COVİD-19-UN ÖLKƏMİZ ÜÇÜN TÖRƏDƏCƏYİ FƏSADLAR, ONDAN SONRAKI İQTİSADİ VƏ SOSİAL DURUM

Xəbər lenti

20:21 / 25-05-2026

Təqaüddə olan hakim statusundan məhrum edilib

20:19 / 25-05-2026

Rubionun Yerevana qarşıdan gələn səfərini tənqid etdi

20:15 / 25-05-2026

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Ağ Ev yaxınlığında baş verən atışmanı Trampa qarşı sui-qəsd cəhdi adlandırıb

20:04 / 25-05-2026

ABŞ-ın neft ehtiyatlarının sürətlə azaldığını göstərir

20:01 / 25-05-2026

İki nəfəri öldürməkdə ittiham olunan bir kişiyə bəraət verib

19:58 / 25-05-2026

Qayınanasını öldürməkdə şübhəli bilinən qadın saxlanılıb

19:55 / 25-05-2026

Terrorçular və ekstremistlər siyahısına bir tacik islamçısı əlavə edilib

19:51 / 25-05-2026

Uşaqlar arasında kütləvi salmonella infeksiyası ilə bağlı iş açılıb

19:49 / 25-05-2026

Milanın Çempionlar Liqasına vəsiqə qazana bilməməsindən sonra Allegrinin taleyini açıqladı

19:46 / 25-05-2026

Uzaq Şərqdə "Lokobol" qızıl medalını qazandılar

19:41 / 25-05-2026

Qətl şübhəsi ilə saxlanılıb

09:08 / 25-05-2026

Məhbuslar həbsxananı ələ keçiriblər.

09:02 / 25-05-2026

Fon der Leyen dron hadisələri səbəbindən Litvaya səfər edəcək

08:56 / 25-05-2026

On dörd zəlzələ baş verib

08:53 / 25-05-2026

Qərb Rusiyanın Kiyevə qarşı qisas zərbələrindən panikaya düşdü

08:50 / 25-05-2026

Makqovern: "ABŞ münaqişəyə son qoymaq üçün Zelenskiyə təzyiqi artırmalıdır"

08:45 / 25-05-2026

İbrahimov: "ABŞ İran üzərində qələbə elan edə bilər, amma müharibəni bitirə bilməz"

08:39 / 25-05-2026

ABŞ və İran Tehranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarından imtina etməsini saziş layihəsinə daxil edə bilərlər

08:34 / 25-05-2026

Güclü yağışlar nəticəsində üç nəfər ölüb, 17 nəfər itkin düşüb

08:31 / 25-05-2026

İbrahimov: "İran ABŞ üçün Hörmüz boğazını öz şərtləri ilə açmağa hazırdır"

08:27 / 25-05-2026

Hindistanda pələng bir qrup qadına hücum edərək onlardan dördünü parçalayıb

21:43 / 24-05-2026

Prezidentin qızı və gəlini Sosial Reabilitasiya Mərkəzində - Fotolar

21:31 / 24-05-2026

Leyla Əliyeva Bakıda toyda - Video

21:23 / 24-05-2026

17 yaşlı Yusif 10-dan çox nüfuzlu universitetdən qəbul aldı

21:16 / 24-05-2026

“Həmişə istəmişəm qızıl medalım olsun, atama həsr edim” - Şəhid qızından təsirli çıxış

21:13 / 24-05-2026

Çində "Shenzhou-23" pilotlu kosmik gəmisi buraxıldı

21:09 / 24-05-2026

Taylandda üç rus saxlanılıb

21:05 / 24-05-2026

Filippo Fransaya qarşı "Rusiya təhlükəsi" olmadığını bəyan etdi

21:02 / 24-05-2026

Magyar Orbanın ofisini və yataq otağını ictimaiyyət üçün açdı

20:58 / 24-05-2026

Dmitriyev bildirib ki, Merz onun məsləhətinə əməl edərsə, uğur qazanacaq

20:55 / 24-05-2026

Yanğından insanları xilas edən polis əməkdaşlarına mükafat verildi

17:11 / 24-05-2026

Zelenski Ukraynaya qarşı qisas zərbəsindən sonra Qərbə müraciət etdi

17:08 / 24-05-2026

Zarubin Putinin Çin xalqına müraciətini necə hazırladığını göstərdi

17:05 / 24-05-2026

Polis keçmiş sevgilisinə turşu atanı axtarır

16:59 / 24-05-2026

Türkiyədə turist avtobusunun qəzasında 46 nəfər yaralanıb

16:56 / 24-05-2026

Ermənistan Rusiyanın köməyi olmadan Türkiyə və Azərbaycana dəmir yolu xətlərini bərpa edəcək

16:53 / 24-05-2026

Kaliforniyada kimyəvi fəlakət riski qalır

16:50 / 24-05-2026

Evli cütlük tanışını yemək üstündə öldürüb

16:46 / 24-05-2026

Lvova-Belova: "Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin LPR-dəki kollecə hücumu nəticəsində 60 nəfər yaralanıb"

16:44 / 24-05-2026

Paşinyan Ermənistanla Aİ arasında vizasız səyahətin tətbiq olunma müddəti barədə danışdı

Bütün xəbərlər

Ən çox oxunanlar

Vüqar Rəhimzadə: "Ümumdünya Şəhərsalma Forumu qlobal inkişaf modellərinin yenidən formalaşdığı mərkəzi platformadır"

Vüqar Rəhimzadə: "Minsk qrupu tarixdə riyakarlığın, ikili standartların və neokolonial düşüncənin simvolu kimi qalacaq"

İlham Əliyev Bakıda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasının (WUF13) açılış mərasimində iştirak edib

Vüqar Rəhimzadə: "Azərbaycanın bugünkü uğurları ədalətin təntənəsidir"

Millət vəkilinin növbəti vətəndaş qəbulu baş tutub

İlham Əliyevlə xanımının tədbirdən - Fotoları

Türküstan görüşü gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyənləşdirən platforma kimi yadda qaldı-Könül Nurullayeva

DYP-də bölmə rəisi təyin edildi - Foto

Nərgiz Paşayevanın qızı Kannda - Fotolar

WUF13 Azərbaycanın dünyaya təqdim etdiyi inkişaf modelinin nümayişidir-Könül Nurullayeva

Azərbaycanın enerji ixrac imkanları daha da genişlənir-Könül Nurullayeva

Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

COVİD-19-UN ÖLKƏMİZ ÜÇÜN TÖRƏDƏCƏYİ FƏSADLAR, ONDAN SONRAKI İQTİSADİ VƏ SOSİAL DURUM
Tarix: 08-04-2020 21:16 | Bölmə: Reportaj

Tarixə nəzər salsaq, onu əhatəli şəkildə təhlil etsək süurlu canlı məxluqların yarandığı gündən bugünkü günə qədər müxtəlif dövrlərdə həm mühariblər, həm də genişmiqyaslı xəstəliklərin tüğyan etdiyini müşahidə etmək mümkündür. Məhz bu müharibələr və genişmiqyaslı xəstəliklər nəticəsində on min, yüz min, hətta milyonlarla insanların kütləvi ölüm halı baş vermiş, eləcə də ölkələrin iqtisadiyyatına külli miqdarda zərər dəymişdir. Lakin təhlil nəticəsində bütün bu itki və zərərlərin çox qısa müddətdə aradan qalxdığını, hətta bəzi hallarda unuldulduğunun belə şahidi oluruq.Belə müharibələrə Makedoniyalı İsgəndərin Avropa və Asiya istilaları, Ərəblərin yürüşləri, Monqolların Avrasiya istilaları, Əmir Teymurun fəthləri, “Yüzillik müharibə”, ABŞ-da vətəndaş müharibəsi, I və II dünya müharibələri və bu kimi digərlərini misal göstərmək olar.
Bəşər tarixində ən genişmiqyaslı şəkildə yayılmış xəstəliklərə (pandemiya) gəldikdə isə müxtəlif dövrlərdə “Vəba” və ya “Qara ölüm”, “Kolera” emidemiyası, “İspan qripi”, “Su çiçəyi” kimi xəstəlikləri qeyd etmək olar. 21-ci əsrdə isə ilk olaraq “SARS”, daha sonra isə “Quş qripi”, “Donuz qripi” və “Ebola” kimi xəstəliklər kütləvi insan tələfatına gətirib çıxardı. Statistikaya nəzər salsaq görərik ki, ilk olaraq orta əsrlərdə geniş miqyas almış vəba xəstəliyi 75 milyon insanın, daha sonra isə 19-cu əsrdə Çində 10 milyon, ümumilikdə isə təxminən 100 milyona yaxın insanın ölümü ilə nəticələnmişdir. Tarixdə ən böyük insan itkisinə səbəb olan xəstəliklərdən biri də “İspan qripi” olmuşdur. Xəstəliyin “İspan qripi” adlandırılmasının səbəbi heç də onun İspaniyada yaranması deyildir.Xəstəliyin ispan qripi olaraq adlandırılmasının əsas səbəbi virusun yayılmağa başlamasının ardından ilk reaksiyanın İspaniyadan gəlməsi idi. Belə ki, bir çox dünya dövlətləri baş verən hadisələrə bir ad verə bilmədikləri halda, İspaniya mətbuatı və cəmiyyəti yeni bir virus dalğasının yayıla biləcəyi məsələlərini müzakirə edirdi. Düşünülənin əksinə virus ilk dəfə İspaniyada yarananmamış və ən çox insan itkisi də İspaniyada baş verməmişdir.“İspan qripi” ilk dəfə 1918-ci ilin 11 mart tarixində Amerika Birləşmiş Ştatlarının Nyu-Meksiko ştatında aşkarlanmışdır.Bu xəstəlik 1918-1920-ci illərdə dünyanı ağuşuna almış və həmin dövrdə bitməkdə olan Birinci Dünya Müharibəsindən daha çox insan ölümünə - yəni sözügedən müharibədə 10 milyon göstərici qeydə alınmışdısa bu xəstəlikdən təqribən 18 ay ərzində 100 milyona qədər insanın yəni dünya əhalisinin 5 faizinin ölümünə səbəb olmuşdur. Hazırkı qrip epidemiyasını tutan hər 10.000 insandan biri ölürsə, “İspan qripi”ndə bu nisbət 20%-ə çatdığı təxmin edilirdi. İspan qripi yayıldığı ilk 25 həftədə 25 milyon insanı öldürüb. İkinci Dünya Müharibəsində isə 25 milyon hərbi qulluqçu, 27 milyon dinc əhalinin həyatına son qoyuldu.
Tək ölkəmizdə ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərinə nəzər yetirsək acı bir mənzərənin şahidi olmuş olarıq. Belə ki, böyük bir imperiyanın məhv olması, iqtisadi durumun iflic vəziyyətə düşməsi, müharibə şəraiti ilə əlaqədar çoxlu sayda insan itkisi, dinc əhalinin yeməyə çörək belə tapmaması və s. kimi çətinliklər yəqin ki, o dövrdə yaşayan bir çox insanların yaxşı xatirindədir. Ən pisi də bu vəziyyətin nə vaxt düzələcəyini belə bilməmək idi. Lakin insanlar arasında bu qədər panikanın olmaması məhz sosial şəbəkələrin həmin dövrdə insan həyatına hökmranlıq etməməsi ilə bağlı idi. Vəziyyətin sonradan müsbətə doğru düzəlməsi isə artıq bizlərə məlumdur.
Son dövrlər isə bütün dünyanı öz ağuşuna almış “Koronavirus(COVID-19)” pandemiyası nəinki ölkəmizdə, eləcə də bütün dünyada bir çoxları üçün ən qorxulu kabusa, bəlaya çevrilmişdir. Və bəzi mütəxəssislər bu pandemiyanı III Dünya Müharibəsi və ya dünyanın sonu kimi də xarakterizə edirlər. Lakin mən bu fikirlərlə qəti şəkildə razı deyiləm. Çünki yuxarıda həm dünya müharibələri, həm də genişmiqyaslı xəstəliklər nəticəsində çox qısa müddətdə dünyasını dəyişən insanların statistik rəqəmləri ilə bugünkü “Koronavirus” qurbanlarının statistikasını üzləşdirdikdə bunu aydın şəkildə sezmək mümkündür. Baxın bugün bütün dünyada müxtəlif xəstəlik və səbəblərdən, o cümlədən xərçəng, ürək və böyrək çatışmamazlığı,aclıq, cinayət və digər səbəblərdən hər gün ölənlərin nisbəti bu xəstəlikdən ölənlərin sayından müqayisə edilməyəcək dərəcədə dəfələrlə çoxdur. Hazırda başqa bir reallıq da var bu da elmi tərəqqinin əvvəlki dövrlərə nisbətdə daha yaxşı inkişaf etməsi ilə bağlıdır.
Bugün insanlar arasında böyük bir panika vardır. Məhz bu panikanın da əsas səbəbini mən sosial şəbəkələrdə görürəm. Sosial şəbəkələr insan psixologiyasına çox böyük mənfi təsirlər göstərir. Bir faktı da diqqətinizə çatdırmaq istərdim. Belə ki, 1959-cu ilin sonu 1960-cı ilin əvvələrində keçmiş SSRİ-də çox ağır dəhşətli bir epidemiya – “qara çiçək” epidemiyası yayılmış, lakin o vaxtkı hökumət tərəfindən operativ və gizli şəkildə görülmüş qabaqlayıcı tədbirlər nəticəsində bu bəladan qurtulmaq mümkün olmuşdur. Həmin dövrdə sosial şəbəkələr olsa idi təsəvvür edin digər dünya ölkələrini nəzərə almasaq bütün ittifaq dövlətləri panika içərisində olacaqdı.
Hazırda koronavirus pandemiyasının ölkəmizdə yayılmasının qarşısının alınması istiqamətində ölkə rəhbərliyi tərəfindən sosial izoliasiya tədbirləri ilə yanaşı digərməqsədyönlü tədbirlər görülməkdədir. Belə ki, “Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının və bundan irəli gələrək dünya enerji və səhm bazarlarında baş verən kəskin dalğalanmaların Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyatına, makroiqtisadi sabitliyə, ölkədə məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 mart 2020-ci il tarixli müvafiq Sərəncamı imzalanmış və həmin sərəncamdan irəli gələrək Nazirlər Kabineti tərəfindən müvafiq Tədbirlər Planı hazırlanaraq təsdiq edilmişdir. Sözügedən Tədbirlər Planının əsas istiqamətləri -iş yerlərinin və sosial sabitliyin qorunması, iqtisadi fəallığın qorunmasına vergi stimullarının verilməsi, iqtisadiyyata və sahibkarlığa dövlətin kredit-zəmanət dəstəyinin göstərilməsi, iqtisadiyyatın və sahibkarların güzəştli şərtlərlə kredit resurslarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, pandemiyanın mənfi təsir etdiyi fəaliyyət sahələrində əlavə dəstək tədbirlərinin görülməsi, post-pandemiya dövründə iqtisadi artımın yeni modelinin tətbiqi istiqamətində təxirəsalınmaztədbirlərin həyata keçirilməsi, məşğulluq və sosial rifaha dəstək və digər mühüm istiqamətləri özündə ehtiva edir.
Görülən tədbirlərin bariz nümunəsi kimi “Yeni klinika” tibb müəssisəsinin açılışı, eləcə də bir neçə gün bundan öncə ölkəmizdə məlum pandemiya ilə əlaqədar tibbi maska çatışmamazlığının aradan qaldırılması ilə bağlı çox qısa bir müddətdə cəmi 2 həftə ərzində istifadəyə verilmiş tibbi maska istehsalı müəssisəsinin yaradılmasını qeyd etmək olar. Aprelin 6-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə açılışı olan bu müəssisə Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılmışdır. Belə bir ağır şəraitdə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin təşəbbüsü iləən məsuliyyətli işi öz üzərinə götürərək layiqincə öhdəsindən gələn “Bakı Tekstil Fabriki” MMC-nin direktoru, “Azərbaycanda Qadın Sahibkarlığının İnkişafı Assosiasiyası” İctimai Birliyinin sədri Səkinə Babayevanın bu fəaliyyəti təqdirəlayiqdir. Müəssisədə İSO beynəlxalq standartlarına uyğun xammaldan istifadə olunmaqla birinci mərhələdə hər gün 120 min tibbi maska istehsal ediləcək. Maskalar qablaşdırıldıqdan sonra xüsusi avadanlıqla əlavə olaraq sterilləşdiriləcək. Yaxın günlərdə daha bir istehsal xəttinin qurulması və ikinci mərhələdə istehsal həcminin 2 dəfə artırılaraq gündəlik istehsalın 200-250 min tibbi maskaya çatdırılması planlaşdırılır. Müəssisənin məhsulları ilkin olaraq, daxili bazarda tələbatı ödəmək, daha sonra isə xarici ölkələrə ixracı da nəzərdə tutulmuşdur.
Göründüyü kimi ölkə rəhbərliyi koronavirus pandemiyasının həm ölkəmizdə yayılmasının qarşısının alınması, həm də iqtisadiyyata verə biləcəyi zərərlərin tez bir zamanda aradan qaldırılması istiqamətində məqsədyönlü və təxirəsalınmaz işlər görməkdədir. Buna görə də heç bir panikaya ehtiyac olmadığı, hökumətin müəyyən etdiyi müddət ərzində “evdə qal” tələbinə əməl etməli və ölkə iqtisadiyyatının post-pandemiya dövründən sonrakı müddətdə davamlı inkişafına öz inam və əməllərimizlə dəstəkləməli və töfhəmizi verməliyik. Mən əmin edirəm ki, aparılan uğurlu iqtisadi siyasət nəticəsində ölkəmiz tez bir zamanda ən az itgilərlə bu bəladan qurtulmaqla yanaşı, iqtisadiyyatımız güclənəcək və əhalinin sosial rifah halı daha da yaxşılaşacaqdır.
NURLAN ŞAKİROĞLU (Verdiyev)
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında
Dövlət İdarəçilik Akademiyasının II kurs magistrantı

Baxış sayı: 1 469