17:20 / 19-03-2026
Vüqar Rəhimzadə: "Yeni dünya nizamının formalaşmasında Azərbaycanın rolu daha da artır"
17:18 / 19-03-2026
ABŞ səfiri Lukaşenkonun Yaxın Şərq münaqişəsi ilə bağlı fikirlərini dəyərli adlandırdı
17:15 / 19-03-2026
Lixaçev liderləri Buşehr Atom Elektrik Stansiyasına növbəti zərbələrin qarşısını almağa çağırdı
17:10 / 19-03-2026
Fransa Orbanın Zelenskiyə neftlə bağlı ultimatumunu qiymətləndirib
17:06 / 19-03-2026
İnsan qaçırdıqlarına görə həbs olundular
16:43 / 19-03-2026
Sumqayıtda Sabir Sarvanın 70 illik yubileyi keçirilib-VİDEO+FOTOLAR
14:58 / 19-03-2026
Peskov Putinin İranla bağlı xəbərdarlığını xatırladı
14:55 / 19-03-2026
Qalatasarayın yarımmüdafiəçisi Noah Lang Çempionlar Liqası matçında dəhşətli barmaq zədəsi aldı
14:47 / 19-03-2026
ABŞ-ın səhvlərinə baxmayaraq, Lukaşenko özünü Tramp tərəfdarı adlandırdı
13:06 / 19-03-2026
İran polis zabitlərini qətlə yetirən yanvar etirazçılarını edam etdi
13:03 / 19-03-2026
İsrail Müdafiə Qüvvələri (İMQ) 20-dən çox "Hizbullah" üzvünün məhv edildiyini açıqladı
12:49 / 19-03-2026
Ekspert Semenov: "İran 2011-ci il Liviya ssenarisini təkrarlamağa cəhd etdi"
12:45 / 19-03-2026
"Baza": Bir kişi bir qıza sataşdığına görə yoldan keçəni dəmir çubuqla döyüb
12:40 / 19-03-2026
İsrail Qərbi İranda hərbi helikopteri vurdu
23:10 / 18-03-2026
"Reuters": Vance yaxın günlərdə Macarıstana səfər etməyi planlaşdırır
23:00 / 18-03-2026
ABŞ Milli Kəşfiyyat Direktoru Tulsi Qabbard: "Rusiya, Çin, İran və Şimali Koreya arasında əməkdaşlıq həyəcan vericidir"
22:57 / 18-03-2026
Venesuela müdafiə naziri Lopez vəzifəsidən imtina edib
22:54 / 18-03-2026
Poddubni bildirib ki, ABŞ İran xalqının dözümlülüyünə təəccüblənib
22:50 / 18-03-2026
Fiko Avropa diplomatiyasının rəhbəri vəzifəsində Kallasın əvəz edilməsinin vacibliyini bildirdi
22:48 / 18-03-2026
İranın hücumları Qərb banklarının Yaxın Şərqdəki bizneslərini iflic edir
22:42 / 18-03-2026
Qabbard Rusiyanın Ukrayna ilə münaqişədə üstünlüyünü qoruduğunu bildirdi
22:37 / 18-03-2026
Tramp neft qiymətlərini sabitləşdirmək üçün gəmiçilik qaydalarını 60 gün müddətinə yumşaldıb
22:35 / 18-03-2026
Pentaqon: "Trampın tənqidlərinə baxmayaraq, ABŞ NATO-ya sadiq qalır"
22:31 / 18-03-2026
Zelenski İspaniyada mətbuat konfransı zamanı rus dilində danışmağa başladı
22:27 / 18-03-2026
ABŞ Milli Kəşfiyyatı Rusiya Silahlı Qüvvələrinin döyüş qabiliyyətinin artdığını bildirib
22:24 / 18-03-2026
Pakistan Ramazan bayramı zamanı Əfqanıstandakı əməliyyatlarını dayandıracaq
21:52 / 18-03-2026
Orban NATO-nun şərqə doğru genişlənməsinin sonunu elan etdi
21:49 / 18-03-2026
İsrail İranın ən böyük qaz zavoduna zərbə endirdi
21:46 / 18-03-2026
CENTCOM: İrana qarşı əməliyyat zamanı 120-dən çox gəmiyə hücum edilib
21:43 / 18-03-2026
Onun cəsədini çıxardığı anı videoya çəkib
21:34 / 18-03-2026
ABŞ sanksiya siyahılarından üç şirkət və üç şəxs çıxarıldı
21:25 / 18-03-2026
Qaçırılan qız hadisə ilə bağlı demək olar ki, heç nə deməyib
21:10 / 18-03-2026
Qətl yerinə mişar gətirən qadın həbs edilib
21:07 / 18-03-2026
İsrail İrandan ən ağır hücumlardan birini yaşadı
20:59 / 18-03-2026
Zelenskinin Kral III Çarla hədiyyəsi Ukraynada qalmaqala səbəb oldu
20:54 / 18-03-2026
Leavitt: "Vaşinqton İranda nüvə materiallarının ələ keçirilməsi ehtimalını istisna etmir"
20:48 / 18-03-2026
ABŞ-İsrail əməliyyatının başa çatma tarixi hələ də sirr olaraq qalır
“Zəfər yolu” üzərində arxeoloji abidələrimiz
Tarix: 18-05-2021 11:58 | Bölmə: Cəmiyyət
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğalçılardan azad edilmiş ərazilərdə intensiv tikinti-quruculuq işləri həyata keçirilir. Ölkə rəhbərliyinin birbaşa nəzarəti altında, hazırda respublikamızın qarşısında duran ən ümdə vəzifə — Qarabağda irimiqyaslı bərpa işləri təxirə salınmadan icra edilir.
Bu gün Qarabağda Füzuli rayonunun ərazisi böyük tikinti meydanını xatırladır. Buradan Şuşa şəhərinə çəkilən “Zəfər yolu” Köndələnçay və Quruçay hövzələrindən keçir. Qədim abidələrlə zəngin olan bu iki çayın arasını mübaliğəsiz olaraq “Kiçik Mesopotamiya” adlandırmaq olar. Təsərrüfat həyatı üçün əlverişli və münbit məkan olan bu çayların arasında Qədim Daş dövründən (Azıx və Tağlar mağaraları) Son Orta əsrlərə qədərki tarixi mərhələləri əhatə edən tarixi-arxeoloji abidələr mövcuddur. Buradakı zəngin təbii və mədəni landşaftı mühafizə edib qorumaq üçü
n ərazinin təcili şəkildə tarixi qoruq elan edilməsinə ehtiyac duyulur.
Bu fikirlər AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, tarix elmləri doktoru, professor Nəcəf Müseyibli və institutun Çöl tədqiqatları sektorunun müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təvəkkül Əliyevin “Zəfər yolu” üzərində arxeoloji abidələrimiz” sərlövhəli məqaləsində yer alıb. AZƏRTAC məqaləni təqdim edir.
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyindən daxil olmuş məlumata görə, inşa edilən “Zəfər yolu”nun marşrutunda, Füzuli rayonu ərazisində kurqanların olduğu bildirilirdi. Bu məlumatı yoxlamaq üçün 2021-ci il mayın 6-da Füzuli rayonunda olduq. Abidələrə zərər vurmamaq məqsədilə inşaat işlərinin dayandırıldığı sahəyə tikinti mütəxəssisləri ilə birgə baxış keçirdik. Müəyyən edildi ki, Şəkərcik kəndi yaxınlığında, inşa edilən “Zəfər yolu”nun 35,4 kilometrində, qeyd olunan kəndin qəbiristanlığının ətrafında hündürlüyü 10 metrə yaxın olan iki təpə yerləşir. Onların birinin diametri 35 metr, digərinin diametri isə 40 metrdir. Çox böyük ehtimalla bu təpələr iriölçülü kurqan tipli qəbir abidələridir. İşğal dövründə bu təpələrin hər birinin qərb ətəyində bir səngər qazılmışdı. Kurqanlar Şəkərcik kəndinin qəbiristanlığı ilə Köndələnçay üzərində tikilmiş su bəndinin arasındakı ərazidədir. Eyni zamanda, bu sahədə Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinə aid Son Tunc-İlk Dəmir dövrünün yaşayış yerinin əlamətləri olan obsidiandan (vulkanik şüşə) hazırlanmış alətlər və saxsı qab fraqmentləri toplanıldı. Xatırladaq ki, hələ ötən əsrin 60-70-ci illərində arxeoloq Qüdrət İsmayılzadə tərəfindən bu ərazidə – Köndələnçayın sağ sahilində bəhs olunan dövrə aid Şəkərciktəpə yaşayış yeri qeydə alınıb və oradan yerüstü maddi-mədəniyyət nümunələri aşkar edilib.
Onu da qeyd edək ki, baxış keçirilən sahənin sıx və hündür otlarla örtülü olması, eyni zamanda, güclü yağışdan sonra ətraf yerlərin palçıqlı olması ərazidə geniş müşahidələr aparmağa imkan vermədi. İstənilən halda bu sahə kurqanlarla birlikdə tarixi-arxeoloji əhəmiyyətə malikdir. Gələcəkdə arxeoloji qazıntılar göstərilən abidələrin təyinatı barədə daha dəqiq fikir yürütməyə imkan verəcək.
Qısamüddətli tədqiqat zamanı Füzuli şəhərinin şimal-şərqində, “Zəfər yolu” ilə Köndələnçay arasında, təxminən 650 metr (şərq-qərb) x 350 metr (şimal-cənub) sahəni əhatə edən məşhur Qarabulaq kurqan çölünə də nəzər yetirilib. Burada iriölçülü 20-dən artıq kurqan var. Hələ XIX əsrin sonlarında Moskva Arxeoloji Cəmiyyətinin üzvü A.A.İvanovski bu kurqanlardan beşini qazmışdı. Əlbəttə, onun bu fəaliyyəti arxeoloji qazıntı qaydalarına zidd olaraq kurqanların yalnız mərkəzi hissəsinin qazılması ilə həyata keçirilmişdi.
Bundan əlavə, inşa edilən Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun 26-cı kilometrində, Füzuli şəhərinin xarabalıqlarına aparan köhnə Qaraxanbəyli-Füzuli yolunun sol kənarında, Ələsgərli kəndindən 1,5 kilometr şərqdə Yedditəpələr adlandırılan sahədə 20-dən artıq kurqan diqqəti cəlb edir. Onların bəzilərinin üzərində işğal dövründə düşmən tərəfindən səngər qazılıb və bu abidələrə zərər yetirilib. Burada kurqanların əksəriyyəti şimal-cənub istiqamətində bir xətt üzrə düzülüb, bir neçəsi isə bu düzümün sağ və solunda yerləşib. Yedditəpə ərazisi hələ minalardan təmizlənmədiyindən burada ətraflı müşahidə aparmaq mümkün olmadı. Bununla belə, yol çəkilişi ilə bağlı nəzərdə tutulan plana görə, xətlərdən birinin buradan keçəcəyini nəzərə alaraq, minatəmizləmə işlərindən sonra ərazidə arxeoloji araşdırmaların aparılması zəruridir.
Quruçayın və Köndələnçayın Füzuli rayonu ərazisindəki sahilləri Tunc dövrünün (e.ə. III-II minilliklər) yaşayış yerləri və qəbir abidələri ilə zəngindir. Buradakı kurqanlar Qarabağın, o cümlədən bütövlükdə Azərbaycanın Tunc dövrü dəfn adətlərinin, antropologiyasının, maddi mədəniyyətinin tədqiq edilməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Beləliklə, yalnız bir gün ərzində Köndələnçay vadisindən “Zəfər yolu”nun inşaat işlərinin təsir zolağında 40-dan artıq arxeoloji abidənin olması müəyyən edildi və bir neçə yeni abidə aşkar olundu. Bütün bunları nəzərə alaraq qeyd edilən sahələrdə və ümumiyyətlə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən tikinti işləri zamanı arxeoloji tədqiqatların da aparılmasını zəruri hesab edirik. Qarabağda həyati əhəmiyyət kəsb edən bərpa-tikinti-quruculuq işləri ilə yanaşı, arxeoloji tədqiqatların təşkil edilməsi abidələrimizin xilasına, tarixi-mədəni irsimizin tədqiq edilməsinə xidmət etmiş olardı.
Baxış sayı: 515
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 18-05-2021 11:58 | Bölmə: Cəmiyyət
Bu gün Qarabağda Füzuli rayonunun ərazisi böyük tikinti meydanını xatırladır. Buradan Şuşa şəhərinə çəkilən “Zəfər yolu” Köndələnçay və Quruçay hövzələrindən keçir. Qədim abidələrlə zəngin olan bu iki çayın arasını mübaliğəsiz olaraq “Kiçik Mesopotamiya” adlandırmaq olar. Təsərrüfat həyatı üçün əlverişli və münbit məkan olan bu çayların arasında Qədim Daş dövründən (Azıx və Tağlar mağaraları) Son Orta əsrlərə qədərki tarixi mərhələləri əhatə edən tarixi-arxeoloji abidələr mövcuddur. Buradakı zəngin təbii və mədəni landşaftı mühafizə edib qorumaq üçü
n ərazinin təcili şəkildə tarixi qoruq elan edilməsinə ehtiyac duyulur.
Bu fikirlər AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, tarix elmləri doktoru, professor Nəcəf Müseyibli və institutun Çöl tədqiqatları sektorunun müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təvəkkül Əliyevin “Zəfər yolu” üzərində arxeoloji abidələrimiz” sərlövhəli məqaləsində yer alıb. AZƏRTAC məqaləni təqdim edir.
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyindən daxil olmuş məlumata görə, inşa edilən “Zəfər yolu”nun marşrutunda, Füzuli rayonu ərazisində kurqanların olduğu bildirilirdi. Bu məlumatı yoxlamaq üçün 2021-ci il mayın 6-da Füzuli rayonunda olduq. Abidələrə zərər vurmamaq məqsədilə inşaat işlərinin dayandırıldığı sahəyə tikinti mütəxəssisləri ilə birgə baxış keçirdik. Müəyyən edildi ki, Şəkərcik kəndi yaxınlığında, inşa edilən “Zəfər yolu”nun 35,4 kilometrində, qeyd olunan kəndin qəbiristanlığının ətrafında hündürlüyü 10 metrə yaxın olan iki təpə yerləşir. Onların birinin diametri 35 metr, digərinin diametri isə 40 metrdir. Çox böyük ehtimalla bu təpələr iriölçülü kurqan tipli qəbir abidələridir. İşğal dövründə bu təpələrin hər birinin qərb ətəyində bir səngər qazılmışdı. Kurqanlar Şəkərcik kəndinin qəbiristanlığı ilə Köndələnçay üzərində tikilmiş su bəndinin arasındakı ərazidədir. Eyni zamanda, bu sahədə Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinə aid Son Tunc-İlk Dəmir dövrünün yaşayış yerinin əlamətləri olan obsidiandan (vulkanik şüşə) hazırlanmış alətlər və saxsı qab fraqmentləri toplanıldı. Xatırladaq ki, hələ ötən əsrin 60-70-ci illərində arxeoloq Qüdrət İsmayılzadə tərəfindən bu ərazidə – Köndələnçayın sağ sahilində bəhs olunan dövrə aid Şəkərciktəpə yaşayış yeri qeydə alınıb və oradan yerüstü maddi-mədəniyyət nümunələri aşkar edilib.
Onu da qeyd edək ki, baxış keçirilən sahənin sıx və hündür otlarla örtülü olması, eyni zamanda, güclü yağışdan sonra ətraf yerlərin palçıqlı olması ərazidə geniş müşahidələr aparmağa imkan vermədi. İstənilən halda bu sahə kurqanlarla birlikdə tarixi-arxeoloji əhəmiyyətə malikdir. Gələcəkdə arxeoloji qazıntılar göstərilən abidələrin təyinatı barədə daha dəqiq fikir yürütməyə imkan verəcək.
Qısamüddətli tədqiqat zamanı Füzuli şəhərinin şimal-şərqində, “Zəfər yolu” ilə Köndələnçay arasında, təxminən 650 metr (şərq-qərb) x 350 metr (şimal-cənub) sahəni əhatə edən məşhur Qarabulaq kurqan çölünə də nəzər yetirilib. Burada iriölçülü 20-dən artıq kurqan var. Hələ XIX əsrin sonlarında Moskva Arxeoloji Cəmiyyətinin üzvü A.A.İvanovski bu kurqanlardan beşini qazmışdı. Əlbəttə, onun bu fəaliyyəti arxeoloji qazıntı qaydalarına zidd olaraq kurqanların yalnız mərkəzi hissəsinin qazılması ilə həyata keçirilmişdi.
Bundan əlavə, inşa edilən Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun 26-cı kilometrində, Füzuli şəhərinin xarabalıqlarına aparan köhnə Qaraxanbəyli-Füzuli yolunun sol kənarında, Ələsgərli kəndindən 1,5 kilometr şərqdə Yedditəpələr adlandırılan sahədə 20-dən artıq kurqan diqqəti cəlb edir. Onların bəzilərinin üzərində işğal dövründə düşmən tərəfindən səngər qazılıb və bu abidələrə zərər yetirilib. Burada kurqanların əksəriyyəti şimal-cənub istiqamətində bir xətt üzrə düzülüb, bir neçəsi isə bu düzümün sağ və solunda yerləşib. Yedditəpə ərazisi hələ minalardan təmizlənmədiyindən burada ətraflı müşahidə aparmaq mümkün olmadı. Bununla belə, yol çəkilişi ilə bağlı nəzərdə tutulan plana görə, xətlərdən birinin buradan keçəcəyini nəzərə alaraq, minatəmizləmə işlərindən sonra ərazidə arxeoloji araşdırmaların aparılması zəruridir.
Quruçayın və Köndələnçayın Füzuli rayonu ərazisindəki sahilləri Tunc dövrünün (e.ə. III-II minilliklər) yaşayış yerləri və qəbir abidələri ilə zəngindir. Buradakı kurqanlar Qarabağın, o cümlədən bütövlükdə Azərbaycanın Tunc dövrü dəfn adətlərinin, antropologiyasının, maddi mədəniyyətinin tədqiq edilməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Beləliklə, yalnız bir gün ərzində Köndələnçay vadisindən “Zəfər yolu”nun inşaat işlərinin təsir zolağında 40-dan artıq arxeoloji abidənin olması müəyyən edildi və bir neçə yeni abidə aşkar olundu. Bütün bunları nəzərə alaraq qeyd edilən sahələrdə və ümumiyyətlə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən tikinti işləri zamanı arxeoloji tədqiqatların da aparılmasını zəruri hesab edirik. Qarabağda həyati əhəmiyyət kəsb edən bərpa-tikinti-quruculuq işləri ilə yanaşı, arxeoloji tədqiqatların təşkil edilməsi abidələrimizin xilasına, tarixi-mədəni irsimizin tədqiq edilməsinə xidmət etmiş olardı.
Baxış sayı: 515
Bölməyə aid digər xəbərlər
Dünən, 21:43
Onun cəsədini çıxardığı anı videoya çəkib
Dünən, 21:10
Qətl yerinə mişar gətirən qadın həbs edilib
16-03-2026, 17:58
Qətldə şübhəli bilinən "Ural" futbolçusu maaşsız qalacaq
16-03-2026, 17:47
Dərsdən əvvəl məktəbli sinif yoldaşına bıçaqla hücum etdi
11-03-2026, 19:54
Valideynlik hüququndan məhrum edilmiş ata qızını qaçırdı
10-03-2026, 21:18
Qadın sərnişinə hücum etməkdə ittiham olunan taksi sürücüsü həbs edilib
10-03-2026, 18:09
Hərbçilərin saxta xəstəxanaya yerləşdirilməsini təşkil edib
9-03-2026, 21:47
Qızın qətlinin səbəbləri araşdırılır
8-03-2026, 19:26
Bir kişinin vəhşicəsinə bıçaqlanmasında şübhəli şəxs saxlanılıb
4-03-2026, 19:47
Bir klinikada tibb bacısı qətlə yetirilib
2-03-2026, 16:16
Tanışının başına atəş açan saxlanılıb
25-02-2026, 22:39
15 yaşlı yeniyetmə atasını boynuna bıçaqla vuraraq öldürüb
25-02-2026, 20:15
Yanacaqdoldurma məntəqəsini yandıran yeniyetmə qızı məhkəmə həbs edib
24-02-2026, 16:24
Bir dəstə şantajçıya hökm oxunub
24-02-2026, 16:08
Bacısını öldürməkdə ittiham olunur
21-02-2026, 23:33
Əsirlikdə olan Ukraynalı hərbçi öz anası tərəfindən soyulub
20-02-2026, 21:01
Bir qrup qaraçı təcili yardım və morq işçiləri ilə münaqişəyə girib
17-02-2026, 23:41
Polşa polisi Ukraynadakı münaqişənin bitməsindən sonra cinayətkarlığın artmasına hazırlaşır
17-02-2026, 22:04
Təxribatçı video çəkən məktəbli qız qeydiyyata alınacaq
16-02-2026, 21:49
Bir qadın taksiyə pul ödəməkdən imtina edən partnyorunu öldürdü
15-02-2026, 19:14
Odessa sakini hərbi xidmətə çağırılmamaq üçün əlini üyüdücü ilə kəsib.
15-02-2026, 16:32
Uşaqlara işgəncə verdiyinə görə məhkəmə qarşısına çıxacaq
15-02-2026, 16:22
İki yeniyetmənin bir qıza hücumda iştirak etdiyi müəyyən edilib
14-02-2026, 19:32
Yeniyetmələr sinif yoldaşını hava tapançası ilə vurublar
13-02-2026, 11:45
Dələduzluqda ittiham olunur; o, özünü dövlət məmuru kimi təqdim edib
13-02-2026, 09:59
Yetkinlik yaşına çatmayan qətldə ittiham olunaraq mühakimə olunacaq
13-02-2026, 09:56
İstintaq Komitəsinin keçmiş müstəntiqi 300.000 rubl mənimsədiyinə görə həbs edilib
12-02-2026, 12:45
Terror aktı törətmək ittihamı ilə üç yeniyetmə həbs edilib
11-02-2026, 20:33
Evli cütlüyü qətlə yetirmək ittihamı ilə bir kişi həbs edilib
11-02-2026, 19:45
Avtomobildə kişini öldürməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb
11-02-2026, 19:39
Təcili eniş edən təyyarədəki sərnişin vəfat edib
11-02-2026, 19:28
Avtomobili yanacaqdoldurma məntəqəsinə sürərək kimisə öldürmək istəyib
11-02-2026, 11:35
İki şəxs adam oğurluğuna görə altı il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib
8-02-2026, 11:33
FSB generalın həyatına sui-qəsd cəhdindən sonra silahdan qurtuluş edən qatili göstərib
6-02-2026, 19:22
Bağ evində baş verən yanğında nənə və nəvə həlak olub
6-02-2026, 19:08
150 milyon dollarlıq şantaj işi ilə əlaqədar bir qadın həbs edilib
6-02-2026, 10:41
Hücumun baş verdiyi məktəbinin direktoru işdən çıxarılıb