Binəqədi Bakının sadəcə bir yaşayış məntəqəsi deyil, o, Abşeronun ən dərin qatlarında gizlənən bir tarix kitabıdır. Kəndin yaranma tarixi orta əsrlərin dumanlı qatlarına qədər uzanır. Abşeron yarımadasının tam ortasında, həm dənizə, həm də strateji yollara yaxın bir ərazidə yerləşməsi buranı əsrlər boyu insanların sığınacaq yerinə çevirib. Kəndin adının etimologiyası haqqında müxtəlif rəvayətlər gəzsə də, xalq arasında bu ad həmişə sabitlik və uca məkan mənasında qəbul edilib. Qədim dövrlərdə Binəqədi özünün şirin su quyuları, bərəkətli torpaqları və heyvandarlıq üçün əlverişli otlaqları ilə tanınırdı. O zamanlar kəndin əhalisi əsasən təmiz türk soylu tayfalardan ibarət idi və həyat tərzi torpaqla, təbiətlə vəhdət təşkil edirdi.
Zaman keçdikcə Binəqədinin sosial mənzərəsi genişlənməyə başladı. Bura gələn nəsillərin hər biri kəndin mədəniyyətinə öz rəngini qatdı. Yerli nəsillər əsasən bağçılıqla məşğul olur, Bakının ən şirin əncirini, üzümünü və məşhur "Binəqədi qum qovununu" yetişdirirdilər. Lakin kəndin taleyi 19-cu əsrin sonlarında torpağın altından "qara qızıl" fışqırmağa başlayanda kökündən dəyişdi. Neftin tapılması kəndə böyük bir köç dalğası gətirdi. Şamaxıdan, Qubadan, həmçinin Arazın o tayından – Təbriz və Xoydan gələn zəhmətkeş insanlar burada məskunlaşaraq yeni məhəllələr saldılar. Beləliklə, Binəqədi həm sənətkar, həm əkinçi, həm də neftçi nəsillərinin qovuşduğu böyük bir ailəyə çevrildi.
Xüsusilə 1920-ci illərə gəldiyimizdə, Binəqədi artıq özünün ən maraqlı və ziddiyyətli dövrünü yaşayırdı. Bu illər kəndin həyatında həm köhnənin bitdiyi, həm də naməlum yeninin başladığı bir vaxt idi. 1920-ci illərin əvvəllərində kənd hələ də öz klassik görünüşünü qoruyurdu; dar daşlı küçələr, bir-birinə söykənən alçaq evlər və hər məhəllənin öz nüfuzlu ağsaqqalı. O dövrün Binəqədisində hər bir nəslin öz yeri vardı. Məsələn, kəndin qədim sakinləri olan "yerli binəqədililər" daha çox kəndin yuxarı hissələrində, mərkəzi məscid ətrafında cəmləşmişdilər. Onlar kəndin mənəvi sütunu sayılırdı. Şamaxıdan gələnlər isə daha çox ticarət və sənətkarlıqla məşğul olur, kəndin iqtisadi canlanmasına təsir edirdilər.
O illərdə kənddə həyat günəşin doğuşu ilə başlayardı. Neft mədənlərində işləyən kişilər səhər tezdən quyuların başına yollanar, torpaq sahibi olanlar isə bağ-bağata üz tutardılar. 1920-ci illərin ortalarına doğru sovet rejiminin gətirdiyi yeni qaydalar kəndin daxili nizamını sarsıtmağa başladı. Artıq nəsillərin illərlə topladığı mülklər, o cümlədən böyük bağ sahələri və şəxsi quyular "ümumi dövlət malı" elan edilirdi. Bu isə kənddə böyük bir narahatlıq yaradırdı. Lakin binəqədililərin ən böyük xüsusiyyəti olan birlik hissi onları bu çətin illərdə ayaqda saxladı. Hətta ən ağır qıtlıq vaxtlarında belə, kənddə kimsəsizə, kasıba əl tutmaq bir namus məsələsi sayılırdı.
Bu dövrün nəsilləri həm də çox dindar və adət-ənənəyə bağlı insanlar idi. 1920-ci illərdə sovet ideologiyasının təzyiqlərinə baxmayaraq, kəndin ağsaqqalları gizli də olsa övladlarına din dərsi verir, qədim nəsillərin adlarını və gəldikləri yerləri unutmamağı tapşırırdılar. Məhz o illərdə kənddə formalaşan intellektual mühit – həm dini, həm də yeni yaranan dünyəvi təhsilin qarışığı – sonradan Binəqədidən çox sayda elm və sənət adamının çıxmasına səbəb oldu. İnsanların dili sadə, ürəyi açıq idi. O vaxtın binəqədilisi üçün ən böyük dəyər "nəsil təmizliyi" və verilən sözə sadiqlik idi.
Kəndin nəsillərinin köklərinə baxanda görürük ki, bura gələnlərin heç biri yad kimi qalmayıb. 1920-ci illərin o tozlu, neft qoxulu, amma səmimiyyət dolu havasında hər kəs bir məqsəd üçün birləşmişdi: yaşamaq və yaşatmaq. Bu gün Binəqədi nə qədər böyüsə də, müasirləşsə də, o illərin nəsillərindən qalan miras – o torpaq sevgisi və qohumluq təəssübkeşliyi hələ də kəndin ruhunda gizlənir. Bu tarix, sadəcə keçmişin xatirəsi deyil, bu günümüzü formalaşdıran köklərin hekayəsidir.
1920-ci illərin ortaları idi. Binəqədi torpağı həm neftin qara rənginə, həm də sovet rejiminin gətirdiyi o soyuq, ateist rüzgarlara alışmağa çalışırdı. Məhz belə bir zamanda, 1926-cı ildə kəndin ən möhtərəm şəxsiyyətlərindən biri olan Kərbəlayı Əzimin evində bir körpə səsi eşidildi — bu, gələcəyin fədakarlıq simvolu olacaq Almaxanım idi.
Kərbəlayı Əzim özü əslən Qaramanlılardan idi. Bu nəsil Abşeronda öz mərdliyi, torpağa bağlılığı və sarsılmaz əqidəsi ilə tanınardı. Kərbəlayı təkcə Binəqədidə deyil, Bakının ən uzaq kəndlərində, hətta İçərişəhərin kübar mühitində belə "əməlisaleh kişi" kimi tanınırdı. Onun sözü qanun, duası isə bir təsəlli idi. Lakin taleyin sınaqları bu böyük insanı bərkə-boşa salmışdı. Pirxanım anadan əvvəlki zövcəsindən olan üç qızını — Umxanımı, Qızımxanımı və Sayadı qucağına alsa da, kəndi bürüyən çiçək epidemiyası onun evinin dirəyini — həyat yoldaşını əlindən almışdı. Yeddi il boyu daxili bir sükutla, qızlarına həm ata, həm ana olaraq yaşadı. Nəhayət, taleyi onu İçərişəhərin o köklü, "Ağşalvarlılar" nəslindən olan Pirxanımla rastlaşdırdı. Pirxanım sanki bu evə itirilmiş hüzuru qaytarmaq üçün gəlmişdi; o, əxlaqı, mehribanlığı və səbri ilə Kərbəlayı Əzimin ocağına təzə nəfəs verdi.
Lakin tale yenə öz acı üzünü göstərirdi. Almaxanımdan sonra dünyaya gələn dörd oğlan uşağı bir-birinin ardınca, körpə ikən bu dünyaya əlvida dedilər. Sanki göylər Kərbəlayı Əzimin nəslinin davamını qız övladlarının çiyinlərinə yükləmişdi. Əvvəlki nikahdan olan Umxanım və Qızımxanım da gənc yaşda dünyalarını dəyişdilər; böyük qızlardan təkcə Sayad qaldı. Sonra isə ailəni Almaxanım, Tutuxanım, Sevgili və Havanisə kimi qızlar əhatə etdi. Bu ailə itkilərin ağrısını bir-birinə sarılaraq, Pirxanım ananın o bitib-tükənməyən qayğısı ilə sağaltmağa çalışırdı.
Zaman isə çox amansız idi. 1920-ci illərin sonu və 30-cu illərin əvvəli sovet hökumətinin dini və milli dəyərləri tapdaladığı ən qara illər idi. Məscidlərin qapısına qıfıl vurulur, minarələr sökülür, min illik ibadətgahların yerində donuz fermaları tikilirdi. Xalqın qaymaqlarını — ruhani liderləri, ziyalıları heç bir günahı olmadan Sibirin buzlu cəhənnəminə və ya edam kürsüsünə göndərirdilər. Belə bir qorxu mühitində Kərbəlayı Əzim öz daxili dünyasını bir məscidə çevirmişdi. O, bayırda susur, hakimiyyətin qaydalarına rəsmən tabe görünürdü, amma evinin daxilində — ocağının başında uşaqlarını tam fərqli ruhda böyüdürdü.
Kərbəlayı Əzim Almaxanıma və digər qızlarına hər axşam pıçıldayırdı: "Dünyanın ən böyük dövləti mal-mülk yox, gözəl əxlaqdır." O, övladlarının həm ruhunu, həm də ağlını bəsləyirdi. Bir tərəfdən onlara islamın təmizliyini, düzgünlüyünü, halallığı öyrədir, digər tərəfdən isə o dövrün şərtləri daxilində elmin, təhsilin vacibliyini aşılayırdı. Bilirdi ki, qaranlıqdan çıxmağın tək yolu oxumaq və köklərini unutmamaqdır. Almaxanım belə bir mühitdə — həm itkilərin hüznünü, həm də sarsılmaz bir imanın gücünü görərək böyüdü. Onun xarakteri Binəqədi torpağının möhkəmliyi ilə Pirxanım ananın zərifliyinin vəhdəti idi.
Bu ailənin hekayəsi, əslində Azərbaycanın o illərdəki gizli müqavimətinin hekayəsidir. Kərbəlayı Əzim kimi kişilər və Pirxanım kimi qadınlar olmasaydı, nə o milli dəyərlər bu günə çatardı, nə də Almaxanım kimi nəcabətli analar yetişərdi. Onlar hər tərəfin "din yoxdur" dediyi bir zamanda, qəlblərində Allahın adını, evlərində isə milli ruhu qoruyub saxlamağı bacaran qəhrəmanlar idilər.
Almaxanım gələcəyə böyük ümidlərlə baxırdı. Orta məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirib, o dövrün ən nüfuzlu təhsil ocaqlarından sayılan Neft Texnikumuna daxil olmuşdu. Onun xəyallarını neft mühəndisi olmaq, bu qədim kəndin torpağındakı xəzinəni elmlə çıxarmaq bəzəyirdi. Lakin 1941-ci ilin o məşum yay səhəri hər şeyi alt-üst etdi. "Müharibə!" xəbəri Binəqədinin hər küçəsinə bir fəryad kimi düşdü. Kəndin 18-dən 55-ə qədər olan, əli tüfəng tutan bütün kişilərini cəbhəyə çağırdılar. Binəqədi bir anda başsız qaldı, ocaqların istisi soyudu. Hər gün poçtalyonun gəlişi bir qorxu mənbəyinə çevrilmişdi; gələn məktublar ya "qara kağız" olurdu, ya da "itkin düşdü" xəbəri ilə ürəkləri dağlayırdı.
Aclıq və səfalət öz qara pəncəsini kəndin boğazına keçirmişdi. Almaxanımın mühəndislik arzuları, dərslikləri bir kənarda qaldı. İndi onun üçün ən böyük "mühəndislik" – ailəni acından ölməyə qoymamaq idi. O, gənc qız olmasına baxmayaraq, Masazırın şor duz göllərinə üz tutdu. Gündüzün qızmar günəşi altında, ayaqlarını yandıran o şor sulardan duz yığmaq hər adamın işi deyildi. O duzu toplamaq bir dərddisə, Biləcəri bazarına qədər o ağır yükü aparmaq ayrı bir zülm idi. İki vedrə duzun qarşılığında verilən o bir parça qara çörək isə sanki zəhər dadırdı; unun keyfiyyətsizliyindən, sıxanda içindən çirkli su tökülən o çörək ailənin yeganə ümidi idi.
Lakin çətinlik təkcə aclıq deyildi. Totalitar rejimin amansız "milis"ləri hər addımbaşı duz satanları, ailəsinə ruzi aparanları pusquda gözləyirdi. Bir parça çörək üçün canını qoyan bu insanları cinayətkar kimi təqib edir, ələ keçənlərə ağır işgəncələr verirdilər. Almaxanım hər gün ölümün və həbsin bir addımlığında idi. Amma burada sanki bir möcüzə baş verirdi. Ocağın ağsaqqalı, övliya məqamlı Kərbəlayı Əzimin hər səhər və axşam göylərə açılan əlləri, etdiyi o səmimi dualar Almaxanımın başına görünməz bir sipər çəkirdi.
Gecənin zifiri qaranlığında, neft quyularının qorxunc gurultusu və qara dumanı arasında Almaxanım tək-tənha kəndə doğru yol alırdı. Milislərin atlı qarovulları bəzən onun yanından keçir, amma sanki onu görmürdülər. O, Kərbəlayı Əzimin dualarının müstəcab olduğunu öz canında hiss edirdi. Qaranlıq neft mədənlərinin içindən sivişib, sağ-salamat evə çatanda, Pirxanım ananın və bacılarının gözlərindəki o sevinc parıltısı Almaxanımın bütün yorğunluğunu yuyub aparırdı. O, sadəcə duz yox, özü ilə bərabər evlərinə ümid və yaşam eşqi gətirirdi. Bu, bir gənc qızın tarixin ən ağır illərində göstərdiyi görünməz qəhrəmanlıq dastanı idi.
1945-ci ilin mayında top-tüfəng səsləri kəsilsə də, insanların qəlbindəki və süfrəsindəki o boşluq hələ dolmamışdı. Amma həyat inadla davam edirdi. Müharibədən cəbhənin odundan-alovundan keçmiş, gənc leytenant kimi dönən Mikayıl-Mahmudla Almaxanımın tanışlığı, sanki iki yaralı, amma məğrur ruhun birləşməsi idi. Mikayıl-Mahmudun kökləri də Almaxanımınkı kimi möhtəşəm idi; atası Məşədi Sultan Əhməd həm Anadolu Manisa Sultan Əhməd xanədanının əsil-nəcabətini, həm də Şah İsmayıl müridlərinin sarsılmaz imanını qanında daşıyırdı. O, həm elmlə cismi sağaldan bir təbib, həm də ilahiyyatla ruhu bəsləyən bir aqil idi.
Mikayıl-Mahmud əvvəlcə hərbi zavodların mühafizəsində çalışsa da, o dövrün paxıl və rəzil ruhlu "axılları" onun dürüstlüyünə və nəcabətinə dözməyib, onu işdən uzaqlaşdırdılar. Amma o, əyilmədi; ömrünü Xəzərin sularına, gəmilərə bağladı. Gah Həştərxana, gah Türkmənbaşıya üzən yük və sərnişin gəmilərində o sahil bu sahilə ruzi daşıdı. Mikayıl-Mahmud dənizin hər şıltaqlığına sinə gərərkən, Bakının o qədim ocağında Almaxanım sanki təkbaşına bir orduya bərabər dayanırdı.
1948-ci ildən başlayaraq bu ocaqda bir-birinin ardınca gül açan körpə səsləri eşidildi: Çeşmi, Əhməd, Afət, Mövsüm, Zita və nəhayət, 1963-cü ildə gələn sonbeşik Vüqar. Almaxanım üçün bu altı övlad təkcə övlad deyil, həm də müharibədə itirdiyi qardaşlarının, yarımçıq qalmış arzularının təsəllisi idi. O dövrdə altı uşağı böyütmək, onları geyindirmək, qarınlarını doydurmaq və ən əsası, oxutmaq hər qadının işi deyildi.
Almaxanım özü dediyi kimi, "kipriyi ilə od götürdü". Gecələri gözünə yuxu getmədi; gah uşaqların paltarını yamadı, gah sabahın ruzisi üçün tədarük gördü. Gündüzləri isə dincəlmək nə olduğunu bilmədi. Qollarını bu ailə üçün "odlu kösöv" elədi, saçını o uşaqların yoluna süpürgə etdi ki, onlar ayaqyalın, başıaçıq qalmasınlar. Onun üçün ən böyük qələbə övladlarının əlində kitab görmək idi. Kərbəlayı Əzimin o qədim daxili məktəbindən aldığı tərbiyəni o, öz övladlarına keçirdi. Onlara dürüstlüyü, harama əl uzatmamağı, insanın ən böyük bəzəyinin gözəl əxlaq olduğunu hər gün bir dua kimi pıçıldadı.
Mikayıl-Mahmud dənizdən hər qayıdışında bu fədakar qadının əllərində boy atan nurlu övladları gördükcə, çəkdiyi bütün zəhmətləri unudurdu. Almaxanım həm ana, həm müəllim, həm də ocağın sönməz çırağı idi. O, çətinliklərə gülümsəyən, dərdi içində boğan, amma övladlarını dünyaya "elmli və tərbiyəli insan" kimi bəxş edən o böyük Azərbaycan analarının canlı timsalı oldu. Onun böyütdüyü bu altı fidan, əslində Kərbəlayı Əzimin və Məşədi Sultan Əhmədin nəcabətli köklərinin müasir dövrdəki davamı idi.
Müharibənin acılarını, Masazırın şor duzunu və o dövrün sərt qanunlarını yaşamış Almaxanım üçün ən böyük mükafat övladlarının boy atıb hərəsinin bir sənət sahibi olması idi. O, övladlarını təkcə böyütmədi, həm də onları cəmiyyətə xeyir verən kamil insanlar kimi yetişdirdi.
1969-cu ilin şaxtalı, çovunlu, boranlı bir səhərində Almaxanımın mələkruhlu bacısı Sevgili qəfildən cəmisi 30 yaşında dünyasını dəyişib haqq dünyaya köçdü. Bu itgi Almaxanımı sarsıtdı, sanki dünya onun başına uçdu. Lakin hələ balaca vaxtından polad idarəsi ilə çoxlarından fərlənən Almaxanım çox çətinliklə də olsa özünü toplayıb övladlarının xoş rifahından ötrü həyatına davam elədi.
Böyük qızı Çeşmi, anasının fədakarlığını görüb erkən yaşda məsuliyyət hiss etdi. Ticarət Texnikumunu bitirərək bu sahədə çalışdı və öz dürüst işi ilə nəsillərinin adına layiq oldu. Oğlu Əhməd isə sanki anasının yarımçıq qalmış arzusunu reallaşdırdı. Almaxanımın müharibə ucbatından davam etdirə bilmədiyi yolu gedərək Neft İnstitutunu bitirdi və ixtiraçı-mühəndis kimi ölkənin texniki nəaliyyətlərinə töhfələr verdi. Afət isə Politexnik İnstitutunun məzunu olaraq texniki sahədə öz səmərəli fəaliyyəti ilə seçildi. Bu ailənin yaradıcılıq və ruh tərəfi Mövsümün timsalında daha parlaq göründü. İncəsənət Universitetini bitirən Mövsüm təkcə Xalq teatrının rəhbəri kimi səhnəyə can vermədi, həm də qələm əhli kimi Azərbaycan mədəniyyətini zənginləşdirdi. Zita isə babası Məşədi Sultan Əhmədin təbiblik ruhunu davam etdirərək Tibb Texnikumunu bitirdi və ağ xalatı ilə yüzlərlə xəstəyə şəfa, ümid payladı. Və nəhayət, ailənin sonbeşiyi, hamının tanıdığı Vüqar Əhməd. O, həm alim kimi Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığına gövhərlər bəxş elədi, həm də vətənpərvər və nməkar şair kimi  geniş kütlələrin hüsnü-rəğbətini qazanaraq nəsillərinin adını bütün ölkəyə yaydı. Almaxanım ana ömrünün ixtiyar çağında bu mənzərəyə baxıb Uca Allaha durmadan şükürlər  edirdi. Bir vaxtlar iki vedrə duza bir parça qara çörək tapan o gənc qız, indi altı ziyalı, hörmətli və cəmiyyətə faydalı övladın anası idi. O, bu uğurların hər birində öz gecə yuxusuzluğunu, o odlu kösövə dönən qollarının izini görürdü. Kərbəlayı Əzimin o vaxtlar ailədə aşıladığı "gözəl əxlaq və elm" vəsiyyəti bu uşaqların timsalında Binəqədi tarixinin ən gözəl səhifəsinə çevrildi.
Almaxanım ananın ömrü, sanki Binəqədi torpağının sınaqlardan keçmiş, amma heç vaxt əyilməmiş məğrur tarixidir. Onun illərlə çəkdiyi zəhmət, Masazırın acı duzundan süzülən fədakarlığı və altı övladını "kipriyi ilə od götürərək" boya-başa çatdırması hədər getmədi. Övladları hərəsi bir zirvəni fəth edərək onun üzünü daim ağ etdilər, nəvələri isə öz uğurları və əxlaqları ilə bu nuru daha da yüksəklərə  qaldırdılar.
Lakin onun həyatında ən müqəddəs məqamlardan biri hələ altı yaşında ikən atası Kərbəlayı Əzimin ona etdiyi o böyük dua idi: "Səni görüm sənə Kərbəla qismət olsun!" Bu dua illər sonra gerçəyə çevrildi; Almaxanım həm Hacı, həm də Kərbəlayı məqamına yüksələrək atasının arzusunu taclandırdı. O, sadəcə öz ailəsinin deyil, bütün elin anası idi. Onun xeyirxahlığı səssiz, yardımları gizli idi; sağ əlinin verdiyini sol əli bilməzdi. Yalnız o dünyasını dəyişdikdən sonra insanların dilindən tökülən minnətdarlıq dolu sözlər onun gizli saxladığı o böyük xeyriyyəçilik dünyasını aşkar etdi.
 Sağ ikən Almaxanım ananın günahsız varlığı, istər makro aləmin, istər mikro aləmin harmoniyası ilə vəhdət təşkil etdiyindən, daha doğrusu onun “sıratul-müstəim”lə yaşaması, ailəsinə övladlarına, nəvələrinə gələ biləcək hər bir bəlanı uzaqlaşdırır, onun durmadan etdiyi duaları Uca Allah müstəcəb edərək mələklərinə onun ailəsini hər dürlü bəladan, xətadan, qəzadan, ağır xəstəlikdən qorumasını əmr edirdi. Sanki həm atası Kərbəlayi Əzimin, həm  qayınatası Məşəd Sultanın onun ağsaqqala, ağbirçəyə göstərdiyi təmənnasız şəfqətə, itaətə, xidmətə minnətdarlıq olaraq etdikləri,-“Səni görüm bala dağı görməyəsən qızım”,-duası bir həyatnaməsinə çevrilərək onun övladlarından, nəvələrindən, yaxınlarından, əzizlərindən hər təhlükəni, fəlakəti, faciəni uzaq edirdi. Lakin Almaxanım ana  dünyasını dəyişəndən sonra onun zaman-zaman iki qızı Çeşmi və Zita  (təxminən 60 yaşında), oğul nəvəsi Vüsal (  30  yaşında) dünyalarını dəyişdilər.
 Şuşa işğal olarkən,-“Ürəyim qırıldı”,-deyən Almaxanım ana illərlə Qarabaığın işğaldan azad olmasını arzulasa da, əfsuslar olsun ki,  o günü görə bilmədi. Görsəydi bəlkə də bu onun həyatında ən əlamətrdar bir hadisə olacadı. Çünki  saysız-hesabsız fəzilətləri varlığında daşıyan bu mömin insanın ən gözəl məziyyətlərindən biri məhz inanılmaz dərəcədə vətənpərvərliyi idi. O, torpağın müqəddəsliyini həyat şüarı hesab edir, torpaq, vətən uğrunda canlarından keçən hər şəhidimiz üçün göz yaşı tötüb ağlayırdı.
Bundan on doqquz il əvvəl bu müqəddəs ana, gözəl nənə,  ideal qayınana və nümunəvi insan haqq dünyasına köç etdi. Lakin o, arxasında elə bir miras qoydu ki, kiçik oğlu Vüqar Əhmədin illərdir xalqın dilindən düşməyən bu misraları sanki onun həyatının vizit kartına çevrildi:
                     

                        “Xoş günümə yol açandı,
                         Bu ömrümə nur saçandı,
                         Heyf qocalıb haçandı,
                         Anam mənim, anam mənim.
 
                         Necə safdı, müqəddəsdi,
                         Dünyada ən yaxın kəsdi,
                         Quruca nəfəsi bəsdi,
                         Anam mənim, anam mənim.
 
                         Dəryadakı dağdı ana,
                         Cənnətməkan bağdı ana,
                         Nə qədər ki, sağdı ana,
                         Mən qulunam, anam mənim.
 
                         Hifz eləyən duasıdır,
                         Səsi Quran sədasıdır,
                         Anaların anasıdır,
                         Anam mənim, anam mənim.
 
                         Laylay deyərdi yatanda,
                         Arzulara biz çatanda,
                         Arxamızca su atanda
                         Çox sevinir anam mənim.
                         Anam, anam, anam mənim..."
 
Almaxanım nənənin nəcibliyi nəvələrində də özünü büruzə verdi. Nəvəsi Fərid hüquq sistemində dürüstlüklə xidmət edir. Digər nəvələri isə babalarının müharibə rəşadətini yeni tariximizə yazdılar. Nəvəsi Mətin həm Birinci, həm də İkinci Qarabağ müharibəsinin qazisi, veteranıdır.  Cənab Prezident onu 5 medalla təltif edib.
Digər nəvəsi Kənan isə Birinci Qarabağ müharibəsinin qazisi, mayor rütbəli zabitdir. Onlar zəfər bayrağını Şuşaya, Xankəndiyə sancan nəslin nümayəndələridir. Və bu böyük nəslin səsini dünyaya yayan, dünya şöhrətli müğənni Almaxanım. O, adını daşıdığı nənəsi Almaxanımın əməlisalehlik şərəfini uca tutaraq təmiz əxlaqı, zəngin tərbiyəsi ilə özünü qədirbilən və tükü-tükdən seçən tamaşaçılara daha artıq sevdirir.  Almaxanımın qardaşı Hüseyn artıq neçə ildir Badamdar bələdiyyəsində baş mütəxəssis kimi çalışır.
Almaxanım nənənin nəvələrindən biri Şəms tibb texnikumunu bitirib, başqa bir nəvəsi Ərtoğrul isə mühafizə xidmətində çaışır.
Onun nəticələri də artıq ulu nənələrinin vətənpərvər dosyesinin qızıl səhifələrinin parıltısı altında vətənə xidmət etməkdədilər. Atası Mətinin xalası Afətin adını daşıdığı Afət ingilis dili mütəxəssidir, qardaşı Murad isə hərbi xidmətdədir, düşmənlə sərhəddə vətəni qoruyur,
İndi, 2026-cı ilin 6 iyununda Almaxanım ananın anadan olmasının 100 illik yubileyi ərəfəsində onun ruhu hər zamankından daha şaddır. Çünki o, bir əsr əvvəl başladığı bu yolu şərəflə tamamlamış, ləyaqətli bir nəsil və unudulmaz bir ad qoyub getmişdir.
Allah Almaxanım anaya qəni-qəni rəhmət eləsin! Qəbri nurla dolsun, ocağının işığı heç vaxt sönməsin. Onun 100 illik yubileyi, əslində Azərbaycan qadınının, anasının sarsılmaz iradəsinin və sonsuz sevgisinin bayramıdır.
 Mövsüm Əhməd