı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafında müstəsna əhəmiyyətə malik olacaq və pandemiya dövründə müqavimətliliyi daha da artırmaqla, qarşıdakı dövrlər üzrə perspektivliliyi gücləndirəcək mühüm tənzimləmə kimi ölkə başçısının 23 aprel 2020-ci il tarixli Naxçıvan Muxtar Respublikasında əkin sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılmasına və əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında Sərəncamını xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Həmin Sərəncama əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində əkin sahələrinin və əkin üçün istifadə olunan həyətyanı torpaq sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılması, habelə əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsi üçün subartezian quyularının layihələndirilməsi və qazılması məqsədilə “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsində dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu (investisiya xərcləri) üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bölgüsü”nün 1.46.5-ci yarımbəndində göstərilmiş 1,0 (bir) milyon manat Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinə ayrılması nəzərdə tutulmuşdur. Bu, bütün tərəfləri ilə, muxtar respublikanın makroiqtisadi potensialında aqrar sektorun çəkisinin artmasına, regionlarda təsərrüfatların fəaliyyətindəsəmərəliliyə və kəndlərin iqtisadi inişafına, məskunlaşmanın və məşğulluğun stimullaşmasına, eyni zamanda, istehsalın məhsuldarlıq göstəricilərinin daha da yüksəlməsinə daha münbit zəmin yaradacaq.
Beləliklə, təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada reallaşan sosial-iqtisadi tədbirlər milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri – neft sektorunun perspektivlərinin gücləndirilməsinə və uzunmüddətli hədəflərin reallaşmasına birbaşa xidmət etməkdədir.
Cavadxan Qasımov
İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Baxış sayı: 1 026
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 30-04-2020 23:46 | Bölmə: Sosial
Naxçıvan Muxtar Respubikası ölkənin makroiqtisadi proseslərinin səmərəli təşkili və idarə olunmasında mühüm təsiri ilə daha da böyük uğurlar qazanmaqdadır. Müasir müstəqillik illərinin çox mühüm sosial-iqtisadi inkişaf göstəricilərinə malik potensialla qarşıya qoyduğu hədəflərinə çevik şəkildə nail olan muxtar respublika güclü müqavimətə, etibarlı təminatqabiliyyətinə malik iqtisadiyyat qurmuşdur. Təbii ki, bu, mövcud iqtisadi inkişafa və sosial dayanıqlığa etibarlılıq gətirməklə, onun uzunmüddətli perspektivlərinə olan ümidləri də artırmaqdadır. Bunu cari ilin ilk rübü üzrə makroiqtisadi göstəricilərin artım dinamikası da göstərir.
Şəkil 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan ÜDM-nin həcmi (min manat)
Təhlillər göstərir ki, ÜDM-nin göstərilən illər üzrə artım dinamikası muxtar respublikada mövcud sosial-iqtisadi inkişaf mühitinin hazırkı mərhələdə də qətiyyətli davamlılığını ifadə etməkdədir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübü ərzində ÜDM-nin həcmi 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 dəfə artmışdır. Təkcə 2020-ci ilin yanvar - mart aylarındakı artım 2019-cu ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,3 faizdən çox olmuşdur.
Statistik göstəricilərin artan dinamikada təşəkkülü əlbəttə ki, muxtar respublikada ayrı-ayrılıqda iqtisadi inkişafın və sosial dayanıqlılığın, ümumi halda isə makroiqtisadi müqavimətliliyin bariz göstəricisinə çevrilməkdədir.Bu isə, iqtisadiyyatın aparıcı sahələri olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrinin davamlı inkişafına dayaq olmaqdadır.
Cədvəl 1
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında sənaye və kənd təsərrüfatı məhsulları haqqında məlumat
min manat
| İlər | Makroiqtisadi göstəricilər | |
| Sənaye məhsulu | Kənd təsərrüfatı məhsulu | |
| 2011 | 152890,3 | 19323,9 |
| 2012 | 181350,6 | 20471,6 |
| 2013 | 207184,2 | 21153,3 |
| 2014 | 215778,6 | 22421,3 |
| 2015 | 222727,9 | 23741,1 |
| 2016 | 229269,5 | 25218,5 |
| 2017 | 234860,6 | 26400,4 |
| 2018 | 241042,0 | 27510,2 |
| 2019 | 246510,0 | 28530,1 |
| 2020 | 251769,6 | 29652,8 |
Cədvəlin məlumatlarından görünür ki,2020-ci ilin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasının sənaye məhsullarının istehsalı üzrə artım 2011-ci ilin müvafiq dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,6 dəfədən çox olmuşdur. Bu, bəhs olunan dövrdə kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə 1,5 dəfədən çox təşkil etmişdir. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada istehsal olunan sənaye məhsulunun həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən çox olmuşdur. Bu, kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmində 4 faizə yaxın təşkil etmişdir.
Makroiqtisadi sabitliyin etibarlılığı, sosial sahədəki islahatların effektivliyi, məşğulluq siyasətinin artan dinamikasının təminatı sahəsindəki tədbirlərin davamlılığı və digər çoxşaxəli tədbirlər Naxçıvan Muxtar Respublikanın milli iqtisadi quruculuq proseslərindəki rolunu daha da sürətləndirmişdir. Bu isə təbii ki, modern infrastruktur quruculuğu fonunda təmin olunmaqla, muxtar respublika iqtisadiyyatının sosiallaşma göstəricilərinin yüksələn xətt üzrə davamlılığını təmin etmişdir ki, bu da əhalinin firəvanlığına hesablanmışdır.ÜDM-nin strukturunda yer alan müvafiq göstəricilərin artan dinamikası bunu ifadə etməkdədir.
Şəkil 2
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında nəqliyyat sektorunda yük daşınması haqqında məlumat (min ton)
Statistik məlumatların təhlili göstərir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2020-ci ilin ilk rübü üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınması 2011-ci ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artmışdır. Digər tərəfdən, 2020-ci ilin yanvar-mart ayları üzrə nəqliyyat sektorunda yük daşınmasının həcmi 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisindən 0,8 faizdən artıq olmuşdur.
Təbii ki, iqtisadiyyatın göstərilən dinamika üzrə inkişafı öz növbəsində sosiallaşma dəyərlərinin üstün tutulduğunu və əhalinin dövlət qayğısı ilə əhatə olunmasını göstərməkdədir.Bunlar milli iqtisadiyyatın uzunmüddətli perspektivləri üzrə ölkədə davam etdirilən islahatlarla çevik şəkildə səsləşən muxtar respublikada iqtisadiyyatın müqavimətliliyini və dayaqlarını daha da gücləndirməkdədir. Nəticədə isə təbii ki, pandemiya dövründə iqtisadi potensialın və sosial vəziyyətin səmərəliliyinin qorunması sahəsində münbit zəmin özünü göstərmiş oldu. Aşağıdakı şəklin məlumatlarında muxtar respublikada əhalinin etibarlı rabitə xidmətlərindən istifadəsini əks etdirən göstəricilər yer almaqdadır. Təbii ki, bu, həm də sosial və iqtisadi sahələr üzrə təminat mexanizminin artan səviyyədə təşkilini ifadə etməkdədir.
Şəkil 3
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında informasiya və rabitə xidmətləri, o cümlədən, mobil rabitə haqqında məlumat (min manat)
Göründüyü kimi, informasiya və rabitə xidmətləri üzrə 2020-ci ilin ilk rübündə muxtar respublikada 2011-ci ilin müvafiq dövrünün eyni göstəricisi ilə müqayisədə 1,4 dəfə artım qeydə alınmışdır. Bu, mobil rabitə üzrə 1,3 dəfə təşkil etmişdir. Bununla yanaşı, cari ilin yanvar-mart aylarında birincilər üzrə artım 2019-cu ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 2,1 faizdən, ikincilər üzrə isə 2,8 faizdən çox olmuşdur. Makroiqtisadi inkişafın mühüm gösəricilərindən birini də pərakəndə əmtəə dövriyyəsi təşkil etməkdədir. Mülkiyyətə münasibət və bu əsasda təşəkkül tapan mülkiyyət münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyması istehsal münasibətlərinin də davamlı inkişafına stimul vermişdir. Ötən dövrlər üzrə həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində yerli məhsul istehsalı şəbəkəsi daha da genişlənmiş və artıq muxtar respublikada 383 növdə məhsul istehsal olunur. Qeyd edək ki, bu göstəricinin 126 növünü ərzaq, 257 növünü isə qeyri-ərzaq məhsulları təşkil edir. Hazırda əhalinin 108-i ərzaq (və ya ümumi ərzaq məhsulları növünün 85,7 faizdən artığı), 242-si qeyri-ərzaq (və ya ümumi qeyri-ərzaq məhsulları növünün 94,2 faizini) olmaqla350 növdə məhsula olan tələbat (və ya ümumi məhsul növünün 91,4 faizi) tamamilə yerli imkanlar hesabına ödənilməkdədir. Bununla yanaşı, geridə qalan 2019-cu ilin muxtar respublikada “Ailə təsərrüfatları” ili elan olunması bu sahədəki proseslərin səmərəli təşkili və idarə olunmasında əhəmiyyətli rola malik olmuşdur. Təbii ki, bütün bunların məhsuldarlığının artırılmasında regional inkişafın təmin olunması sahəsindəki tənzimləmələrin, əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatına dair Dövlət Proqramının, eyni zamanda, digər hüquqi, sosial və iqtisadi mexanizmlərin mühüm əhəmiyyətini qeyd etmək lazımdır.Əlbəttə ki, bunlar muxtar respublikada yerli istehsal imkanlarının artırılması ilə yanaşı, həm də əmtəə dövriyyəsinin səmərəliliyini və nəticə etibarı ilə əhalinin artan təlabatlarının qarşılanması sahəsindəki əlçatanlığı ifadə etməkdədir.
Şəkil 4
Müxtəlif illərin ilk rübündə Naxçıvan Muxtar Respublikasında pərakəndə əmtəə dövriyyəsi haqqında məlumat (min manat)
Statistik göstəricilərəsasında tərtib etdiyimiz şəklin məlumatlarından aydın olur ki, cari ilin ilk rübü də daxil olmaqla, muxtar respublikada pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin həcmi artan miqyasda davam etmiş və 2011-ci ilin ilk rübünün göstəricisi ilə müqayisdə 2,4 dəfə artmışdır. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin yanvar-mart aylarında müvafiq göstəricinin həcmi bir il əvvəlin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1,7 faiz çoxdur.
Bütün bunlarla yanaşı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafında müstəsna əhəmiyyətə malik olacaq və pandemiya dövründə müqavimətliliyi daha da artırmaqla, qarşıdakı dövrlər üzrə perspektivliliyi gücləndirəcək mühüm tənzimləmə kimi ölkə başçısının 23 aprel 2020-ci il tarixli Naxçıvan Muxtar Respublikasında əkin sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılmasına və əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında Sərəncamını xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Həmin Sərəncama əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində əkin sahələrinin və əkin üçün istifadə olunan həyətyanı torpaq sahələrinin suvarma suyu ilə təminatının yaxşılaşdırılması, habelə əhalinin içməli suya tələbatının ödənilməsi üçün subartezian quyularının layihələndirilməsi və qazılması məqsədilə “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsində dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu (investisiya xərcləri) üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bölgüsü”nün 1.46.5-ci yarımbəndində göstərilmiş 1,0 (bir) milyon manat Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinə ayrılması nəzərdə tutulmuşdur. Bu, bütün tərəfləri ilə, muxtar respublikanın makroiqtisadi potensialında aqrar sektorun çəkisinin artmasına, regionlarda təsərrüfatların fəaliyyətindəsəmərəliliyə və kəndlərin iqtisadi inişafına, məskunlaşmanın və məşğulluğun stimullaşmasına, eyni zamanda, istehsalın məhsuldarlıq göstəricilərinin daha da yüksəlməsinə daha münbit zəmin yaradacaq.
Beləliklə, təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada reallaşan sosial-iqtisadi tədbirlər milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri – neft sektorunun perspektivlərinin gücləndirilməsinə və uzunmüddətli hədəflərin reallaşmasına birbaşa xidmət etməkdədir.
Cavadxan Qasımov
İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Baxış sayı: 1 026
Bölməyə aid digər xəbərlər
28-06-2026, 13:55
25 illik tarixində ilk dəfə 500 bal toplayıb
25-06-2026, 22:13
Lukaşenko ukraynalıların Belarusda göbələk yığmasına icazə verməkdən çəkinmədiyini bildirdi
25-06-2026, 21:56
Hava təcili yardım vertolyotunda qız uşağı dünyaya gətirib
25-06-2026, 21:29
"Zenit" Basketbol Klubunun baş məşqçisi təyin edildi
25-06-2026, 21:08
Mənzil və kommunal xidmətlər üzrə mütəxəssis bağ evlərində sakit saatlara riayət etməyin vacibliyini vurğuladı
24-06-2026, 15:44
Taylanddan qayıdan melioidozlu turist yoluxucu hesab edilməyib
24-06-2026, 15:35
Millət vəkilinin növbəti vətəndaş qəbulu baş tutub
23-06-2026, 21:13
Yenidən lotereyada bir milyon rubl qazandı
23-06-2026, 20:31
Uşaq idman tədbirləri müvəqqəti olaraq ləğv edilib
23-06-2026, 20:21
Qasırğa 200 illik kilsənin günbəzini qopardı
22-06-2026, 16:18
Uçuşu dayandıran "Pobeda" təyyarəsi yoxlanılır
22-06-2026, 15:47
Qazonlarda park etməyə görə böyük cərimələr xatırladılır
21-06-2026, 19:44
Simonyan Rusiyaya daxil olan ermənilərin sosial media hesablarının yoxlanılmasını təklif etdi
21-06-2026, 19:32
Azərbaycan yaxınlığında Xəzər dənizində neft dağılması
17-06-2026, 20:25
Putin Bruney Sultanına yanacaq-enerji sektorunu birgə inkişaf etdirməyi təklif etdi
17-06-2026, 12:00
Keçmiş qubernator korrupsiyada şübhəli bilinir
17-06-2026, 11:55
Həkimlər boynuna budaq sancılmış qızı xilas etdilər
16-06-2026, 23:46
Tanınmış vəkilin qızı motosiklet qəzasında həlak oldu
16-06-2026, 19:04
100-dən çox insan Estoniyadan Rusiyaya keçə bilmir və gecəni küçələrdə keçirmək məcburiyyətində qalır
16-06-2026, 18:59
İtkin düşmüş qızlar sağ tapıldı
16-06-2026, 18:49
Putinin müəllimi gələcək prezidentin məktəb illərindən danışdı
16-06-2026, 18:35
Pornoqrafiya işi üzrə ev dustaqlığına buraxıldı
16-06-2026, 11:36
QHT tərəfindən Ağcabədi və Sabirabad rayonlarındakı göllərdə ekoloji vəziyyət araşdırılıb
15-06-2026, 22:44
Dmitriyev Starmerin 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial media qadağası ilə bağlı şərh verdi
15-06-2026, 14:00
Türkiyədən 3 milyon rubl dəyərində lüks çantanı qanunsuz olaraq idxal etməyə cəhd edib
15-06-2026, 13:31
Toya hazırlaşmaq üçün məzuniyyət hüququ xatırladılır
15-06-2026, 13:26
On nəfər qanunsuz bank fəaliyyəti ilə bağlı məhkəmə qarşısına çıxacaq
14-06-2026, 16:33
Ən kiçik qızıl külçənin qiyməti hazırda 11.000 rubldur
14-06-2026, 16:31
Məktəbli qızlara daş atıb
11-06-2026, 19:14
Tapılan balinanın yan üzgəcləri bədəninə iplə bağlanıb
10-06-2026, 18:40
Miqrantlar üçün rüsumların artırılması qərarını düzgün qərar adlandırdı
10-06-2026, 18:25
Vahid Dövlət İmtahanında fırıldaq etmək məktəblilər üçün şantajla nəticələnə bilər
9-06-2026, 21:09
Sağlamlıq düşərgəsində uşaqlar bağırsaq infeksiyasına yoluxublar
9-06-2026, 20:56
Yeniyetmə "Əbədi məşəl"i təhqir etdiyinə görə mühakimə olunacaq
8-06-2026, 22:30
Yasamal rayonunda “Məişət zorakılığına yox!” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib
7-06-2026, 09:25
Ölkədə ilk dəfə "Təbiətin Dostları" Festivalı keçirildi
7-06-2026, 08:59
İldırımın yaratdığı meşə yanğınını söndürürlər
7-06-2026, 08:51
Xilasedicilər sınmış qayıqdan dörd nəfəri sahilə çıxarıblar
7-06-2026, 08:26
Mənzilinə 24 əcnəbini qeydiyyata aldığına görə mühakimə olunacaq
7-06-2026, 08:14
Vyetnam və Türkiyədən olan turistlər getdikcə daha çox tətil üçün Rusiyaya gəlirlər
4-06-2026, 23:24
Benzin spekulyatoru saxlanılıb
4-06-2026, 15:35
Bağ sahəsində iki metr uzunluğunda ilan aşkar edilib
4-06-2026, 15:28
Səyahət agenti müştəriləri aldatmaqda günahını etiraf edib
3-06-2026, 07:58
9,8 milyon rubl dəyərində qızıl qaçaqmalçılığına cəhd ediblər