20:27 / 14-01-2026
Putin Braziliya Prezidenti ilə Venesuela ətrafındakı vəziyyəti müzakirə etdi
20:24 / 14-01-2026
Partlayan bağlamanın göndəricisi terrorçular siyahısına əlavə edilib
20:17 / 14-01-2026
Hikmət Hacıyev Ukrayna səfiri ilə görüşdü
20:08 / 14-01-2026
SDU-nun rektor əvəzi professorluqdan niyə məhrum edilib? - Açıqlama
19:59 / 14-01-2026
Xaçatryan və daha 3 nəfər Ermənistana təhvil verildi
19:38 / 14-01-2026
Qətər ABŞ təyyarələrinin yerləşdiyi aviabazadan bəzi personalın çıxarıldığını təsdiqləyib
19:32 / 14-01-2026
Türkmənistan Xarici İşlər Nazirliyi: İranın "Rona" yükdaşıyan gəmisi Xəzər dənizində qəzaya uğrayıb
19:25 / 14-01-2026
İki ailə dəm qazından zəhərlənib
19:20 / 14-01-2026
ATOR-un vitse-prezidenti Muradyan: "ABŞ vizalarının dayandırılması Rusiyadan gələn turizmə təsir etməyəcək"
19:16 / 14-01-2026
Ədliyyə Nazirliyi: ABŞ Maduronun oğurlanması uğursuz olarsa, Venesuelanı işğal etməyi planlaşdırmırdı
19:12 / 14-01-2026
"Fox News": ABŞ Rusiya da daxil olmaqla bir neçə ölkə üçün viza prosedurunu dayandırır
14:20 / 14-01-2026
Lavrov: "Rusiya Namibiya Prezidentini Moskvada qəbul etməkdən məmnun olacaq"
14:15 / 14-01-2026
Diplomat Baklanov: "ABŞ hələ İrana zərbə endirməyə hazır deyil"
14:12 / 14-01-2026
Diplomat Baklanov: "İranda gərginlik pik həddə çatıb"
14:06 / 14-01-2026
Diplomat Baklanov: "İranda çevriliş cəhdi plan üzrə getmədi"
11:22 / 14-01-2026
FSB müdafiə sənayesi işçisinə qarşı terror aktının qarşısını alıb
11:19 / 14-01-2026
Avropa Parlamenti fon der Leyenə qarşı yeni etimadsızlıq səsverməsi keçirməyə hazırlaşır
11:16 / 14-01-2026
Hava Limanı təyyarələrin gəlişi və yola düşməsini bərpa edib
11:11 / 14-01-2026
Zaxarova: AB Qrenlandiyadakı vəziyyətdən diqqəti yayındırmaq üçün İrandan istifadə edir
11:07 / 14-01-2026
Zaxarova: "Kallasın İranda rejim dəyişikliyi ilə bağlı açıqlaması diplomatik normaları pozur"
09:24 / 14-01-2026
ABŞ İrandakı potensial hədəflər barədə Avropa müttəfiqlərindən kəşfiyyat məlumatları istəyib
23:30 / 13-01-2026
Şəhid general Polad Həşimovun doğum günündən-VİDEO+FOTOLAR
21:28 / 13-01-2026
Kobaxidze Sandunun Moldovanın Rumıniya ilə birləşməsi ilə bağlı açıqlamalarını heyrətamiz adlandırıb
19:35 / 13-01-2026
İlham Əliyev Ağdərənin Aşağı Oratağ kəndində Aşağı Oratağ, Çıldıran, Heyvalı və Çapar kəndlərinin sakinləri ilə görüşüb
19:11 / 13-01-2026
Fransada Luvr xəzinəsi tapılıb
19:07 / 13-01-2026
Tramp İrandakı etirazçıları dövlət qurumlarını ələ keçirməyə çağırdı
19:04 / 13-01-2026
"Bild": Almaniyada ABŞ ordusuna məxsus qatar relsdən çıxdı
18:51 / 13-01-2026
Təxminən 3000 miqrantı qanuniləşdirdiyinə görə həbsxanaya göndəriləcək
18:48 / 13-01-2026
Kallas: "Aİ, ABŞ-la münasibətlərinin pisləşməsinə baxmayaraq, onlardan imtina etmək niyyətində deyil"
18:45 / 13-01-2026
Ali Rada Komitəsi Fedorovun Ukraynanın müdafiə naziri təyinatını dəstəklədi
18:37 / 13-01-2026
Mişustin "Radio Rossii"yə və "İstoriya" telekanalının baş redaktoruna mükafatlar təqdim etdi
18:34 / 13-01-2026
Rusiyalı xizəkçiləri Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazana bilməyəcəklər.
18:21 / 13-01-2026
Ticarət mərkəzinin müştərilərini bıçaqla hədələyən bir kişi saxlanılıb
18:18 / 13-01-2026
Zaxarova: "AB və Böyük Britaniya elitası Ukraynada sülh yolu ilə həlli təhlükə hesab edir"
18:16 / 13-01-2026
Rusiya səfirliyi turistlərə ən azı 100.000 dollar məbləğində hərtərəfli tibbi sığorta almağı tövsiyə edib
13:39 / 13-01-2026
Trampa Xameneini zərərsizləşdirməyi təklif etdi
13:36 / 13-01-2026
Ural Federal Universitetində yoxlamalar davam edir
“Təzəpir” məscidinin altındakı “XƏZİNƏ”
Tarix: 04-08-2019 19:30 | Bölmə: Manşet
Şeyxülislamlıq Muzeyi nəyi təqdim edəcək?
Hər bir dövlətin ictimai-siyasi tarixini öyrənmək üçün muzeylərin xüsusi əhəmiyyəti var. Maddi-mədəni nümunələr, tarixin süzgəcindən keçmiş eksponatlar, qədim kitabələr vətəndaşlara mənsub olduğu ölkənin tarixi barədə aydın təsəvvür yaradır. Bununla yanaşı, bu müzeylər həm də dünya arxivlərində yer almış sənədlərin toplanması üçün vacib məkanlardandır.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) tarixi bu baxımdan Azərbyacan dövlətinin mühüm səhifələrindən biridir. Dini mərkəz olaraq QMİ son 150 ildə özünün ibrətli tarixi ilə azərbaycanlı müsəlmanların avanqardı olaraq çıxış edib və tarixin müxtəlif çağlarında cəsarətli maarifçi fikirlərin təbliğində iştirak edib.
Bu ilin may ayında QMİ-nin müqəddəs Ramazanla bağlı verdiyi iftar süfrəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Şeyxülislamlıq Muzeyinin yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb. Dövlət başçısının fikrincə, belə bir muzey mərkəz kimi fəaliyyət göstərərək, ölkədə yürüdülən multkultural siyasəti insanlara əyani nümayiş etdirə biləcək.
Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə “Real” TV-yə müsahibəsində dövlət başçısının bu təklifini yüksək dəyərləndirib. QMİ sədri bildirib ki, burada söhbət Allahşükür Paşazadədən yox, Şeyxülislamlıqdan gedir:
“Məndən əvvəlki şeyxülislamların həyatını, fəaliyyətini, din tariximizi xalqa çatdırmaq baxımından vacib təklifdir. Onlar bu gün dünyada yoxdurlar, amma bu din xadimləri azərbaycançılıq üçün böyük işlər görüblər.
Mənim özümün 17 dövlətdən orden və mükafatlarım var. Bütün bunlar mənim deyil, xalqındır. Bu mükafatlar Azərbaycandakı tolerantlığa, dinlərarası dialoqa, dövlətin mənim üçün yaratdığı şəraitə verilən qiymətdir. Bu mükafatların hamsını həmin açılacaq muzeydə öz yerini tutmalıdır. Mənə verilən hədiyyələr var. Onları özümdə saxlayıram. Məsələn, Səudiyyə kralının hədiyyə olaraq verdiyi Kəbə qapısının örtüyünün qiyməti yoxdur. Muzeyin açılışını gözləyirəm, bütün hədiyyələri ora verəcəyəm”.
Şeyx müzeyin İçərişəhərdə açılmasını təklif edib.
Çox maraqlı ideya olan bu təklif bir sıra amillərə görə mühümdür.
Azərbaycanda din və dini fəaliyyətin tarixi çox keşməkeşli olub. Xüsüsən ateist sovet ideologiyasının hökm sürdüyü zamanda repressiyalara məruz qalmış ruhani elitasının acı taleyi öz izini müsəlman icmasında da saxlayıb.
Son 200 ilin müxtəlif ideoloji quruluşlarında yaşayan ölkəmizin müsəlman cameəsi inancını və dinin sabitqədəmliyini məhz nüfuzlu din xadimlərinin sayəsində qoruya bilib. Böyük əzablar bahasına olsa da, islam dini bu illərdə Azərbaycan xalqının formalaşması üçün mühüm amillərdən biri kimi çıxış edib və xalqın öz milli köklərini saxlamasında müstəsna rol oynayıb. Bütün bu tarixin indiki nəslə təqdim edilməsi yaxşı olardı.
Yaradılacaq müzeydə Azərbaycanın bütün şeyxülislamlarının, nüfuzlu ruhanilərinin, sovetlərin repressiya illərində cəzalandırılmış din xadimlərinin fəaliyyəti əks oluna, ölkəmizin dini həyatı, onun tarixi təqdim edilə bilər. Xarici ölkələrdə, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılan müxtəlif dini atributlar, əşyalar Muzey üçün gərəkli vəsaitdir.
Fikrimizcə, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nəzdində olan kitabxana belə bir muzeyin yaradılması üçün əsas ola bilər. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2009-cu ildə əsaslı təmir olunan "Təzəpir" məscidində müasir tələblərə cavab verən kitabxana təşkil edilib.
Bu kitabxanada qədim və qiymətli kitablarından ibarət bir “xəzinə” yerləşir. Təzəpir məscidində fəaliyyət göstərən kitabxana xarici ölkələrdən rəsmi səfərlərə gələn qonaqların da ziyarət etdiyi əsas məkanlardan biridir.
Kitabxana "Qurani Kərim"in qədim əlyazmaları, təfsir, hədis, elmi-dini, astronomiya, tarix, coğrafiya sahələrini əhatə edən kitablarla zəngindir. Mərkəzin qədim kitablardan ibarət zəngin irsi Azərbaycanın din tarixinin öyrənilməsi üçün samballı töhfədir.
Kitabxananı gəzdikcə, şkaflarda saxlanılan nadir əlyazma və kitabları vərəqlədikcə, saralmış səhifələrdən böyük bir tarix boylanır.
Burada əsasən XVII əsrin sonu XVIII əsrin əvvəllərinə dair çox qiymətli əlyazmalar saxlanılır. Ən qədim kitabın 500 yaşı var və Şah İsmayıl Xətainin dövründə tərtib olunub. Üzlüyü dana dərisindən olan kitablar dövrünün xəttatları tərəfindən nəfis xətlə işlənib. Hər xəttatın kitaba vurduğu möhür sayəsində onun kim tərəfindən və nə vaxt yazıldığını müəyyən etmək olur. Kitablar xüsusi temperaturda saxlanılır. Mərkəzdə dünyanın heç bir kitabxanasında mövcud olmayan və ya cəmi iki-üç nüsxəsindən biri olan kitablar da var.
Burada həmçinin "Qurani Kərim" və digər elm sahələrinə aid çoxlu əlyazmalar var. Kitabxana fondunda daşbasma, qurğuşuntökmə üsulu ilə çap olunmuş və əlyazma şəklində olan 7300 qədim kitab mühafizə olunur. Daşbasma üsulu ilə çap olunan kitabların yaşı 150-200 ildir.
Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin öz şəxsi əlaqələri hesabına əldə etdiyi, ona verilmiş hədiyyələr bu kitabxanaya verilib. Hazırda mərkəzdə Azərbaycan, türk, ərəb, fars, ingilis və başqa dillərdə çap olunmuş 10 min nüsxə kitab saxlanılır.
Bundan başqa, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Tiflisdə saxlanılan arxivi də Şeyxülislamlıq Muzeyi üçün zəngin baza sayıla bilər. Qeyd edək ki, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin 1823-ildən 1918-ci ilə qədərki böyük arxivi Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdədir.
Azərbyacan Cumhuriyyəti dövründə - 1918-ci ilin dekabrında Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi Tiflisdən Bakıya köçürülsə də, özünün arxiv və kitabxanasını gətirməyə imkan tapmayıb. Sovet Rusiyası tərəfindən 1920-ci ildə Azərbaycan işğal edilib və QMİ-nin fəaliyyəti qadağan olunub. Çox sayda dini ədəbiyyat kütləvi şəkildə məhv edilib. Yalnız 1944-cü ildə SSRİ-nin siyasi səbəblər üzündən fəaliyyətinə icazə verdiyi Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi 1980-ci ilə qədər öz kitabxanasını yarada bilməyib. Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə QMİ sədri seçildikdən sonra bu istiqamətdə işlər görülməyə başlayıb. İdarə bütün manelərə baxmayaraq, kitabxana işinin təşkili üçün səy göstərib.
SSRİ dövründə "Qurani-Kərim"i aşkar şəkildə saxlamaq qadağan olunsa da, rəhbərlik müqəddəs kitabların toplanması istiqamətində gizli fəaliyyət göstərərək, Qafqazda ayrı-ayrı şəxslərdə, ailələrdəki dini kitabları toplamağa başlayıb. Şeyxülislam A. Paşazadənin kitabların toplanmasında böyük əməyi olub.
Bir neçə ildir ki, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin 1823-1918-ci illəri əhatə edən arxivinin Azərbaycana gətirilməsi ilə bağlı iş aparılır. Artıq 15 min səhifəyə qədər arxiv sənədi Bakıya gətirilib. Ancaq sənədlərin hamısının əslinin gətirilməsi çox çətindir. Lakin bu istiqamətdə də işlər görülür. QMİ-nin əməkdaşları vaxtaşırı Tiflisə - Gürcüstan Mərkəzi Dövlət Arxivinə ezam olunur. Bu məsələdə Şeyxülislamın şəxsi münasibətləri də mühüm rol oynayır. Sənədlərin gətrilməsi işi uğurla davam etdirilir.
Kitabxanaya gətirilən bir sıra kitablar köhnəlmiş vəziyyətdə olduğundan bərpa edilir. Xüsusi təcrübəsi olan əməkdaşlar ən qədim kitablara yeni həyat verirlər. Restavrasiya olunacaq kitablar kompüterlərə köçürülür, səhifələnir və daha sonra bərpa olunur. Bərpaçılar deyir ki, sovetlər dövründə insanlar dini kitabları, "Qurani Kərim"i təqibdən xilas etmək üçün həmin kitabları ya torpağa basdırıb, ya da müxtəlif yerlərdə gizlədərək saxlayıblar. Ona görə də bir çox kitablar pis vəziyyətə düşüb. Odur ki, bəzi kitabların bərpası 1 il, bəzilərinki 5-6 ay davam edir.
Qeyd edək ki, 1823-cü ildən bu günə kimi Qafqazda12 Şeyxülislam və 11 müfti olub.
Şeyxülislamlıq Muzeyi yaradılsa, Azərbaycanın din tarixi və dinin cəmiyyət həyatındakı rolu müfəssəl şəkildə təqdim etmək imkanı yaranacaq. Ölkəmizin vətəndaşlarına və xarici qonaqlara Azərbaycanın din sahəsindəki böyük şəxsiyyətlərinin, üləmalarının, maarifçilərinin həyatını, fəaliyyətini nümayişi etdirmək dövlət və din münasibətlərinin və əməkdaşlığının gözəl nümunəsi sayılacaq.
Modern.az
Baxış sayı: 368
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 04-08-2019 19:30 | Bölmə: Manşet
Şeyxülislamlıq Muzeyi nəyi təqdim edəcək?
Hər bir dövlətin ictimai-siyasi tarixini öyrənmək üçün muzeylərin xüsusi əhəmiyyəti var. Maddi-mədəni nümunələr, tarixin süzgəcindən keçmiş eksponatlar, qədim kitabələr vətəndaşlara mənsub olduğu ölkənin tarixi barədə aydın təsəvvür yaradır. Bununla yanaşı, bu müzeylər həm də dünya arxivlərində yer almış sənədlərin toplanması üçün vacib məkanlardandır.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) tarixi bu baxımdan Azərbyacan dövlətinin mühüm səhifələrindən biridir. Dini mərkəz olaraq QMİ son 150 ildə özünün ibrətli tarixi ilə azərbaycanlı müsəlmanların avanqardı olaraq çıxış edib və tarixin müxtəlif çağlarında cəsarətli maarifçi fikirlərin təbliğində iştirak edib.
Bu ilin may ayında QMİ-nin müqəddəs Ramazanla bağlı verdiyi iftar süfrəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Şeyxülislamlıq Muzeyinin yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb. Dövlət başçısının fikrincə, belə bir muzey mərkəz kimi fəaliyyət göstərərək, ölkədə yürüdülən multkultural siyasəti insanlara əyani nümayiş etdirə biləcək.
Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə “Real” TV-yə müsahibəsində dövlət başçısının bu təklifini yüksək dəyərləndirib. QMİ sədri bildirib ki, burada söhbət Allahşükür Paşazadədən yox, Şeyxülislamlıqdan gedir:
“Məndən əvvəlki şeyxülislamların həyatını, fəaliyyətini, din tariximizi xalqa çatdırmaq baxımından vacib təklifdir. Onlar bu gün dünyada yoxdurlar, amma bu din xadimləri azərbaycançılıq üçün böyük işlər görüblər.
Mənim özümün 17 dövlətdən orden və mükafatlarım var. Bütün bunlar mənim deyil, xalqındır. Bu mükafatlar Azərbaycandakı tolerantlığa, dinlərarası dialoqa, dövlətin mənim üçün yaratdığı şəraitə verilən qiymətdir. Bu mükafatların hamsını həmin açılacaq muzeydə öz yerini tutmalıdır. Mənə verilən hədiyyələr var. Onları özümdə saxlayıram. Məsələn, Səudiyyə kralının hədiyyə olaraq verdiyi Kəbə qapısının örtüyünün qiyməti yoxdur. Muzeyin açılışını gözləyirəm, bütün hədiyyələri ora verəcəyəm”.
Şeyx müzeyin İçərişəhərdə açılmasını təklif edib.
Çox maraqlı ideya olan bu təklif bir sıra amillərə görə mühümdür.
Azərbaycanda din və dini fəaliyyətin tarixi çox keşməkeşli olub. Xüsüsən ateist sovet ideologiyasının hökm sürdüyü zamanda repressiyalara məruz qalmış ruhani elitasının acı taleyi öz izini müsəlman icmasında da saxlayıb.
Son 200 ilin müxtəlif ideoloji quruluşlarında yaşayan ölkəmizin müsəlman cameəsi inancını və dinin sabitqədəmliyini məhz nüfuzlu din xadimlərinin sayəsində qoruya bilib. Böyük əzablar bahasına olsa da, islam dini bu illərdə Azərbaycan xalqının formalaşması üçün mühüm amillərdən biri kimi çıxış edib və xalqın öz milli köklərini saxlamasında müstəsna rol oynayıb. Bütün bu tarixin indiki nəslə təqdim edilməsi yaxşı olardı.
Yaradılacaq müzeydə Azərbaycanın bütün şeyxülislamlarının, nüfuzlu ruhanilərinin, sovetlərin repressiya illərində cəzalandırılmış din xadimlərinin fəaliyyəti əks oluna, ölkəmizin dini həyatı, onun tarixi təqdim edilə bilər. Xarici ölkələrdə, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılan müxtəlif dini atributlar, əşyalar Muzey üçün gərəkli vəsaitdir.
Fikrimizcə, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nəzdində olan kitabxana belə bir muzeyin yaradılması üçün əsas ola bilər. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2009-cu ildə əsaslı təmir olunan "Təzəpir" məscidində müasir tələblərə cavab verən kitabxana təşkil edilib.
Bu kitabxanada qədim və qiymətli kitablarından ibarət bir “xəzinə” yerləşir. Təzəpir məscidində fəaliyyət göstərən kitabxana xarici ölkələrdən rəsmi səfərlərə gələn qonaqların da ziyarət etdiyi əsas məkanlardan biridir.
Kitabxana "Qurani Kərim"in qədim əlyazmaları, təfsir, hədis, elmi-dini, astronomiya, tarix, coğrafiya sahələrini əhatə edən kitablarla zəngindir. Mərkəzin qədim kitablardan ibarət zəngin irsi Azərbaycanın din tarixinin öyrənilməsi üçün samballı töhfədir.
Kitabxananı gəzdikcə, şkaflarda saxlanılan nadir əlyazma və kitabları vərəqlədikcə, saralmış səhifələrdən böyük bir tarix boylanır.
Burada əsasən XVII əsrin sonu XVIII əsrin əvvəllərinə dair çox qiymətli əlyazmalar saxlanılır. Ən qədim kitabın 500 yaşı var və Şah İsmayıl Xətainin dövründə tərtib olunub. Üzlüyü dana dərisindən olan kitablar dövrünün xəttatları tərəfindən nəfis xətlə işlənib. Hər xəttatın kitaba vurduğu möhür sayəsində onun kim tərəfindən və nə vaxt yazıldığını müəyyən etmək olur. Kitablar xüsusi temperaturda saxlanılır. Mərkəzdə dünyanın heç bir kitabxanasında mövcud olmayan və ya cəmi iki-üç nüsxəsindən biri olan kitablar da var.
Burada həmçinin "Qurani Kərim" və digər elm sahələrinə aid çoxlu əlyazmalar var. Kitabxana fondunda daşbasma, qurğuşuntökmə üsulu ilə çap olunmuş və əlyazma şəklində olan 7300 qədim kitab mühafizə olunur. Daşbasma üsulu ilə çap olunan kitabların yaşı 150-200 ildir.
Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin öz şəxsi əlaqələri hesabına əldə etdiyi, ona verilmiş hədiyyələr bu kitabxanaya verilib. Hazırda mərkəzdə Azərbaycan, türk, ərəb, fars, ingilis və başqa dillərdə çap olunmuş 10 min nüsxə kitab saxlanılır.
Bundan başqa, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Tiflisdə saxlanılan arxivi də Şeyxülislamlıq Muzeyi üçün zəngin baza sayıla bilər. Qeyd edək ki, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin 1823-ildən 1918-ci ilə qədərki böyük arxivi Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdədir.
Azərbyacan Cumhuriyyəti dövründə - 1918-ci ilin dekabrında Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi Tiflisdən Bakıya köçürülsə də, özünün arxiv və kitabxanasını gətirməyə imkan tapmayıb. Sovet Rusiyası tərəfindən 1920-ci ildə Azərbaycan işğal edilib və QMİ-nin fəaliyyəti qadağan olunub. Çox sayda dini ədəbiyyat kütləvi şəkildə məhv edilib. Yalnız 1944-cü ildə SSRİ-nin siyasi səbəblər üzündən fəaliyyətinə icazə verdiyi Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi 1980-ci ilə qədər öz kitabxanasını yarada bilməyib. Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə QMİ sədri seçildikdən sonra bu istiqamətdə işlər görülməyə başlayıb. İdarə bütün manelərə baxmayaraq, kitabxana işinin təşkili üçün səy göstərib.
SSRİ dövründə "Qurani-Kərim"i aşkar şəkildə saxlamaq qadağan olunsa da, rəhbərlik müqəddəs kitabların toplanması istiqamətində gizli fəaliyyət göstərərək, Qafqazda ayrı-ayrı şəxslərdə, ailələrdəki dini kitabları toplamağa başlayıb. Şeyxülislam A. Paşazadənin kitabların toplanmasında böyük əməyi olub.
Bir neçə ildir ki, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin 1823-1918-ci illəri əhatə edən arxivinin Azərbaycana gətirilməsi ilə bağlı iş aparılır. Artıq 15 min səhifəyə qədər arxiv sənədi Bakıya gətirilib. Ancaq sənədlərin hamısının əslinin gətirilməsi çox çətindir. Lakin bu istiqamətdə də işlər görülür. QMİ-nin əməkdaşları vaxtaşırı Tiflisə - Gürcüstan Mərkəzi Dövlət Arxivinə ezam olunur. Bu məsələdə Şeyxülislamın şəxsi münasibətləri də mühüm rol oynayır. Sənədlərin gətrilməsi işi uğurla davam etdirilir.
Kitabxanaya gətirilən bir sıra kitablar köhnəlmiş vəziyyətdə olduğundan bərpa edilir. Xüsusi təcrübəsi olan əməkdaşlar ən qədim kitablara yeni həyat verirlər. Restavrasiya olunacaq kitablar kompüterlərə köçürülür, səhifələnir və daha sonra bərpa olunur. Bərpaçılar deyir ki, sovetlər dövründə insanlar dini kitabları, "Qurani Kərim"i təqibdən xilas etmək üçün həmin kitabları ya torpağa basdırıb, ya da müxtəlif yerlərdə gizlədərək saxlayıblar. Ona görə də bir çox kitablar pis vəziyyətə düşüb. Odur ki, bəzi kitabların bərpası 1 il, bəzilərinki 5-6 ay davam edir.
Qeyd edək ki, 1823-cü ildən bu günə kimi Qafqazda12 Şeyxülislam və 11 müfti olub.
Şeyxülislamlıq Muzeyi yaradılsa, Azərbaycanın din tarixi və dinin cəmiyyət həyatındakı rolu müfəssəl şəkildə təqdim etmək imkanı yaranacaq. Ölkəmizin vətəndaşlarına və xarici qonaqlara Azərbaycanın din sahəsindəki böyük şəxsiyyətlərinin, üləmalarının, maarifçilərinin həyatını, fəaliyyətini nümayişi etdirmək dövlət və din münasibətlərinin və əməkdaşlığının gözəl nümunəsi sayılacaq.
Modern.az
Baxış sayı: 368
Bölməyə aid digər xəbərlər
Bu gün, 11:07
Zaxarova: "Kallasın İranda rejim dəyişikliyi ilə bağlı açıqlaması diplomatik normaları pozur"
Dünən, 18:48
Kallas: "Aİ, ABŞ-la münasibətlərinin pisləşməsinə baxmayaraq, onlardan imtina etmək niyyətində deyil"
Dünən, 18:18
Zaxarova: "AB və Böyük Britaniya elitası Ukraynada sülh yolu ilə həlli təhlükə hesab edir"
12-01-2026, 20:07
GN: Avropa Trampa qarşı yalnız Rusiya ilə dialoq yolu ilə çıxa bilər
11-01-2026, 22:44
İran şahının oğlu Rza Pəhləvi İrana qayıtmağa hazır olduğunu açıqladı
11-01-2026, 20:12
Orban: "Ukraynaya 800 milyard avro vermək Avropanın iqtisadi çöküşünə səbəb olacaq"
11-01-2026, 10:58
Vüqar Rəhimzadə: "Enerji layihələri Azərbaycanın qlobal miqyasda mövqeyini daha da möhkəmləndirir"
10-01-2026, 23:26
Sijjartó: "Avropanın nüvə gücləri Rusiya ilə münaqişəyə səbəb ola bilər"
10-01-2026, 23:16
Tramp: "Mən Venesuela xalqını sevirəm və Venesuelanı yenidən zəngin və təhlükəsiz edirəm"
10-01-2026, 20:39
İranın sonuncu şahının oğlu etiraz edən iranlıları şəhərləri ələ keçirməyə çağırdı
10-01-2026, 20:36
"Tasnim": İranda iğtişaşçılar tərəfindən ən azı 15 hüquq-mühafizə orqanı əməkdaşı öldürülüb
10-01-2026, 20:31
Zelenski Kiyevin elektrik kəsintilərinə hazır olmamasına görə Kliçkonu tənqid etdi
9-01-2026, 21:09
Xameneyi etirazçıları "xarici güclərin muzdluları" adlandırdı
9-01-2026, 20:46
Tehran Prokuroru: "İğtişaşçılar ölüm cəzası ilə üzləşəcək"
9-01-2026, 20:40
"Politico": NATO ABŞ-ın təsiri ilə Arktikada mövcudluğunu gücləndirməyi nəzərdən keçirib
9-01-2026, 20:28
Zelenski Britaniya Müdafiə Nazirliyinin rəhbəri ilə hərbi kontingentin yerləşdirilməsi məsələsini müzakirə edib
8-01-2026, 17:28
Merz: "Rusiyanın razılığı olmadan Ukraynada beynəlxalq qüvvələrin yerləşdirilməsi mümkün deyil"
8-01-2026, 17:24
Zelenski: "ABŞ ilə Təhlükəsizlik Zəmanəti Sazişi demək olar ki, yekunlaşdırılmağa hazırdır"
7-01-2026, 09:41
Merz: "Ukrayna gənc kişilərin ölkədə qalmasını təmin etməlidir"
4-01-2026, 20:47
Rubio: "Venesuela İran, Rusiya, Çin və Kuba üçün komandanlıq mərkəzinə çevrilməməlidir"
3-01-2026, 23:03
Tramp: "ABŞ Ukrayna münaqişəsindən mənfəət əldə edir"
3-01-2026, 22:57
Tramp: "Venesuela vitse-prezidenti ABŞ ilə əməkdaşlığa hazırdır"
3-01-2026, 18:26
Ekspert Knutov: "ABŞ Rusiya və Çinlə Maduronun kəşfiyyat agentləri ilə mübadiləsini müzakirə edə bilər"
3-01-2026, 18:13
Von der Leyen Venesuelada hakimiyyətin dinc yolla ötürülməsini dəstəklədiyini bildirdi
2-01-2026, 22:27
Tramp: "Ağ Ev həkimləri mənim səhhətimin əla olduğunu bildirirlər"
1-01-2026, 19:55
Analitik Orsini: "Zelenskinin təslim olması yaxılaşır"
1-01-2026, 19:52
Medvedçuk: "Zelenski Putinin iqamətgahına edilən hücumdan özünü təmizə çıxara bilməyəcək"
1-01-2026, 17:39
"Çelsi" Futbol Klubu baş məşqçi Enzo Mareskanı istefaya göndərib
31-12-2025, 21:48
Orban: "Rusiya və ABŞ 2026-cı ildə AB olmadan Ukraynadakı münaqişəni həll edə bilərlər"
31-12-2025, 18:35
Kallas Putinin iqamətgahına hücum iddialarına inanmamağa çağırdı