09:40 / 27-06-2026
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri istənilən vəzifəni icra etməyə qadirdir-Könül Nurullayeva
22:30 / 25-06-2026
AŞPA-nın qərarları siyasi revanşizm və qisas cəhdləri ilə bağlıdır-Könül Nurullayeva
22:25 / 25-06-2026
Rumıniya səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən çağırıldıqdan sonra şərh verməkdən imtina etdi
22:23 / 25-06-2026
Tallinin mərkəzində cırılmış Ukrayna bayrağı tapılıb
22:20 / 25-06-2026
Merz: "Cəbhə xəttini dondurmağın və Ukrayna ilə bağlı danışıqları davam etdirməyin vaxtıdır"
22:18 / 25-06-2026
İraq hakimiyyəti OPEC-dən mümkün çıxma xəbərlərini fərziyyə adlandırır
22:13 / 25-06-2026
Lukaşenko ukraynalıların Belarusda göbələk yığmasına icazə verməkdən çəkinmədiyini bildirdi
22:09 / 25-06-2026
Bacısını öldürməkdə ittiham olunan həbs edilib
22:02 / 25-06-2026
Həmkarına bıçaqla hücum edən aktrisa həbsdən azad edilib
21:56 / 25-06-2026
Hava təcili yardım vertolyotunda qız uşağı dünyaya gətirib
21:52 / 25-06-2026
Qərb ABŞ-ın Böyük Britaniya bazasından bombardmançı təyyarələrini çıxarmağa başladığını açıqladı
21:48 / 25-06-2026
BVF Venesuelada güclü zəlzələlərlə bağlı bəyanat yayıb
21:45 / 25-06-2026
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-ı Kiyevə silah tədarükünün gözlənilməz nəticələri barədə məlumatlandırdı
21:41 / 25-06-2026
Ukrayna əleyhinə mitinq bir neçə yüz nəfəri cəlb etdi
21:37 / 25-06-2026
Dağıstanda uzun müddətdir davam edən münaqişə üzündən atışma: bir nəfər ölüb, bir nəfər yaralanıb
21:34 / 25-06-2026
Polşa Ukraynadan qırıcı təyyarələr müqabilində dronlar tədarük etməsini tələb edib
21:32 / 25-06-2026
Ədliyyə Nazirliyi: Rusiya və Belarus cəzaların vahidləşdirilməsi məsələsində sıx əməkdaşlıq edirlər
21:29 / 25-06-2026
"Zenit" Basketbol Klubunun baş məşqçisi təyin edildi
21:25 / 25-06-2026
İlkin məlumatlara görə, Fransa tərəfindən saxlanılan tankerin heyətində Rusiya vətəndaşı yoxdur
21:20 / 25-06-2026
Slovakiyanın Baş naziri Robert Fiko Qdansk konfransından məyus oldu
21:12 / 25-06-2026
Rusiyanın ATƏT-dəki Daimi Nümayəndəsi: "Brüssel Kiyevin məğlubiyyətindən sonra Rusiyaya hücum etməyi planlaşdırır"
21:08 / 25-06-2026
Mənzil və kommunal xidmətlər üzrə mütəxəssis bağ evlərində sakit saatlara riayət etməyin vacibliyini vurğuladı
21:04 / 25-06-2026
Şübhəli əşyanın partladılması nəticəsində üç nəfər yaralanıb
22:59 / 24-06-2026
Bir kişi cəsədi tapılıb
22:31 / 24-06-2026
Zelenski Belarusda ötürücü əməliyyatını elan etdi
19:25 / 24-06-2026
"Atlantic": ABŞ Ordusunun Avropa və Afrika komandanı Donahoe istefa verəcək
19:17 / 24-06-2026
Bessent: "Rusiya Ukraynadakı münaqişədən sonra dollar sisteminə qayıtmaq istəyəcək"
19:14 / 24-06-2026
Ukraynanın keçmiş xarici işlər naziri Kuleba Trampın münaqişə ilə bağlı mövqeyini dəyişdiyinə şübhə edir
19:04 / 24-06-2026
ABŞ İran üçün dondurulmamış İran aktivlərindən istifadə edərək mal alacaq
18:59 / 24-06-2026
"Baza": Krasnodar diyarında qəzaya uğrayan vertolyotun pilotu vəfat edib
18:56 / 24-06-2026
Ot yanğını söndürülür
18:52 / 24-06-2026
Rusiyanın ən çox futbola yönəlmiş bölgələrindən birini seçib
16:15 / 24-06-2026
Almaniya iqtisadiyyatın bütün sahələrində Ukraynaya kömək etmək üçün vəsait tapmağa çalışır
16:12 / 24-06-2026
Moskvaya yaxınlaşarkən vurulan dronların sayı səkkizə çatıb
16:10 / 24-06-2026
"Spartak Moskva"nın keçmiş kapitanı Cikiya Türkiyədən Rusiya Premyer Liqasına qayıdıb
16:06 / 24-06-2026
Qərb Kiyevə "Patriot" raketlərinin istehsalı üçün lisenziya verilməməsinə çağırıb
Ermənistan və Almaniya şirkəti Oxçuçayı təhlükəli həddə çirkləndirir - Nazirlik beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdi (FOTO)
Tarix: 29-06-2021 18:29 | Bölmə: Sosial
Ermənistan və Almaniyanın “Kronimet Holding” şirkətinin əsas səhmdarı olduğu Qacaran mədənini işlədən “Zəngəzur Mis Molibden Zavodu” ətraf mühit və insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradaraq Oxçuçayı təhlükəli həddə çirkləndirir.
Araz çayının sol qolu olan Oxçuçay çayının uzunluğu 83 km, sahəsi 1,175 km2-dir. Mənbəyini Zəngəzur silsiləsinin Qapıcıq dağından (3285 m) götürür. Çayın böyük hissəsi Ermənistanın Sünik bölgəsində (Azərbaycanın Zəngəzur adlanan tarixi bölgəsidir) yerləşir, aşağı məcrası erməni işğalından azad edilmiş Zəngilan rayonu ərazisindən axaraq Araz çayına tökülür.
Əsas axınını qar (46%), yağış (10%) və yeraltı (44%) sular formalaşdırır. Orta illik su axını 10 m3/san, orta illik həcmi 315 milyon m3-dir. İllik axının 40% -i yaz dövründə, 43% -i yayda, 10% -i payızda, 7% -i qış mövsümündə formalaşır.
Oxçuçayın transsərhəd çirklənməsi
Azərbaycanın yerüstü su ehtiyatlarının təxminən 70%-i qonşu ölkələrdə formalaşıb, transsərhəd su axınları hesabınadır.
Transsərhəd çay olan Oxçuçay Ermənistan ərazisində daim kəskin çirklənməyə məruz qalan çaydır. Qafan və Qacaran dağ – mədən sənayesinin tullantıları ilə hədsiz dərəcədə çirkləndirilən Oxçuçay, sanki sənaye tullantılarının kollektoru rolunu oynayır. Bu sular təmizlənmədən birbaşa çaya axıdıldığı və çirklənmə səviyyəsi dəfələrlə normadan artıq olduğu üçün onun su ehtiyatlarının ölkə ərazisində istifadəsi yararsız hesab edilir.
Oxçuçayın Cənubi Qafqazın ikinci böyük çayı olan Araz çayına töküldüyünü nəzərə alsaq, onun çirklənməsi Araz çayının su ehtiyatlarının keyfiyyətinə də birbaşa təsir göstərir. Araz çayı Kür çayının ən böyük sağ qolu olmaqla Ermənistanla digər transsərhəd çaydır və Azərbaycanın əkin sahələrinin suvarılmasında həlledici rol oynayır. Lakin çaydakı suyun keyfiyyətinin ciddi dəyişikliyi səbəbindən onun məişət və kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadəsi son dərəcə mənfi təsirlərə yol aça bilər.
Heç kəsə sirr deyil ki, çay suyunun ağır metal və duzlarla çirklənməyə məruz qalması, mədən və emal müəssisələrinin fəaliyyəti nəticəsində formalaşan və birbaşa çay hövzəsinə axıdılan tullantı suları hesabına baş verir. Ermənistanın ən böyük mədən müəssisələrindən birinin Sünik vilayətində, Oxçuçay çayının mənbəyində (Ermənistanda Voqji çayı adlanır) yerləşməsi onun bu mənbələr hesabına çirklənmə faktını təsdiq etməyə əsas verir. Ermənistandakı Qacaran mis-molibden zavodu və Qafan filiz emalı zavodu tərəfindən normadan dəfələrlə artıq ağır metalların çaya atılması yalnız çay faunasını, ekosistemini məhv etmir, həm də insan sağlamlığı üçün son dərəcə təhlükəlidir. Çirklənmiş suyun istifadəsi zərərli nəticələrə - mədə-bağırsaq traktının pozğunluqlarına, böyrəklərdə və sümük toxumasında dağıdıcı proseslərə, ürək-damar, sinir sistemlərinin pozulması problemlərinə yol aça bilir.
Oxçuçayda 2020-2021-ci illərdə aparılan monitorinqlərin nəticələri (su nümunələrinin laborator analizi və vizual müşahidələr):
İşğaldan azad edilmiş Zəngilan rayonu ərazisindən axan yerli çaylarda ekoloqlar tərəfindən monitorinqlər aparılıb. Oxçuçaydan 2021-ci ilin yanvar-iyun aylarında götürülən su nümunələrində yüksək miqdarda ağır metal, xüsusən mis, molibden, manqan, dəmir, sink və xrom aşkar edilib. ETSN-nin monitorinq hesabatlarına əsasən, çayda mis-molibden birləşməsinin miqdarı 2, dəmir 4 və nikel - 7 dəfə normadan yüksək olub, çayın rəngi çirkələnmə səbəbindən vaxtaşırı dəyişib. 2021-ci ilin mart ayında çayda qızılxallı balığın (Small Trout) kütləvi ölümü qeydə alınıb.
Aparılan monitorinqlər nəticəsində çay suyunda müxtəlif vaxtlarda - bolsulu və az sulu dövrlərdə ümumilikdə ağır metallar ilin bütün fəsillərində normadan dəfələrlə artıq olub:
- 09.01.2021 tarixində: nikel normaldan 7,1 dəfə çox olub.
- 28.01.2021 tarixində: manqan 3,6 dəfə, dəmir 4,6 dəfə, nikel 5,7 dəfə, kadmiyum 3,5 dəfə, ammonium 1,6 dəfə, qurğuşun 1,3 dəfə, sink 1,2 dəfə, molibden normadan 2,5 dəfə çox olub.
- 05.02.2021 tarixində: manqan 2 dəfə, dəmir 3,5 dəfə, nikel 3,6 dəfə, molibden normadan 1,7 dəfə çox olub.
- 09.02.2021 tarixində: dəmir normadan 1,8 dəfə, molibden 1,4 dəfə, manqan 1,9 dəfə çox olub.
- 26.02.2021 tarixində: manqan 3.2 dəfə, dəmir 5.2 dəfə, nikel 1.4 dəfə, molibden normadan 1.3 dəfə çox olub.
- 04.03.2021 tarixində: dəmir 2,8 dəfə, manqan normadan 3,6 dəfə çox olub.
- 10.05.2021 tarixində: dəmir 1,8 dəfə, kadmiyum normadan 1,4 dəfə çox olub.
- 21.05.2021 tarixində: dəmir normadan 2 dəfə çox olub.
- 07.06.2021 tarixində: ağır metallardan olan dəmir normanı 1,1 dəfə çox olub.
- 14.06.2021 tarixində: transsərhəd mənbədən götürülən su nümunəsindəki dəmirin miqdarı 2,2 dəfə, Zəngilan şəhərində alınan su nümunəsində dəmirin miqdarı 1,5 dəfə, manqanın miqdarı 1,1 dəfə normadan çox olub.
07 mart 2021-ci ildə Oxçuçay çayının Zəngilanın Şayıflı və Cahangirbəyli kəndlərindəki hissəsində aparılan vizual monitorinq zamanı Azərbaycan Respublikasının “Qırmızı Kitab”ına daxil edilən 227 kiçik qızılxallı balıq və 330 şirbit balıqlarının kütləvi ölümü müşahidə edilib. Balıqların ölümünə səbəb çayın suyundakı dəmir, mis, nikel, molibden və digər ağır metalların çoxluğu olub.
Çayın suyu və dib çöküntüləri nümunəsinin təhlilləri ETSN-nin sifarişi əsasında Almaniyanın beynəlxalq səviyyədə akkreditə olunmuş və sertifikatlaşdırılmış SGS laboratoriyasında aparılıb (“Societe General de Survelliance Azeri Ltd” LLJ ilə müqavilə əsasında). Oxçuçay çayından götürülmüş su nümunələrinin sınaq nəticələri çay səthindəki sularda ağır metalların, xüsusən dəmir, mis, manqan, molibden, sink, xrom, nikel və digərlərinin yüksək miqdarda olduğunu aşkar edib, hətta çöküntü nümunələrində təhlükəli maddələrin konsentrasiyasının normadan dəfələrlə artıq olduğu müəyyən edilərək, çayın çirklənmə səviyyəsinin kritik olduğu aşkar edilib.
Beynəlxalq təşkilatların rolu
Təəssüf ki, çayların böyük bir hissəsinin Azərbaycan ərazisinə axdığı Ermənistan hələ də Transsərhəd Su hövzlərinə dair Helsinki Konvensiyasına qoşulmayıb. 1992-ci ildə Helsinki (Finlandiya) şəhərində qəbul edilmiş bu beynəlxalq sənəd transsərhəd səth və yeraltı sularının ekoloji cəhətdən etibarlı idarə olunmasına və qorunmasına yönəlmiş milli tədbirlərin və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün bir mexanizm rolunu oynayır.
Bunu nəzərə alaraq ETSN Oxçuçayın ekoloji böhranı və kritik vəziyyəti, o cümlədən Ermənistan tərəfindən davamlı çirkləndirilməsi baxımından çay və onun ekosistemi üçün gözlənilən ekoloji risklər barədə məlumatlandırma və çirklənmənin qarşısnın alınması məqsədilə beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib.
Bununla əlaqədar UNEP-in Avropa Ofisinin direktoru cənab Bruno Pozziyə, UNECE-nin icraçı katibi xanım Olga Algayerovaya göndərilən məktublarda Oxçuçayın ekoloji böhran vəziyyətində olması və məsələnin ciddiliyi barədə məlumat verilib, Ermənistan tərəfindən bölgənin unikal ekosisteminin dönməz məhvinə səbəb olan transsərhəd çirklənmənin qarşısını almağa çağırış edilib.
Oxçuçayın ekoloji deqradasiyası barədə və Ermənistanın belə davamlı çirkləndirmə fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün təcili tədbirlərin görülməsi tələbi ilə UNECE-nin Konvensiya katiblərinə - Transsərhəd su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi üzrə Katib cənab Sonja Koeppelə, eləcə də Transsərhəd Kontekstdə Ətraf Mühitə Təsirin Qiymətləndirilməsi üzrə Konvensiyanın Katibi xanım Tea Aulavuoya da müvafiq müraciətlər edilib.
Eyni zamanda, İran İslam Respublikası Ətraf Mühit İdarəsinin Rəhbəri, cənab İsa Kalantariyə hər iki ölkənin ətraf mühitinə təsir edən bu mənfi transsərhəd təsirin qarşısının alınması üçün ortaq hərəkətlərin zəruriliyini əks etdirən məktub göndərilib. Eyni zamanda bu problemin birlikdə həll olunmasına xidmət edəcək ortaq işçi qrupun yaradılması təklif edilib.
Beynəlxalq təşkilatlarla yanaşı, ETSN Alman Bundestaqına, Yaşıllar Fraksiyası nümayəndələrinə müraciət edərək Almaniyanın “Kronimet Holding” şirkətinin əsas səhmdarı olduğu Qacaran mədənini işlədən “Zəngəzur Mis Molibden Zavodu”nun ətraf mühit və insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə törədən fəaliyyətinə diqqəti yönəltməyə dəvət edib.
Almaniya Bundestaqının Ətraf Mühit, Təbiəti Mühafizə və Nüvə Təhlükəsizliyi Komitəsinin sədri, xanım Sylvia Kotting-Uhl-a, Almaniya Bundestaqının Ətraf Mühit, Təbiəti Mühafizə və Nüvə Təhlükəsizliyi Komitəsinin spikeri xanim Steffi Lemkeye və Alman Bundestaqında Yaşıllar Fraksiyasının Ətraf Mühit Siyasəti üzrə sözçüsü Dr. Bettina Hoffmanna müvafiq müraciətlər və məktublar ünvanlanıb.
Məktublarda ETSN tərəfindən Alman hökuməti, vətəndaş cəmiyyəti və ictimaiyyətinin bu məsələyə tezliklə münasibət bildirməsinə dair gözləntilər ifadə edilib. Bununla yanaşı məktublarda Ermənistandakı çoxsaylı ekoloji təşkilatların da Oxçuçayın Ermənistan ərazisində ciddi çirklənməyə məruz qalması ilə əlaqədar qaldırdıqları narahatlıqlar, erməni media mənbələrindən faktlar da təqdim edilib.
Emin Qarabağlı
ETSN-nin Beynəlxalq Əməkdaşlıq şöbəsinin müdiri
Baxış sayı: 418
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 29-06-2021 18:29 | Bölmə: Sosial
Ermənistan və Almaniyanın “Kronimet Holding” şirkətinin əsas səhmdarı olduğu Qacaran mədənini işlədən “Zəngəzur Mis Molibden Zavodu” ətraf mühit və insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradaraq Oxçuçayı təhlükəli həddə çirkləndirir.
Araz çayının sol qolu olan Oxçuçay çayının uzunluğu 83 km, sahəsi 1,175 km2-dir. Mənbəyini Zəngəzur silsiləsinin Qapıcıq dağından (3285 m) götürür. Çayın böyük hissəsi Ermənistanın Sünik bölgəsində (Azərbaycanın Zəngəzur adlanan tarixi bölgəsidir) yerləşir, aşağı məcrası erməni işğalından azad edilmiş Zəngilan rayonu ərazisindən axaraq Araz çayına tökülür.
Əsas axınını qar (46%), yağış (10%) və yeraltı (44%) sular formalaşdırır. Orta illik su axını 10 m3/san, orta illik həcmi 315 milyon m3-dir. İllik axının 40% -i yaz dövründə, 43% -i yayda, 10% -i payızda, 7% -i qış mövsümündə formalaşır.
Oxçuçayın transsərhəd çirklənməsi
Azərbaycanın yerüstü su ehtiyatlarının təxminən 70%-i qonşu ölkələrdə formalaşıb, transsərhəd su axınları hesabınadır.
Transsərhəd çay olan Oxçuçay Ermənistan ərazisində daim kəskin çirklənməyə məruz qalan çaydır. Qafan və Qacaran dağ – mədən sənayesinin tullantıları ilə hədsiz dərəcədə çirkləndirilən Oxçuçay, sanki sənaye tullantılarının kollektoru rolunu oynayır. Bu sular təmizlənmədən birbaşa çaya axıdıldığı və çirklənmə səviyyəsi dəfələrlə normadan artıq olduğu üçün onun su ehtiyatlarının ölkə ərazisində istifadəsi yararsız hesab edilir.
Oxçuçayın Cənubi Qafqazın ikinci böyük çayı olan Araz çayına töküldüyünü nəzərə alsaq, onun çirklənməsi Araz çayının su ehtiyatlarının keyfiyyətinə də birbaşa təsir göstərir. Araz çayı Kür çayının ən böyük sağ qolu olmaqla Ermənistanla digər transsərhəd çaydır və Azərbaycanın əkin sahələrinin suvarılmasında həlledici rol oynayır. Lakin çaydakı suyun keyfiyyətinin ciddi dəyişikliyi səbəbindən onun məişət və kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadəsi son dərəcə mənfi təsirlərə yol aça bilər.
Heç kəsə sirr deyil ki, çay suyunun ağır metal və duzlarla çirklənməyə məruz qalması, mədən və emal müəssisələrinin fəaliyyəti nəticəsində formalaşan və birbaşa çay hövzəsinə axıdılan tullantı suları hesabına baş verir. Ermənistanın ən böyük mədən müəssisələrindən birinin Sünik vilayətində, Oxçuçay çayının mənbəyində (Ermənistanda Voqji çayı adlanır) yerləşməsi onun bu mənbələr hesabına çirklənmə faktını təsdiq etməyə əsas verir. Ermənistandakı Qacaran mis-molibden zavodu və Qafan filiz emalı zavodu tərəfindən normadan dəfələrlə artıq ağır metalların çaya atılması yalnız çay faunasını, ekosistemini məhv etmir, həm də insan sağlamlığı üçün son dərəcə təhlükəlidir. Çirklənmiş suyun istifadəsi zərərli nəticələrə - mədə-bağırsaq traktının pozğunluqlarına, böyrəklərdə və sümük toxumasında dağıdıcı proseslərə, ürək-damar, sinir sistemlərinin pozulması problemlərinə yol aça bilir.
Oxçuçayda 2020-2021-ci illərdə aparılan monitorinqlərin nəticələri (su nümunələrinin laborator analizi və vizual müşahidələr):
İşğaldan azad edilmiş Zəngilan rayonu ərazisindən axan yerli çaylarda ekoloqlar tərəfindən monitorinqlər aparılıb. Oxçuçaydan 2021-ci ilin yanvar-iyun aylarında götürülən su nümunələrində yüksək miqdarda ağır metal, xüsusən mis, molibden, manqan, dəmir, sink və xrom aşkar edilib. ETSN-nin monitorinq hesabatlarına əsasən, çayda mis-molibden birləşməsinin miqdarı 2, dəmir 4 və nikel - 7 dəfə normadan yüksək olub, çayın rəngi çirkələnmə səbəbindən vaxtaşırı dəyişib. 2021-ci ilin mart ayında çayda qızılxallı balığın (Small Trout) kütləvi ölümü qeydə alınıb.
Aparılan monitorinqlər nəticəsində çay suyunda müxtəlif vaxtlarda - bolsulu və az sulu dövrlərdə ümumilikdə ağır metallar ilin bütün fəsillərində normadan dəfələrlə artıq olub:
- 09.01.2021 tarixində: nikel normaldan 7,1 dəfə çox olub.
- 28.01.2021 tarixində: manqan 3,6 dəfə, dəmir 4,6 dəfə, nikel 5,7 dəfə, kadmiyum 3,5 dəfə, ammonium 1,6 dəfə, qurğuşun 1,3 dəfə, sink 1,2 dəfə, molibden normadan 2,5 dəfə çox olub.
- 05.02.2021 tarixində: manqan 2 dəfə, dəmir 3,5 dəfə, nikel 3,6 dəfə, molibden normadan 1,7 dəfə çox olub.
- 09.02.2021 tarixində: dəmir normadan 1,8 dəfə, molibden 1,4 dəfə, manqan 1,9 dəfə çox olub.
- 26.02.2021 tarixində: manqan 3.2 dəfə, dəmir 5.2 dəfə, nikel 1.4 dəfə, molibden normadan 1.3 dəfə çox olub.
- 04.03.2021 tarixində: dəmir 2,8 dəfə, manqan normadan 3,6 dəfə çox olub.
- 10.05.2021 tarixində: dəmir 1,8 dəfə, kadmiyum normadan 1,4 dəfə çox olub.
- 21.05.2021 tarixində: dəmir normadan 2 dəfə çox olub.
- 07.06.2021 tarixində: ağır metallardan olan dəmir normanı 1,1 dəfə çox olub.
- 14.06.2021 tarixində: transsərhəd mənbədən götürülən su nümunəsindəki dəmirin miqdarı 2,2 dəfə, Zəngilan şəhərində alınan su nümunəsində dəmirin miqdarı 1,5 dəfə, manqanın miqdarı 1,1 dəfə normadan çox olub.
07 mart 2021-ci ildə Oxçuçay çayının Zəngilanın Şayıflı və Cahangirbəyli kəndlərindəki hissəsində aparılan vizual monitorinq zamanı Azərbaycan Respublikasının “Qırmızı Kitab”ına daxil edilən 227 kiçik qızılxallı balıq və 330 şirbit balıqlarının kütləvi ölümü müşahidə edilib. Balıqların ölümünə səbəb çayın suyundakı dəmir, mis, nikel, molibden və digər ağır metalların çoxluğu olub.
Çayın suyu və dib çöküntüləri nümunəsinin təhlilləri ETSN-nin sifarişi əsasında Almaniyanın beynəlxalq səviyyədə akkreditə olunmuş və sertifikatlaşdırılmış SGS laboratoriyasında aparılıb (“Societe General de Survelliance Azeri Ltd” LLJ ilə müqavilə əsasında). Oxçuçay çayından götürülmüş su nümunələrinin sınaq nəticələri çay səthindəki sularda ağır metalların, xüsusən dəmir, mis, manqan, molibden, sink, xrom, nikel və digərlərinin yüksək miqdarda olduğunu aşkar edib, hətta çöküntü nümunələrində təhlükəli maddələrin konsentrasiyasının normadan dəfələrlə artıq olduğu müəyyən edilərək, çayın çirklənmə səviyyəsinin kritik olduğu aşkar edilib.
Beynəlxalq təşkilatların rolu
Təəssüf ki, çayların böyük bir hissəsinin Azərbaycan ərazisinə axdığı Ermənistan hələ də Transsərhəd Su hövzlərinə dair Helsinki Konvensiyasına qoşulmayıb. 1992-ci ildə Helsinki (Finlandiya) şəhərində qəbul edilmiş bu beynəlxalq sənəd transsərhəd səth və yeraltı sularının ekoloji cəhətdən etibarlı idarə olunmasına və qorunmasına yönəlmiş milli tədbirlərin və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün bir mexanizm rolunu oynayır.
Bunu nəzərə alaraq ETSN Oxçuçayın ekoloji böhranı və kritik vəziyyəti, o cümlədən Ermənistan tərəfindən davamlı çirkləndirilməsi baxımından çay və onun ekosistemi üçün gözlənilən ekoloji risklər barədə məlumatlandırma və çirklənmənin qarşısnın alınması məqsədilə beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib.
Bununla əlaqədar UNEP-in Avropa Ofisinin direktoru cənab Bruno Pozziyə, UNECE-nin icraçı katibi xanım Olga Algayerovaya göndərilən məktublarda Oxçuçayın ekoloji böhran vəziyyətində olması və məsələnin ciddiliyi barədə məlumat verilib, Ermənistan tərəfindən bölgənin unikal ekosisteminin dönməz məhvinə səbəb olan transsərhəd çirklənmənin qarşısını almağa çağırış edilib.
Oxçuçayın ekoloji deqradasiyası barədə və Ermənistanın belə davamlı çirkləndirmə fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün təcili tədbirlərin görülməsi tələbi ilə UNECE-nin Konvensiya katiblərinə - Transsərhəd su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi üzrə Katib cənab Sonja Koeppelə, eləcə də Transsərhəd Kontekstdə Ətraf Mühitə Təsirin Qiymətləndirilməsi üzrə Konvensiyanın Katibi xanım Tea Aulavuoya da müvafiq müraciətlər edilib.
Eyni zamanda, İran İslam Respublikası Ətraf Mühit İdarəsinin Rəhbəri, cənab İsa Kalantariyə hər iki ölkənin ətraf mühitinə təsir edən bu mənfi transsərhəd təsirin qarşısının alınması üçün ortaq hərəkətlərin zəruriliyini əks etdirən məktub göndərilib. Eyni zamanda bu problemin birlikdə həll olunmasına xidmət edəcək ortaq işçi qrupun yaradılması təklif edilib.
Beynəlxalq təşkilatlarla yanaşı, ETSN Alman Bundestaqına, Yaşıllar Fraksiyası nümayəndələrinə müraciət edərək Almaniyanın “Kronimet Holding” şirkətinin əsas səhmdarı olduğu Qacaran mədənini işlədən “Zəngəzur Mis Molibden Zavodu”nun ətraf mühit və insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə törədən fəaliyyətinə diqqəti yönəltməyə dəvət edib.
Almaniya Bundestaqının Ətraf Mühit, Təbiəti Mühafizə və Nüvə Təhlükəsizliyi Komitəsinin sədri, xanım Sylvia Kotting-Uhl-a, Almaniya Bundestaqının Ətraf Mühit, Təbiəti Mühafizə və Nüvə Təhlükəsizliyi Komitəsinin spikeri xanim Steffi Lemkeye və Alman Bundestaqında Yaşıllar Fraksiyasının Ətraf Mühit Siyasəti üzrə sözçüsü Dr. Bettina Hoffmanna müvafiq müraciətlər və məktublar ünvanlanıb.
Məktublarda ETSN tərəfindən Alman hökuməti, vətəndaş cəmiyyəti və ictimaiyyətinin bu məsələyə tezliklə münasibət bildirməsinə dair gözləntilər ifadə edilib. Bununla yanaşı məktublarda Ermənistandakı çoxsaylı ekoloji təşkilatların da Oxçuçayın Ermənistan ərazisində ciddi çirklənməyə məruz qalması ilə əlaqədar qaldırdıqları narahatlıqlar, erməni media mənbələrindən faktlar da təqdim edilib.
Emin Qarabağlı
ETSN-nin Beynəlxalq Əməkdaşlıq şöbəsinin müdiri
Baxış sayı: 418
Bölməyə aid digər xəbərlər
25-06-2026, 22:13
Lukaşenko ukraynalıların Belarusda göbələk yığmasına icazə verməkdən çəkinmədiyini bildirdi
25-06-2026, 21:56
Hava təcili yardım vertolyotunda qız uşağı dünyaya gətirib
25-06-2026, 21:29
"Zenit" Basketbol Klubunun baş məşqçisi təyin edildi
25-06-2026, 21:08
Mənzil və kommunal xidmətlər üzrə mütəxəssis bağ evlərində sakit saatlara riayət etməyin vacibliyini vurğuladı
24-06-2026, 15:44
Taylanddan qayıdan melioidozlu turist yoluxucu hesab edilməyib
24-06-2026, 15:35
Millət vəkilinin növbəti vətəndaş qəbulu baş tutub
23-06-2026, 21:13
Yenidən lotereyada bir milyon rubl qazandı
23-06-2026, 20:31
Uşaq idman tədbirləri müvəqqəti olaraq ləğv edilib
23-06-2026, 20:21
Qasırğa 200 illik kilsənin günbəzini qopardı
22-06-2026, 16:18
Uçuşu dayandıran "Pobeda" təyyarəsi yoxlanılır
22-06-2026, 15:47
Qazonlarda park etməyə görə böyük cərimələr xatırladılır
21-06-2026, 19:44
Simonyan Rusiyaya daxil olan ermənilərin sosial media hesablarının yoxlanılmasını təklif etdi
21-06-2026, 19:32
Azərbaycan yaxınlığında Xəzər dənizində neft dağılması
17-06-2026, 20:25
Putin Bruney Sultanına yanacaq-enerji sektorunu birgə inkişaf etdirməyi təklif etdi
17-06-2026, 12:00
Keçmiş qubernator korrupsiyada şübhəli bilinir
17-06-2026, 11:55
Həkimlər boynuna budaq sancılmış qızı xilas etdilər
16-06-2026, 23:46
Tanınmış vəkilin qızı motosiklet qəzasında həlak oldu
16-06-2026, 19:04
100-dən çox insan Estoniyadan Rusiyaya keçə bilmir və gecəni küçələrdə keçirmək məcburiyyətində qalır
16-06-2026, 18:59
İtkin düşmüş qızlar sağ tapıldı
16-06-2026, 18:49
Putinin müəllimi gələcək prezidentin məktəb illərindən danışdı
16-06-2026, 18:35
Pornoqrafiya işi üzrə ev dustaqlığına buraxıldı
16-06-2026, 11:36
QHT tərəfindən Ağcabədi və Sabirabad rayonlarındakı göllərdə ekoloji vəziyyət araşdırılıb
15-06-2026, 22:44
Dmitriyev Starmerin 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial media qadağası ilə bağlı şərh verdi
15-06-2026, 14:00
Türkiyədən 3 milyon rubl dəyərində lüks çantanı qanunsuz olaraq idxal etməyə cəhd edib
15-06-2026, 13:31
Toya hazırlaşmaq üçün məzuniyyət hüququ xatırladılır
15-06-2026, 13:26
On nəfər qanunsuz bank fəaliyyəti ilə bağlı məhkəmə qarşısına çıxacaq
14-06-2026, 16:33
Ən kiçik qızıl külçənin qiyməti hazırda 11.000 rubldur
14-06-2026, 16:31
Məktəbli qızlara daş atıb
11-06-2026, 19:14
Tapılan balinanın yan üzgəcləri bədəninə iplə bağlanıb
10-06-2026, 18:40
Miqrantlar üçün rüsumların artırılması qərarını düzgün qərar adlandırdı
10-06-2026, 18:25
Vahid Dövlət İmtahanında fırıldaq etmək məktəblilər üçün şantajla nəticələnə bilər
9-06-2026, 21:09
Sağlamlıq düşərgəsində uşaqlar bağırsaq infeksiyasına yoluxublar
9-06-2026, 20:56
Yeniyetmə "Əbədi məşəl"i təhqir etdiyinə görə mühakimə olunacaq
8-06-2026, 22:30
Yasamal rayonunda “Məişət zorakılığına yox!” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirilib
7-06-2026, 09:25
Ölkədə ilk dəfə "Təbiətin Dostları" Festivalı keçirildi
7-06-2026, 08:59
İldırımın yaratdığı meşə yanğınını söndürürlər
7-06-2026, 08:51
Xilasedicilər sınmış qayıqdan dörd nəfəri sahilə çıxarıblar
7-06-2026, 08:26
Mənzilinə 24 əcnəbini qeydiyyata aldığına görə mühakimə olunacaq
7-06-2026, 08:14
Vyetnam və Türkiyədən olan turistlər getdikcə daha çox tətil üçün Rusiyaya gəlirlər
4-06-2026, 23:24
Benzin spekulyatoru saxlanılıb
4-06-2026, 15:35
Bağ sahəsində iki metr uzunluğunda ilan aşkar edilib
4-06-2026, 15:28
Səyahət agenti müştəriləri aldatmaqda günahını etiraf edib
3-06-2026, 07:58
9,8 milyon rubl dəyərində qızıl qaçaqmalçılığına cəhd ediblər
2-06-2026, 21:41
Paşinyan AB-yə ilk erməni gülü və tərəvəz göndərdiyini açıqladı
2-06-2026, 00:13
Əsrə Bərabər Bir Ömür: Almaxanım Ananın Yüz İllik İşığı